Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al bijna vijftig jaar van uitleg bij gewapende conflicten. Voor NU.nl volgt hij de strijd in Oekraïne en geeft hij antwoord op onze (en jullie) vragen. Deze keer: Moet de NAVO alsnog directer ingrijpen in Oekraïne?

Nog altijd woedt er een tweede oorlog over Rusland en Oekraïne.

Aan de ene kant staan de 'preciezen', die de Russische president Vladimir Poetin een lesje willen leren en menen dat het in de 21e eeuw geen pas geeft om een oorlog tegen een soevereine staat te voeren. Ook halen zij de verzoenende politiek ten opzichte van Adolf Hitler door de toenmalige Britse premier Neville Chamberlain in 1938 erbij. Zo willen ze kracht geven aan het argument dat een compromis geen vrede zal brengen, maar de onbetrouwbare Poetin op den duur alleen maar hongeriger zal maken.

Aan de andere kant vinden de 'rekkelijken' het wel tijd voor zo'n compromis. Geef Poetin een trofee, een stuk Donetsbekken bijvoorbeeld, zeggen zij. Dan hebben we die zinloze oorlog afgekocht. Immoreel, maar realistisch.

Hoe langer de oorlog duurt, hoe sterker dat debat weer wordt. Niemand zit te wachten op een winteroorlog en verder bloedvergieten. Oekraïne verliest elke dag bijna tweehonderd soldaten. Rusland op sommige dagen ook. En dat zullen er alleen maar meer worden, nu Poetin met deserties kampt en steeds slechter getrainde 'vrijwilligers' naar het front stuurt.

De partijen zijn geharnast en maken elkaar voor rotte vis uit, en de deskundigen zijn radeloos. Tot overmaat van ramp wordt iedereen oorlogsmoe en schuiven journaals en talkshows het thema naar achteren. De oorlog is verdrongen door boeren en door Schiphol.

Ingrijpen of niet? Wie heeft er gelijk?

De discussie startte half maart met een beschaafde correspondentie tussen Financial Times-columnisten Martin Wolf en Gideon Rachman, beiden zeer gezaghebbend. Wolf stelde dat ingrijpen door de NAVO heel gewenst en noodzakelijk is, omdat het nu om basiswaarden gaat en niet om 'zomaar' een oorlog tussen Rusland en Oekraïne.

Rachman schreef in reactie dat het al meer dan een halve eeuw een ongeschreven wet is dat het Westen oorlog met een nucleaire supermacht uit de weg gaat. Daar nu van terugkomen, zou veel te riskant zijn voor alle partijen. Dat begrijpt Poetin ook, al hoort een potje dreigen erbij. Maar dit is geen Jemen - een oorlog waarin je ongestraft kunt escaleren.

Maar je hoeft geen geschiedenis gestudeerd te hebben of feitenontkenner te zijn als je Rusland een lesje wil leren. "Laat Oekraïne land ruilen voor vrede", stelde Henry Kissinger, de hogepriester van de realpolitik, onlangs voor. Sommigen prezen dat als een bewijs van werkelijkheidszin.

"Maar waar houdt het dan op, als Poetin uit is op de vorming van een Groot-Rusland?" reageerden anderen, zoals Volkskrant-columnist Arie Elshout. "Tegen zo veel landhonger valt niet op te ruilen. Bovendien wil Poetin zelf niet onderhandelen. Hij wil land, geen vrede, er valt niks te ruilen. Dat is op dit moment de bittere werkelijkheid, en die maakt van realisten wensdenkers."

Nederlander zat dichtbij Russische raketaanval: 'Leven was al moeilijk'
164
Nederlander zat dichtbij Russische raketaanval: 'Leven was al moeilijk'

Colijnse wiskunde

Er zijn drie dingen veranderd, die het debat over doorgaan op de huidige voet of toch escaleren wellicht zullen beïnvloeden:

1. De Russen hebben geen antwoord op de westerse wapenleveranties, zoals die van de eerste HIMARS-raketwerpers. Die arriveerden sinds eind juni tamelijk moeiteloos in Oekraïne. Moskou heeft vervolgens de ouderwetse beschietingen verhevigd. Van de bijna 630 Iskander- en Kalibr-raketten die sinds het begin van de oorlog zijn gebruikt, werd bijna een kwart in de afgelopen weken afgevuurd. Door die voorraad zijn ze nu bijna heen. Ondanks de gruwelijke gevolgen van die beschietingen kun je dat zien als een Russisch zwaktebod.

Voorlopige conclusie: 1-0 voor het doorgaan op de oude voet. De westerse strategie werkt.

2. Het geduld raakt op. Sheila Sitalsing beschreef dat treffend in haar column in de Volkskrant van 14 juli (die eigenlijk over het toeslagenschandaal ging): "Want het is met deze affaire als met de oorlog in het hart van Europa: er is voortdurend aanleiding om dwingend aandacht te vragen voor nieuwe smerigheid en nieuwe inzichten, alleen oogst je er verveling mee, en een lezersbrief uit Soesterberg en eentje van een meneer uit Apeldoorn. Of het ook eens een keer over iets anders kan gaan, iets originelers."

Voorlopige conclusie: de oorlogsbeelden zijn natuurlijk wel erg, maar we gaan doormodderen en raken pas weer echt geïnteresseerd zodra onze airco's of radiatoren het niet meer doen. Tussenstand: 2-0.

3. De oorlog zelf verandert. Rusland voert nu eerder een terreuroorlog tegen Oekraïne en bombardeert doelen die niets meer met een 'gewone' oorlog te maken hebben. Op 1 juni gooiden de Russen drie KH-22-antischeepsraketten op Serhiivka. Op 27 juni raakte zo'n raket een supermarkt in Kremenchuk, in het midden van Oekraïne. Tussenstand: 2-1.

Terreur is ook het passende woord voor de aanval op Chasiv Yar op 10 juli. Amnesty International toonde aan dat de Russen daarbij clusterbommen gebruikten die militair onzinnig zijn, maar wel veel burgerslachtoffers veroorzaken. 2-2.

Er is sprake van massale ontvoering van Oekraïense burgers (900.000 tot 1,6 miljoen, van wie 260.000 kinderen). Er zijn zogenoemde 'filtratiekampen' in Rusland, waar duizenden gedeporteerde Oekraïners worden uitgehoord, gemarteld en verkracht. Dit is dus geen oorlog meer, maar staatsterreur.

Dat rechtvaardigt, als u het mij vraagt, niet alleen berechting voor oorlogsmisdaden, maar ook het uitschakelen van de lanceerinrichtingen waar die terreurbombardementen vandaan komen. Dat hoeft tegenwoordig niet meer met ouderwetse militaire middelen, maar kan ook elektronisch en met cyberaanvallen.

Daarmee komt de stand in de wedstrijd 'doormodderen of ingrijpen' toch uit op 2-3 voor het laatste.