De bloedigste strijd in Oekraïne speelt zich momenteel af rond de oostelijke stad Bakhmut. Getuigen beschrijven een strijdveld dat doet terugdenken aan de Eerste Wereldoorlog: loopgraven, modder en lichamen zo ver het oog reikt. De Russen zetten de Wagner Group in. Dit is wat je moet weten over die beruchte huurlingenorganisatie en de strijd om Bakhmut.

De Wagner Group werd in 2014 opgericht door Yevgeny Prigozhin. Hij is een Russische zakenman die nauwe banden onderhoudt met president Vladimir Poetin. Prigozhin staat ook wel bekend als 'Poetins chef', omdat het Kremlin een vaste klant van zijn cateringbedrijf is.

Wagner was de laatste jaren vooral actief in Afrikaanse landen. In Libië, Mali, Soedan, Madagascar en de Centraal-Afrikaanse Republiek leiden de huurlingen militairen op en slaan ze antiregeringsprotesten met harde hand neer. Via Wagner probeert Rusland de invloed op het continent te vergroten, hoewel het Kremlin volhoudt dat de huurlingen niet in dienst van Rusland zijn.

Privéleger schuwt extreem geweld niet

De directe bijdrage van Wagner aan het conflict in Oekraïne haalt die bewering onderuit. Het is bovendien al de tweede keer dat de huurlingen aan Russische zijde vechten in Oekraïne. Toen het Kremlin in 2014 het schiereiland de Krim onrechtmatig annexeerde, vocht het privéleger ook mee aan Russische zijde.

Het is vooral de manier waarop Wagner zich in conflicten mengt wat zorgen baart. Het geweld dat de groep inzet is zo extreem, dat de Verenigde Staten overwegen om Wagner te bestempelen als terroristische organisatie.

Wagner is vele malen beschuldigd van oorlogsmisdaden, sinds de groep in 2014 werd opgericht. Zo ook in Oekraïne. Westerse inlichtingendiensten vermoeden dat de huurlingen een rol speelden bij de massamoord in Boetsja en talloze andere (seksuele) misdaden, martelingen en moorden op burgers.

Zie ook |Verslag na bloedbad Bucha: 'Er werd niks gevraagd, alleen geschoten'

Tienduizend gevangenen 'gerekruteerd'

Het spreekt boekdelen over de leden van de Wagner Group. De kern van Wagner bestaat uit Russische oorlogsveteranen, maar voor de oorlog in Oekraïne wordt een andere bron aangeboord. Gedetineerden uit Russische strafkolonies worden (vaak gedwongen) gerekruteerd en zonder ervaring naar de frontlinie gestuurd. In ruil daarvoor zou hun straf worden verlaagd.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky leek die Russische strategie in november te bevestigen. In toespraken had hij het over "honderden Russische doden per dag" bij "de grootste tactische waanzin van de bezetter".

Waarom de strijd om Bakhmut zo hevig is

Bakhmut ligt op een belangrijk strategische positie. Het is een verkeersknooppunt en zou voor Rusland de weg openen naar Kramatorsk en Sloviansk, de laatste overgebleven Oekraïense bolwerken in de provincie Donetsk. Daarna komt dan zelfs weer Kharkiv in het vizier, de op een na grootste stad van het land.

De Russen proberen daarom al maanden om Bakhmut in te nemen. Prigozhin wil de stad 'cadeau' doen aan Poetin om zijn invloed in Moskou te vergroten. "Hij heeft in Moskou lopen opscheppen dat hij de stad wel even zal veroveren", zegt defensiespecialist Peter Wijninga tegen NU.nl. "Nu moet hij die belofte waarmaken."

Daar komt bij dat Prigozhin al sinds het begin van de oorlog stevige kritiek uit op de Russische legerleiding. Als zijn eigen privéleger ook afdruipt, loopt hij flinke imagoschade op. Zelensky heeft hem in ieder geval gewaarschuwd: "Wij gaan geen centimeter opgeven."