NU+ Kan iemand Poetin omleggen? Antwoorden op jullie vragen over Oekraïne
Via NUjij vroegen wij jullie om vragen voor defensie-expert Ko Colijn over de oorlog in Oekraïne. Lees zijn antwoorden in dit artikel.
Rusland
Helaas, de Russische bevolking is in meerderheid nog gehersenspoeld, en dus vóór de Russische invasie in Oekraïne. De steun neemt wel af. Poetin durft nog niet alle beschikbare militairen op te roepen. Dat wijst op problemen bij de werving, maar ook op vrees voor protesten.
Ook uit andere maatregelen omtrent beveiliging en propaganda blijkt dat het Kremlin een meer kritische publieke opinie vreest. De lijkenzakken komen steeds vaker thuis. Repressie en strakke propaganda houden de protesten beperkt.
Wie geld heeft, vlucht het land uit. Dat hebben waarschijnlijk al 150.000 Russen gedaan. Dat zijn mensen die een redelijk goed leven en inkomen hadden.
Wie moet dat gaan doen dan? Oekraïne heeft er nu niet zoveel belang bij. Ten eerste is er in Rusland nog steun voor de oorlog, dus het zou waarschijnlijk de voorstanders voor een harde lijn helpen. Ten tweede is onduidelijk hoe Rusland zou reageren.
Een Oekraïense zege op het slagveld zou meer opleveren en Poetin intern verzwakken. Een verzet vanuit de Russische samenleving vind ik dan iets waarschijnlijker. Maar daar zie ik nog geen aanwijzingen voor.
Dat is juist, denk ik. Op de Victory-parade, vandaag op het Rode Plein in Moskou, werd zelfs de T-34-tank vertoond. Die stamt uit 1934. Bij dezelfde parade vorig jaar zagen we nog veel moderner spul langskomen.
Op het Rode Plein paradeerden alleen dienstplichtigen, de 'echte' soldaten zijn te hard nodig aan het front. Er is ook gebrek aan munitie. De Russen gebruiken liever goedkoop spul uit Iran en Noord-Korea dan de eigen munitie.
Lenteoffensief
Dat is moeilijk te zeggen, want geheimhouding en verrassing zijn belangrijke factoren. Oekraïne tast met speldenprikken de Russische defensie af. Maar de Russen zullen zich waarschijnlijk niet weer laten verrassen zoals afgelopen zomer bij Kharkiv.
Die Stormshadow is trouwens een Brits 'geitenpaadje' dat de VS even uit de wind houdt. Want die hoeft niet vanuit de Amerikaanse F16's gelanceerd te worden, maar dat kan ook eventueel vanuit de MIG29, die Oekraïne zelf heeft. De Stormshadow wordt dan uit het Britse International Fund for Ukraine betaald, waar Nederland ook aan heeft meebetaald.
Ik denk niet dat Rusland dat durft. Maar er zijn wel plannen voor als dat gebeurt. Een kernwapen zou nog niet per se een atoomantwoord uitlokken, maar de geest is dan wel uit de fles.
Ik vermoed (maar weet niet zeker) dat Poetin er ook bevreesd voor is. Het is zo ongeveer het enige waarover hij het met Biden eens was op 16 juni 2021. Ook Poetin begrijpt dat een atoomoorlog door niemand te winnen is. Een beetje onverantwoordelijk gedrag hoort bij de afschrikkingslogica.
Onderhandelingen en bemiddeling
Als er al een kantelpunt in de oorlog mogelijk is, denk ik dat er drie denkbaar zijn. Scenario 1: een Oekraïens offensief dat de komende maanden slaagt. Scenario 2: Poetin ruimt het veld of wordt zelfs uit de weg geruimd.
Scenario 3: er komt een diplomatiek compromis, al dan niet na Chinese bemiddeling. Die overeenkomst zou dan lijken op de wapenstilstand op het Koreaanse schiereiland, met westerse veiligheidsgaranties voor Oekraïne.
Nee. Ik blijf - misschien eigenwijs - volhouden dat het Oekraïne vooral om de Krim gaat. De VS adviseert dat het vooral om de marinehaven Sebastopol zou moeten gaan.
In de VS houdt men wel rekening met een compromis aan de onderhandelingstafel. De Amerikanen geven Oekraïne wapens om vrij bescheiden doelen te realiseren en houden rekening met de eigen veiligheid.
Washington is allerminst happig op een oorlog met Rusland. Dat bleek vorig jaar al bij de levering van zware wapens. En nu de Amerikaanse weigering om F-16's te leveren.
Oorlogvoering
Vermoedelijk vinden er al hackaanvallen over en weer plaats. Al was het maar om af te tasten waar elkaars rode lijnen op dit vlak liggen.
Ook wordt geprobeerd communicatielijnen en wapensystemen te verstoren. Zo proberen de Russen de HIMARS-artillerie te verstoren en de antiraketsystemen in Oekraïne te misleiden.
Het voordeel van digitale aanvallen is dat ze vaak anoniem zijn, in tegenstelling tot 'ouderwetse' militaire aanvallen.
Het op die manier platleggen van Rusland is onhaalbaar. Maar de militaire betekenis is er wel. Oekraïne maakt Rusland nerveus door zwakke plekken in de Russische luchtverdediging bloot te leggen. Ook bewijzen ze dat elke plek in Rusland een doelwit van een door Oekraïense bij elkaar geknutselde drone kan zijn.
Dat gebeurt af en toe door de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) in Oekraïne. In Rusland zijn ze niet aanwezig.