Wereldleiders kwamen donderdag bijeen voor drie spoedbijeenkomsten van de NAVO, de G7 en de Europese Raad. Uit de resultaten tot nu toe blijkt dat concrete toezeggingen aan Oekraïne, dat bijvoorbeeld om tanks had gevraagd, voorlopig uitblijven. Rusland krijgt wel een waarschuwing vanwege de inzet van massavernietigingswapens.

De dag begon met een bijeenkomst van de NAVO in het hoofdkantoor in Brussel. Hiervoor was ook de Amerikaanse president Joe Biden naar Europa gekomen. Hij zou later ook te gast zijn bij de vergadering van de Europese Raad in de Belgische hoofdstad.

Tijdens de bijeenkomst werden de regeringsleiders van de NAVO-lidstaten toegesproken door Volodymyr Zelensky. De Oekraïense president vroeg de leiders om de levering van tanks. Daar gaf de NAVO geen gehoor aan. Wel werd er opnieuw steun aan Oekraïne beloofd, maar tot concrete toezeggingen kwam het niet.

Ook zei de NAVO zich beter te willen bewapenen tegen eventuele Russische aanvallen met chemische, biologische of nucleaire wapens. De defensiesystemen voor dit soort aanvallen worden versterkt. Secretaris-generaal Jens Stoltenberg herhaalde zijn zorgen over de inzet van dit soort wapens door Rusland. Het bondgenootschap noemt inzet van chemische wapens "onacceptabel" en zegt dat die "ernstige consequenties" zou hebben.

Verder verklaarde de NAVO dat ze extra troepen naar oostelijke lidstaten, zoals Slowakije, Hongarije, Roemenië en Bulgarije, stuurt in een poging de oostflank van het bondgenootschap te versterken.

Tijdens de top werd ook bekendgemaakt dat Stoltenbergs afscheid, dat later dit jaar gepland was, een jaar wordt uitgesteld. De 63-jarige Noor blijft langer aan om het bondgenootschap door de crisis in Oekraïne heen te loodsen.

Zelensky spreekt NAVO toe: 'Geef ons meer wapens'
80
Zelensky spreekt NAVO toe: 'Geef ons meer wapens'

Ook G7-landen waarschuwen voor inzet chemische wapens

Tussen de NAVO-top en de EU-top vond een digitale vergadering van de G7-landen plaats. Hieraan nemen zeven rijke industrielanden deel: de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Duitsland, Italië, Frankrijk en Japan. Premier Mark Rutte was hier dus niet bij aanwezig.

In navolging van de NAVO waarschuwden de G7-landen de Russen in een verklaring na afloop van de top voor de consequenties van het gebruik van chemische, biologische of nucleaire wapens. Ook waarschuwen de landen voor de extreem gevaarlijke situaties die ontstaan door gevechten bij kerncentrales en de potentiële catastrofale gevolgen die die kunnen hebben.

Verder betuigden de G7-landen Oekraïne hun steun en spraken ze hun afkeer van de Russische invasie uit, maar tot concrete maatregelen of toezeggingen kwam het ook hier niet. Wel kondigde zowel Japan als Canada na afloop van de G7-top aan de sancties tegen Rusland uit te breiden. Eerder op de dag zei ook de VS zijn sancties tegen de Russen uit te zullen breiden. Deze beslissingen werden niet in G7-verband genomen.

Europese Raad vergaderde verder over sancties

De dag werd afgesloten met een vergadering van de 27 lidstaten van de Europese Unie in Brussel. Die vergadering duurde tot halverwege de nacht. Biden was te gast bij het overleg, omdat de EU-lidstaten nauw samenwerken met de VS bij het opleggen van sancties aan Rusland.

Ook hier werd de verlenging van een topfunctionaris bevestigd: EU-president Charles Michel mag nog eens 2,5 jaar aanblijven. De 27 regeringsleiders herkozen de Belgische oud-premier unaniem.

Biden heeft er begrip voor dat de Europese Unie gas, olie en steenkool blijft kopen van Rusland, zei Rutte na afloop van de vergadering. Biden heeft gezegd dat hij de Europese Unie wil helpen sneller aan alternatieven te komen.

De EU kan ondertussen rekenen op meer vloeibaar gemaakt gas (lng) uit de VS, beloofde Biden. En "dat is heel veel", zei Rutte. Canada zegde ook toe Europa meer lng te leveren, maar dat gaat wat langer duren.

Volgens Rutte was 'eenheid' het sleutelwoord van de toppenmarathon. Sommige EU-landen zijn nu eenmaal zo afhankelijk van Russische energie dat "de nationale veiligheid op het spel komt te staan" zonder die energie. Landen als Duitsland, Italië en Hongarije kunnen er nog niet vanaf, zei de premier.

Zelensky sprak Nederland, een uitgesproken tegenstander van een versnelde toelating van Oekraïne als EU-lid, rechtstreeks aan. "Nederland is rationeel", zei Zelensky. "Dus laten we er woorden voor vinden waar we samen achter staan."

Focus op betere werking strafmaatregelen

Tot andere aanvullende sancties, zoals het sluiten van de Europese havens voor Russische schepen, kwam het tijdens het overleg niet. De leiders hebben afgesproken dat de EU zich gaat concentreren op het beter laten werken van de al genomen strafmaatregelen. Europa en de VS gaan samenwerken om sluiproutes af te snijden en mazen te dichten.

De Europese Raad komt vrijdagochtend opnieuw bijeen om verder te vergaderen over de oorlog in Oekraïne. Daarbij zal Biden overigens niet aanwezig zijn: hij reist dan door naar Polen.