Defensie-expert Ko Colijn legt uit op welke manier de NAVO Oekraïne helpt
Defensie-expert Ko Colijn voorziet Nederlanders al ruim veertig jaar van duiding bij gewapende conflicten. Voor NU.nl volgt hij de strijd in Oekraïne en geeft hij antwoord op onze (en jullie) militaire vragen. Dit keer is de vraag: waarom grijpt de NAVO niet in? En helpen de wapenleveranties aan Oekraïne?
Met extra wapenleveranties koopt het Westen allerlei Oekraïense pogingen af om de NAVO verder in de oorlog te trekken. Tot een no-flyzone is de NAVO niet te bewegen, bleek ook deze week tijdens de top in Brussel. Te riskant, want de kans bestaat dat NAVO-vliegtuigen Russische Soekhois moeten neerschieten en dat betekent oorlog tussen twee atoommachten.
Het woeste bombarderen van steden door de Russen leidt tot de roep om humanitair ingrijpen. Daarbij kan je denken aan hulpkonvooien naar omsingelde steden. Pogingen daartoe zijn tot nu toe niet gelukt. Tegen de wil van de Russen ingrijpen is geen optie, want ook dat leidt tot een grootscheepse Europese oorlog. Dan is er de roep om een vredesmissie, iets wat Polen graag wil. Maar ook dat is riskant. Voor je het weet zijn er gewapende confrontaties en sneuvelen NAVO- en Russische soldaten en ook dan heb je de poppen aan het dansen.
Levering van wapens, iets wat wel volop gebeurt, is eigenlijk ook al tricky. Wat interpreteert Poetin als een oorlogsdaad? En dus moeten de NAVO-landen wikken en wegen. Op 8 maart stelde Polen voor oude Mig-straaljagers aan Oekraïne te leveren. Dat ging te ver, vond de regering-Biden. Maar ondertussen wordt er wel heel veel ander, kleiner wapentuig geleverd. En met succes.
Russen lijden op slagveld grote verliezen
Volgens de meeste bronnen zijn de Russen hier en daar zelfs in het defensief gedrongen en treedt onder de gedemoraliseerde troepen muiterij op, zijn misschien wel 15.000 Russische soldaten (en commandanten) gesneuveld en zijn er in totaal (naar schatting van de NAVO) 40.000 man dood, gewond of gedeserteerd. De Russen verliezen ook veel oorlogstuig. Sinds het begin van de invasie een maand geleden zijn volgens Kyiv 517 tanks, 80 raketwerpers, bijna 2.600 gevechtswagens, 4 schepen en meer dan 40 drones aan flarden geschoten.
Deze week besloot de NAVO gehoor te geven aan de wens van Oekraïne om snel meer wapens te leveren om zo het momentum op het slagveld te behouden. Militair verrassend, maar vooral de politieke afkoopsom waarmee de NAVO zich ook de komende tijd afzijdig zal houden.
Ondertussen hebben de successen die het door de NAVO getrainde Oekraïense leger op het slagveld boekt met de westerse wapens iets ongemakkelijks. Door hun succes grijpt Poetin naar steeds zwaardere middelen: het platschieten van steden met domme bommen en het dreigen met massavernietigingswapens. Van de andere kant wordt de Oekraïne president Zelensky steeds onverzettelijker, waardoor hij voor een westers publiek uitgroeit tot een held. Datzelfde publiek wordt steeds ontvankelijker voor zijn oproepen om een snelle interventie, wat weer leidt tot een grotere druk op westerse politici om in actie te komen.
Onder westerse leveranties ook maskers en jodiumpillen na dreigende taal Poetin
Het jongste pakket wapenleveranties is om meerdere redenen interessant. Allereerst leveren NAVO-landen niet alleen luchtdoelgeschut en antitankraketten, maar ook beschermingspakketten tegen massavernietigingswapens (ABC). Geen onlogische stap na de dreigende taal van Poetin; de levering van maskers en jodiumpillen getuigt van realiteitszin. Grote vraag is overigens wat de NAVO doet als Rusland daadwerkelijk chemische wapens of erger inzet. Deze week zei president Biden dát er 'proportioneel' zal worden gereageerd, maar niet hóé. "Rode lijnen" toont men natuurlijk zo min mogelijk. Laat de vijand maar gissen.
Over de recente wapenleveranties nog een ander opmerkelijk punt: onder de leveranciers bevinden zich nieuwkomers (de EU), neutrale landen (Zweden, Finland) en landen die altijd vasthielden aan het principe om geen offensieve wapens te leveren (Duitsland, Nederland). Verder zijn er landen die zelfs een beetje voor de troepen willen uitlopen (Polen, de Baltische staten).
Tot slot is er de militaire bijstand die niet te traceren is, maar wel heel belangrijk is op het slagveld. Zo deelt de VS satellietinfo met Oekraïense collega's, waardoor Russische troepenconcentraties gemakkelijk op te sporen zijn. Verder bestaan er al jarenlang intensieve contacten tussen Oekraïense en Amerikaanse militairen. Die zien we niet, maar er is permanent contact. Ook cyberbijstand is cruciaal en onder de radar. Blijkbaar is dat succesvol, want tot nu toe hebben westerse landen nauwelijks last van van Russische cyberacties. En ook op het slagveld lijken interventies door cyberteams van het Oekraïense leger ertoe te leiden dat de Russische militaire coördinatie zwak is.
