Oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen vertelt voor NU.nl het verhaal van de mensen achter de oorlog in Oekraïne. Vandaag vanuit Izium, een plaats in de provincie Kharkiv die (precies) een maand geleden werd bevrijd.

"Sorry, de pontonbrug is stuk. Jullie moet wachten of omrijden", roepen een paar militairen. Legertrucks staan op de drijvende brug, terwijl technisch personeel probeert die weer stabiel te krijgen.

Verderop is een andere brug, maar daar loopt het verkeer steeds vast in de modder en in elkaar. Een bulldozer begint struiken omver te duwen en de modder naast de weg te egaliseren, zodat het verkeer wat ruimte krijgt.

Half open doodskisten

In een bos, grenzend aan de gewone begraafplaats, zijn honderden lichamen opgegraven voor onderzoek. De kuilen zijn leeg, houten kruizen steken eruit, met alleen een nummer erop. In sommige graven liggen nog doodskisten, half open, alsof er een wederopstanding heeft plaatsgevonden. Maar justitie onderzoekt de lichamen, die vaak sporen van marteling vertonen.

De enige realistische wederopstanding moet die van Izium zelf zijn. Locoburgemeester Volodymyr Matsokin heeft er zijn handen vol aan. Hij houdt kantoor op een alternatieve locatie, omdat de officiële gebouwen vrijwel allemaal kapotgeschoten zijn. "Echt alles is een probleem. Elektriciteit, gas. We zijn bezig met ontmijnen."

Matsokin heeft er sinds de recente raketaanvallen op energiecentrales in heel Oekraïne wel een zorg bij gekregen. "We zijn juist bezig dit soort zaken te herstellen. Ik mag toch hopen dat wij hier niet opnieuw raketten gaan zien."

Elektriciteit komt nu vooral van generatoren. Wel is de mobiele telefonie, haperend, terug. In het centrum worden vanuit de achterbak van een auto simkaarten van een bekende provider verkocht. Iets verderop staat een lange rij voor een busje, waar vrijwilligers brood en toiletpapier uitdelen.

Zorgen om de winter

Ook aan Yevgenia, een oudere vrouw die haar achternaam niet wil prijsgeven, zoals de meeste inwoners. Ze is blij met de hulp, maar zegt zich zorgen te maken over de winter. "En we hebben het hier al zo zwaar gehad onder de Russen."

Yevgenia begint steeds bozer te worden en harder te praten. "Russen zijn gewoon andere mensen. Vreselijk. De militairen uit Luhansk en Donetsk, die hiernaartoe waren gestuurd, waren het verschrikkelijkst."

"De winter wordt hier heel erg s...", zegt Artem, een jongeman. "Shit dus", verduidelijkt hij nog. "Ik had thuis onze generator juist zo omgebouwd dat die ook werkte op gas in plaats van benzine, maar nu is er geen gas." Hij denkt wel beter af te zijn dan mensen die in een appartementengebouw wonen. "Wij wonen in een gewoon huis en kunnen iets met een houtkachel."

Artem denkt dat er snel met de Russen moet worden onderhandeld. "Ze kunnen ons nog steeds van alles aandoen. Als ze willen, zit straks heel Oekraïne zonder elektriciteit." Hij komt er niet helemaal uit hoe die onderhandelingen eruit moeten zien. Ook zou hij het liefst naar het buitenland vertrekken, maar dat mogen mannen van zijn leeftijd niet. "Want het zal hier in Izium zeker drie jaar een rotzooi blijven."

Locoburgemeester Matsokin houdt het op één à twee jaar voordat het oude normaal ongeveer is teruggekeerd. "Weet je wat ik misschien wel het grootste probleem vind: ik moet hier eigenlijk ook weer werken met mensen die hebben geheuld met de Russen." Hij trekt een vies gezicht. "Ik kan eigenlijk niks tegen hen beginnen, want daar is in onze wetten niets over vastgelegd."

Zelfs mijn kleinkinderen, als die er op een dag zijn, zullen de Russen voor altijd haten.

Als voorbeeld noemt hij leraren die naar Rusland gingen, er een certificaat kregen en in Izium een pro-Russisch lesprogramma wilden onderwijzen. "Dat deed maar een minderheid, maar toch: hoe kunnen ze het doen? Terwijl ik weet dat zelfs mijn kleinkinderen, als die er op een dag zijn, de Russen voor altijd zullen haten."

De frontlinie komt inmiddels steeds verder van Izium te liggen, want de Russen verliezen terrein. Bij een winkeltje slaan wat militairen eten en batterijen in om mee te nemen naar het front.

Soldaat Andry Denyschenko heeft Izium helpen bevrijden en hoopt dat met meer plaatsen te doen. "We gaan gewoon door. Ook al dreigt Poetin met al die raketten, of met zoiets als in Hiroshima. Uiteindelijk beschadigt hij vooral zichzelf."