Families van Oekraïense militairen die zijn afgevoerd naar Rusland zijn ten einde raad. Al maanden wachten ze op een signaal van hun geliefden. Het Internationale Rode Kruis wil de Oekraïners bezoeken, maar krijgt van Rusland geen toestemming. Ook Darya Tsykunova zoekt contact met haar verloofde Ilya Samoilenko. "De druk op Moskou moet maximaal worden opgevoerd. Het Rode Kruis moet onze mannen kunnen bezoeken", zegt zij in gesprek met NU.nl.

Op 20 mei had Tsykunova (22) voor de laatste keer contact met haar verloofde. Samoilenko was een van de verdedigers van Azovstal, de staalfabriek in de zuidelijke Oekraïense stad Mariupol. In dat complex vochten elite-eenheden van het Oekraïense leger 82 dagen lang tegen een Russische overmacht.

Samoilenko (28) groeide uit tot een icoon: een man met een grote baard, een kunstoog en aan zijn rechterarm een haak in plaats van een hand. Die verwondingen had hij eerder opgelopen tijdens de al acht jaar durende oorlog in Oost-Oekraïne met de Russen. In vloeiend Engels sprak Samoilenko met de internationale wereldpers over de situatie in Azovstal, vanuit een ruimte dertig meter onder de grond.

Op 20 mei gaven de laatste Oekraïners die nog in het fabriekscomplex zaten zich over aan de Russen. Ze werden overgebracht naar een gevangenis in het dorp Olenivka, in het door Russen bezette deel van Oost-Oekraïne. Hoe het nu met Samoilenko en de andere krijgsgevangenen gaat is onduidelijk. Tsynukova maakt zich grote zorgen. "Het was al zo vreselijk in Azovstal."

"En dan nu twee maanden in een gevangenis waar het eten slecht is en de medische verzorging ondermaats", vervolgt ze. Van mannen die via een gevangenenruil terugkwamen hoorde ze dat de omstandigheden in Olenivka slecht zijn. "Die mannen zagen er slecht uit toen ze terugkwamen."

Daria Tsykanova, tweede van links, eerder deze zomer tijdens de première van een documentaire over Oekraïne.

Daria Tsykanova, tweede van links, eerder deze zomer tijdens de première van een documentaire over Oekraïne.
Daria Tsykanova, tweede van links, eerder deze zomer tijdens de première van een documentaire over Oekraïne.
Foto: Getty Images

53 krijgsgevangenen omgekomen bij aanval

De vrijgelaten militairen die Tyskunova sprak hadden geen van allen haar vriend gezien in Olenivka. Haar zorgen werden alleen maar groter na de explosie in het gevangeniscomplex op 28 juli. Daarbij zouden 53 krijgsgevangen om het leven zijn gekomen en raakten nog eens 75 anderen gewond.

Volgens de Russen hadden de Oekraïners een raket afgevuurd die op het complex was terechtgekomen. Maar die bewering is door internationale experts als ongeloofwaardig bestempeld. Eerder zou sprake zijn geweest van een Russische operatie om de sporen van oorlogsmisdaden uit te wissen.

De Verenigde Naties wil een feitenonderzoek laten doen, maar de Russische autoriteiten hebben hiervoor tot nu toe geen toestemming gegeven. Tsykunova is daarom afhankelijk van niet-officiële lijsten van doden en gewonden die rondgaan op sociale media. Samoilenko staat daar tot dusver niet op.

Ravage na aanval op gevangenis in Oekraïne
36
Ravage na aanval op gevangenis in Oekraïne

Liefde bloeide op tijdens muziekfestival

Tsykunova leerde de zes jaar oudere Samoilenko in de zomer van 2021 kennen tijdens een muziekfestival waar ze met wederzijdse vrienden naartoe waren gegaan.

Samoilenko was op dat moment al uit het leger. Hij was op zijn 21ste militair geworden om in het oosten van het land te dienen in de strijd tegen de Russen en Oekraïense separatisten die al delen van het land hadden ingenomen. Hij raakte ernstig gewond en keerde met een kunstoog en een kunstarm terug bij zijn manschappen. Op het moment dat hij Tsykunova leerde kennen, was hij bezig om weer terug te keren in de burgermaatschappij.

"We vonden elkaar meteen leuk", vertelt Tsykunova, die zelf in het dagelijks leven IT'er is. "In de maanden die volgden leerden we elkaar steeds beter kennen. Op 11 februari van dit jaar ging het officieel 'aan' tussen ons." Acht dagen later ging Samoilenko nog een laatste keer terug naar Mariupol om nieuwe rekruten toe te spreken over zijn ervaringen in de oorlog. Het plan was om op 25 februari weer terug te zijn in Kyiv. Een dag eerder startte Vladimir Poetin de oorlog. Samoilenko besloot te blijven, nam weer dienst in het leger, en behoorde tot de laatste overlevers van Azovstal.

Zo werd een prille liefde in de knop gebroken. "We zijn precies acht dagen voor de buitenwereld een stel geweest", zegt Tsykunova met een bedroefd gezicht.

Ze sloot zich aan bij de 'Associatie van familieleden van verdedigers van Azovstal'. Het gaat om een kerngroep van twintig vrouwen met daaromheen een netwerk van familieleden. Tsykunova en drie anderen gingen in juni naar Parijs om aandacht te vragen voor het lot van hun mannen. Ze organiseren demonstraties, komen bij elkaar, en proberen nu met een internationale media-campagne aandacht te vragen voor het lot van de mannen.

"Westerse regeringen moeten druk uitoefenen op Rusland. Op grond van Conventies van Genève moet Moskou ervoor zorgen dat de krijgsgevangenen goed gekleed en gevoed worden en dat ze contact kunnen onderhouden met hun families. Die regels worden met voeten getreden."

Op 10 juli was Samoilenko jarig. "Ik wou dat we samen waren op deze zomerdag", schreef Tsykunova in een bericht op Facebook. "Ik ben trots op jou, jouw keuze, jouw positie, ik respecteer jouw kracht en intelligentie. We zullen elkaar snel ontmoeten, ik voel het. Ik wacht zo lang als nodig is."