De Russen zaten ons op de hielen. Ze hadden een lijst met namen, waarop ook die van ons stonden. En ze waren in de buurt.

Wij waren de enige achtergebleven internationale journalisten in de Oekraïense stad. Meer dan twee weken hebben wij verslag gedaan van de belegering door de Russische troepen.

We maakten de verhalen vanuit een ziekenhuis, terwijl op hetzelfde moment gewapende mannen door de gangen liepen. Dokters gaven ons witte jassen om ons te camoufleren.

Bij zonsopkomst stormt opeens een aantal soldaten binnen: "Waar zijn de journalisten, verdomme?"

Iedere dag ging het gerucht dat het Oekraïense leger zou komen om de stad te bevrijden, maar niemand kwam.

Ik bekijk de band die ze om hun bovenarm hadden, waaraan je kunt herkennen voor welke partij ze vechten. Hun band is blauw, voor Oekraïne.

Ik probeer de kans in te schatten dat ze eigenlijk vermomde Russen zijn. Ik waag het erop en stap naar voren om mezelf te identificeren. "We zijn hier om je weg te krijgen", zeiden ze.

Het leek mij veiliger om binnen te blijven, want door het hevige artillerievuur buiten trillen de muren van de operatiekamer waarin we staan. Maar de Oekraïense soldaten hebben opdracht gekregen om ons mee te nemen.

Verschrikkelijk gevoel om patiënten en dokters achter te laten

We lopen de straat op en laten het ziekenhuis achter ons. Daarin bevinden zich de dokters die ons een veilig onderdak hadden gegeven, de zwangere vrouw die was beschoten en de vele mensen die noodgedwongen in de hallen moesten slapen omdat ze nergens anders heen konden.

Iedere dag ging het gerucht dat het Oekraïense leger zou komen om de stad te bevrijden, maar niemand kwam. Het voelt verschrikkelijk om ze nu achter te laten.

Minutenlang rijden we langs platgebombardeerde gebouwen. Het voelt als een eeuwigheid. We laten ons op de grond vallen als er een granaat inslaat. We houden de tijd bij van de ene bom tot de andere. Onze lichamen gespannen. We houden onze adem in.

Als ze je pakken, willen ze (de Russen, red.) dat je op camera vertelt dat alles wat je hebt gefilmd een leugen was.

We arriveren in een donkere kelder, waar we horen waarom de Oekraïners hun leven riskeerden om ons weg te krijgen.

"Als ze je pakken, willen ze (de Russen, red.) dat je op camera vertelt dat alles wat je hebt gefilmd een leugen was", aldus de agent die ons begeleidde. "Alles wat je hebt gedaan in Mariupol zou voor niets zijn geweest."

De agent, die ons eerder had gesmeekt om de wereld te laten zien dat zijn stad werd verwoest, smeekt ons nu om weg te gaan.

Oorlogsverslaggever in eigen land

Ik groeide als tiener op in de Oekraïense stad Kharkiv, zo'n 30 kilometer van de Russische grens. Al op school leerde ik hoe ik een wapen moest gebruiken. Het leek nutteloos. Oekraïne, dacht ik altijd, was omringd door bevriende landen.

Sindsdien was ik oorlogsverslaggever in Irak, Afghanistan en Nagorno-Karabach. Ik probeerde de wereld uit eerste hand de verwoestingen te laten zien.

Ik wist dat de Russische troepen de zuidelijke havenstad Mariupol in handen wilden krijgen vanwege de strategische ligging. Dus op de avond van 23 februari rijden mijn collega Evgeniy en ik in zijn witte Volkswagen naar Mariupol.

Onderweg vertellen we een vrouwelijke verkoper van een nachtwinkel dat we ons aan het voorbereiden zijn op een oorlog. Ze kijkt ons aan alsof we gek zijn.

Om 3.30 uur rijden we Mariupol binnen. De oorlog begint een uur later.

Russen sluiten Mariupol af van de buitenwereld

Het lukt een kwart van de ruim 400.000 inwoners om de stad in de eerste dagen te verlaten. Weinig mensen geloofden dat er een oorlog zou komen. Tegen de tijd dat de meesten hun fout beseften, was het te laat.

Alle voorzieningen werden een voor een door de Russen platgelegd. Eerst de elektriciteit, de toevoer van water en de levering van voedsel en uiteindelijk ook de telefoonverbindingen en radio- en televisietorens. Een volledige isolatie van de stad was een feit.

Als wij er niet waren, zou nooit iemand van de verschrikkingen hebben geweten.

Het platleggen van de communicatie heeft twee voordelen voor de Russen. Door het gebrek aan informatie brak er paniek uit. Inwoners begrepen niet waarom de stad zo snel uit elkaar viel.

Het andere 'voordeel' is de straffeloosheid voor de Russische troepen. Geen uitgelekte foto's van kapotte gebouwen en stervende kindjes. De Russen kunnen doen wat ze willen. Als wij er niet waren, zou nooit iemand van de verschrikkingen hebben geweten.

Daarom namen wij zulke grote risico's om de wereld te laten zien wat we zagen. En daarmee maakten we de Russen zó boos dat ze naar ons op zoek waren. Nog nooit heb ik het gevoel gehad dat het doorbreken van de stilte zo belangrijk zou zijn.

Zie ook |De dood is hier overal: hoe Mariupol en zijn inwoners worden vermorzeld

Nergens veilig in Mariupol

Het moment dat we door de soldaten uit het ziekenhuis worden geëvacueerd voelt niet als een redding. Het voelt alsof we van het ene naar het andere gevaar worden gebracht. Het is nergens veilig in Mariupol, je kunt elk moment sterven.

We proppen onszelf in een Hyundai met een familie van drie personen en sluiten aan in een 5 kilometer lange file de stad uit. 30.000 mensen weten die dag Mariupol te verlaten. Te veel voor de Russen om iedere inzittende te controleren.

Terwijl we het ene na het andere Russische checkpoint passeren, besef ik: de gehoopte bevrijding van Mariupol door het Oekraïense leger gaat er niet komen.

Na het zoveelste checkpoint horen we stemmen. Oekraïense stemmen. Het voelt als een opluchting. De moeder van de familie breekt in tranen uit. Het is ons gelukt.

We waren de laatste journalisten in Mariupol. Nu is er niemand meer.

Het conflict uitgelegd