Honderden psychologen helpen Oekraïense vluchtelingen in Nederland vrijwillig, ziet Stichting WereldPsychologen. Onder hen zijn ook Oekraïense therapeuten. Zij zijn vaak goed opgeleid, maar krijgen nog geen betaalde baan als psycholoog. Terwijl zij juist uitkomst kunnen bieden voor de groep Oekraïense vluchtelingen die méér nodig heeft dan wat een vrijwilliger kan bieden.

Gea Dunnik is als voorzitter en medeoprichter van WereldPsychologen onder de indruk van de zeshonderd vrijwillige psychologen voor Oekraïners. "Het is hartverwarmend. We hebben eigenlijk een kleine vrijwillige ggz-instelling opgericht. Maar dan zonder wachtlijst."

Elke dag melden een paar Oekraïners zich aan bij WereldPsychologen. Slaapproblemen, angst en rouw zijn veelvoorkomende klachten. Binnen twee weken koppelt de stichting een vluchteling aan een psycholoog. "Het stroomt goed door dankzij de vele vrijwilligers", zegt Dunnik.

De pool bestaat uit mensen die minstens een master psychologie hebben behaald. De meeste vrijwilligers zijn Nederlands, maar er zitten ook Oekraïense therapeuten tussen. De stichting beschikt over tolken. "Het zijn basispsychologen, klinisch psychologen, psychiaters en psychotherapeuten", zegt Dunnik. "Ze krijgen begeleiding van collega's die bekend zijn met de psychische problemen van oorlogsslachtoffers.

Volwassenen volgen digitale EMDR-therapie

Oekraïense vluchtelingen hebben vaak traumatische ervaringen meegemaakt. Daarom krijgt een aantal Oekraïense psychologen training in het geven van EMDR-therapie. "EMDR is een van de best bewezen behandelingen voor traumaverwerking", vertelt Dunnik.

"Bovendien kan dit ook digitaal, dus op afstand", gaat ze verder. "Cliënten kijken dan bijvoorbeeld naar een beeldscherm waar ze een balletje zien dat heen en weer rolt. Het gaat erom dat ze hun werkgeheugen belasten terwijl ze hun herinneringen verwerken."

Wat de vrijwilligers ook doen, is het het zogenoemde watchful waiting. "Ze houden de vluchtelingen in de gaten, blijven in gesprek en geven ze aandacht", legt Dunnik uit. Dat kan genoeg zijn om ergere klachten te voorkomen.

Oekraïense psychologen hebben meer ervaring en opleiding

Maar voor Oekraïners die wel medicatie of zwaardere therapie nodig hebben, schiet het huidige zorgstelsel tekort, ziet psychotherapeut en oprichter van PsyGlobal Esther Haaijema. De ggz kampt met wachtlijsten en heeft nauwelijks aanbod voor mensen die de Nederlandse taal niet spreken.

PsyGlobal koppelt internationale psychologen aan Nederlandse ggz-instellingen om anderstalige patiënten te helpen. Deze psychologen werken voor een groot deel online vanuit het land van herkomst. "Met Oekraïners is het iets anders omdat een grote groep hier fysiek zit, wat de samenwerking alleen maar makkelijker zou moeten maken", zegt Haaijema.

Ondertussen staan Oekraïense psychologen in Nederland te popelen om aan de slag te gaan. "Ze willen ook hun brood verdienen", zegt Haaijema. Dunnik ziet ook dat de vluchtelingen iets willen doen. "De meeste Oekraïners hebben een enorme veerkracht en willen snel aan de slag. Hun president is een goed voorbeeld van de gedrevenheid van Oekraïners."

"Aan de Nederlandse kant gaat het stroever", ziet Haaijema. Ze probeert om Oekraïense psychologen onder te brengen in ggz-instellingen. "Tot nu toe zijn vijf Oekraïners in dienst bij vijf kleinere instellingen verspreid over het land." Ze werken acht uur per week.

"We hebben nog dertig mensen klaarstaan wiens diploma's in orde zijn", zegt Haaijema. Volgens haar hebben ze vaak meer ervaring en een langere opleiding achter de rug dan hun Nederlandse collega's. "Driekwart spreekt Engels. Maar toch zijn grote ggz-instellingen terughoudend om ze in dienst te nemen. We hopen echt dat ze hun deuren gaan openen."

Afghaanse psychologen hebben hun handen vol aan landgenoten

Een woordvoerder van de branchevereniging Nederlandse ggz zegt juist dat grote instellingen wel interesse hebben getoond in Oekraïense psychologen. "Er is op dit moment een werkgroep opgericht om te onderzoeken hoe we hen formeel kunnen inzetten. Omdat het nieuw is zijn er wel uitdagingen. Hoe doe je het bijvoorbeeld met de taal van de verslaglegging?"

Volgens Haaijema is er in ieder geval veel behoefte aan Oekraïense therapeuten. "Er zijn veel vluchtelingen die meer hulp nodig hebben dan ze nu kunnen krijgen. Er zijn ook Syrische en Afghaanse psychologen in Nederland aan het werk, en die zitten overvol. Ze hebben een enorme doelgroep te bedienen."