Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al ruim veertig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Voor NU.nl volgt hij de strijd in Oekraïne en geeft hij antwoord op onze (en jullie) vragen. Dit keer is de vraag: welke lessen trekt Colijn tot nu toe uit de strijd om het Donetsbekken?

Sommige experts zeggen dat Rusland acht keer zoveel militairen nodig heeft om Oekraïne te bezetten dan het nu in het veld brengt. Nóg optimistischere Oekraïense bronnen zeggen tegen het Westen: "Als jullie ons de goede wapens geven, gooien we alle Russen in oktober het land uit."

Gekleurde informatie. Er is meer reden om een soort patstelling uit te roepen: niemand kan deze oorlog winnen. Wat niet wegneemt dat Rusland nu al de morele verliezer is en een paar opmerkelijke lessen onder ogen moet zien.

Les 1: Wie heerst in de ruimte, kan een plan A verijdelen (maar daarmee nog niet de eindzege opeisen)

In ons land werd het amper opgemerkt, maar in het rijtje 'Russisch falen in Oekraïne' moet ook worden vermeld dat de verwachte golf van cyberaanvallen nogal tegenviel. Wat heet, aan de vooravond van de ouderwetse invasie met soldaten en tanks probeerde Poetin het internet in Oekraïne volledig plat te leggen. Het Pentagon vroeg aan Elon Musk zijn Starlink-satellietsysteem te leen. Musk heeft al bijna 2.200 van die kunstmaantjes om de wereld cirkelen en dacht: als ik oneindig veel terminals over Oekraïne uitstrooi, dan kunnen ze via mijn satellieten blijven internetten.

Behalve dat iedereen daarmee goed op de hoogte bleef, profiteerde ook het Oekraïense leger er enorm van, want het stoppen van tank- en vrachtwagenkonvooien met drones was een fluitje van een cent. Het Russische plan A (de omsingeling van Kyiv en het vermoorden van Zelensky) schijnt erdoor mislukt te zijn. Het doden van de acht Russische generaals zouden we ook aan de internetgestuurde drones moeten toeschrijven.

De Amerikaanse generaal David Tremper, directeur Electronische Oorlogvoering van het Pentagon, plengde in het militaire topblad Defense News zelfs een traantje ("eye watering") bij het succes van Starlink.

In Rusland wordt Elon Musk er nu van beschuldigd met de 'nazi's' te heulen, en in China beweert de militaire staatsnieuwssite China Military Online dat Starlink eigenlijk al een ruimtevaartbranche van het Pentagon is en roept om tegenmaatregelen.

Les 2: Russen dachten te winnen met grondsoldaten, kanonnen en tanks, en hebben het vliegtuig onderschat

De grootste misser aan Russische zijde zijn de ronduit armzalige prestaties van hun vliegtuigen. Die beperken zich tot simpele grondsteun aan grondtroepen en voeren aan de hand van eenzijdige en starre bevelen bombardementen uit op Oekraïense doelen. Maar ze regisseerden het strijdgewoel niet en deden geen inlichtingenwerk, vervoerden geen extra brandstof of voedsel en vlogen zo laag, dat ze vrij gemakkelijk konden worden neergehaald met Stingers (schouderraketten). In een stuk in The Atlantic laten twee experts geen spaan heel van de Russische luchtmacht.

Les 3: Beelden, maar ook de werkelijkheid? Waarschijnlijk wel, maar ook in de informatieoorlog is Oekraïne voorlopig de baas

Afgelopen maand zagen we ook beelden van een tot zinken gebracht Russisch landingsschip en met drones aangevallen patrouilleschepen van de Serna-klasse bij het Oekraïense Slangeneiland, na het afschieten van het vlaggenschip Moskva een tweede scheepswrak. Volgens de Britse inlichtingendienst misschien wel cruciaal voor de beheersing van de helft van de Zwarte Zee en de toegang tot de laatste haven van Oekraïne: Odesa. Vitaal voor de export van het land en zelfs voor de halve graanvoorziening van de wereld.

De beelden komen van satellieten van Maxar, een CNN-bureau dat allerlei Russische en Oekraïense manoeuvres vertoond heeft, met verrassende scherpheid en kwaliteit. Kun je nagaan over wat voor beelden de Amerikaanse overheidsdiensten beschikken - en de inlichtingen die het naar believen met Oekraïne kan delen.

Of dronebeelden van een Oekraïense tegenoffensief bij Kharkiv, dat de Russen daar verdreven heeft en zou hebben teruggedrongen tot maar 30 kilometer van de eigen landsgrens. En dronebeelden van uitgebrande militaire voertuigen en een verlaten pontonbrug van het Russische leger bij de Siversky Donets-rivier.

Wat de ene partij (Oekraïne) een tegenoffensief noemt, noemt de ander (Rusland) een tactische terugtrekking (gecompenseerd met een extra raketaanval).