Overleg Rusland en Oekraïne in Istanboel: waar staat Turkije in dit conflict?
Door Dominic Schep29 mrt 2022 om 09:50
Oekraïense en Russische delegaties komen dinsdag in Turkije bijeen voor een nieuwe onderhandelingsronde over de oorlog in Oekraïne. Het is de eerste keer in twee weken dat vertegenwoordigers van beide landen weer fysiek bij elkaar komen en de tweede keer dat dit in Turkije gebeurt. Maar waarom in dat land en waar staat Turkije zelf in het conflict?
De delegaties ontmoeten elkaar in Istanboel. In de afgelopen weken werd alleen onderhandeld via een videoverbinding. Op 10 maart ontmoetten de buitenlandministers van Oekraïne en Rusland elkaar al in de Zuid-Turkse badplaats Antalya, maar dat leverde niet veel concreets op.
Eerder waren er al drie onderhandelingssessies in Belarus en ook gespreksrondes per video, die eveneens erg moeizaam verliepen.
Het jongste overleg werd zondag aangekondigd, na een telefoongesprek tussen de Russische president Vladimir Poetin en zijn Turkse ambtsgenoot Recep Tayyip Erdogan. Erdogan herhaalde zijn wens dat beide partijen de wapens snel laten zwijgen.
Volgens de Turkse president bewegen zaken in een positieve richting. De verwachtingen zijn evenwel niet hooggespannen.
De keuze voor Turkije lijkt opvallend, omdat het land zich tussen twee vuren begeeft. Enerzijds is Turkije (net als veel westerse landen) lid van de NAVO, anderzijds onderhoudt Ankara nauwe banden met Moskou. Turkije begeeft zich dus op een wipwap, waarop het moet balanceren tussen de belangen van zijn NAVO-partners en de relatie met Rusland.
Vooropgesteld: Turkije steunt Rusland niet in de oorlog in Oekraïne. Begin deze maand steunde Ankara dan ook een resolutie in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties waarin de agressie van Rusland tegen Oekraïne wordt afgekeurd. Ook wordt erin geëist dat Rusland alle strijdkrachten per direct uit het land terugtrekt.
Turkije heeft de invasie van Oekraïne ook officieel aangemerkt als oorlog. Daarmee verhindert het land onder het Verdrag van Montreux uit 1936 de doorgang van oorlogsschepen door de zeestraten de Dardanellen en de Bosporus.
Het gaat hierbij om oorlogsschepen van alle landen, maar Ankara nam de beslissing snel nadat de Oekraïense regering in Kyiv hierom had gevraagd. Hoewel er volgens Turkije nog geen verzoeken tot doorgang zijn geweest, kan het worden gezien als symbolische steun voor de Oekraïense regering.
Bovendien verkocht Turkije kort voor de invasie drones aan Oekraïne. Dat was tegen het zere been van Moskou. Ook staat Ankara niet achter het Russische buitenlandbeleid in Syrië en Libië en was Turkije tegen de Russische annexatie van de Krim in 2014.
Maar er zijn ook signalen waaruit blijkt dat Turkije zich neutraler probeert op te stellen in het conflict. Zo heeft Turkije geen sancties ingevoerd tegen Rusland vanwege de invasie van Oekraïne en is het Turkse luchtruim nog altijd open voor Russische vliegtuigen.
Bovendien is Turkije ook een belangrijke partner van Rusland, onder meer op het gebied van handel, energie, toerisme en defensie. Zo kocht Turkije het geavanceerde Russische luchtafweersysteem S-400, wat een doorn in het oog is voor de NAVO-partners.
Het lijkt er volgens experts dan ook op dat Turkije, door zich als bemiddelaar op te stellen in het conflict, zowel de NAVO-partners als Rusland te vriend wil houden. Daarnaast valt er ook iets te winnen voor Turkije. Door het conflict zijn ook de energieprijzen voor de Turken flink gestegen, en het land had al te maken met een enorme inflatie van de Turkse lira. De oorlog in Oekraïne raakt de portemonnee van de Turken dan ook extra hard.
