In de mist van de oorlog heb ik vooral goed zicht op mijn eigen omgeving. Na drie weken Kyiv heb ik inmiddels een kleine kring van kennissen. Daarin zie ik wat deze oorlog met hen doet. "Mijn oom, de broer van mijn moeder, is dood", zei een kennis eergisteren tegen mij. En vandaag zei ze: "Nu is ook mijn beste vriend, met wie ik samen opgroeide, dood."

De vierde week van deze oorlog is ingegaan en nog steeds hoor ik inwoners zeggen dat ze niet kunnen geloven dat dit allemaal echt gebeurt. Anderzijds zijn mensen ook verbaasd over hun eigen gewenning aan hun nieuwe 'normaal' met het luchtalarm en explosies, soms angstaanjagend dichtbij.

Al weet iedereen nog exact hoe de laatste normale dag eruitzag: 23 februari 2022. "De avond voordat de oorlog begon, had ik nog een feest", zei mijn tolk. "En toen was er in de vroege ochtend ineens een explosie." 24 februari was het inmiddels, de dag die alles veranderde.

Oorlog zaait dood en verderf

De oorlog, die niemand van mijn kennissen op deze manier en deze schaal had verwacht, zaait intussen dood en verderf. Ook hier in Kyiv. In de derde week van de oorlog werden de beschietingen op de stad ineens weer opgevoerd. Appartementencomplexen, met vaak alleen nog achtergebleven ouderen of zieken, werden vol geraakt. De rookwolken waaierden uit over de stad.

Toch kwamen er in de loop van de oorlog steeds meer mensen weer terug op straat. Er rijden nu veel meer auto's rond dan in de eerste week, toen iedereen nog de angst had dat de Russen de stad zouden bestormen. Maar die angst lijkt geweken. Buiten Kyiv hebben de Russen nauwelijks vorderingen gemaakt. In de noordelijke wijk Obolon, waar ze in de eerste dagen van de oorlog nog met tanks waren binnengereden, zijn ze teruggeslagen. Ze beschieten die plek wel regelmatig van een zekere afstand.

'Geen idee hoe lang oorlog nog gaat duren'

De grote vraag is hoeveel weken deze oorlog nog gaat duren. Als journalist moet je je eigenlijk nooit bezondigen aan voorspellingen - ook al word je daartoe wel vaak verleid. 'En, wat denk je: wordt de stad komende nacht nog zwaarder onder vuur genomen?' Of, gericht op de onderhandelingen: 'Wanneer denk je dat ze eruit gaan komen?'

Het eerlijke antwoord is meestal: geen idee. Zeker wat betreft dat bestoken weet je niet wat de Russen van plan zijn. En bij de onderhandelingen zit ik ook niet aan tafel. Ik heb wel geschetst dat beide partijen vorig weekend 'positieve signalen' zagen. Dat ze zelf zeiden dat er 'vorderingen' werden gemaakt. Of dat de Oekraïense president Zelensky 'steeds meer realiteitszin' zag bij de Russen. Ook het feit dat er wordt gepraat, lijkt positief. Dacht ik. Alleen is het nu alweer een tijdje stil rond die onderhandelingen.

Ik had me voorgenomen hier te blijven tot de gesprekken tussen de twee partijen tot een akkoord zouden leiden. Maar nu twijfel ik soms of ik dat wel ga meemaken.

Maar wat nu als dat praten nog vele weken doorgaat? Is het dan wel onderhandelen, of is het tijdrekken? Iets wat bijna iedereen die ik hier spreek gelooft. Tijdrekken door de Russen, zeggen ze dan, om door te gaan met het innemen van plekken of het vernietigen van wat ze niet in kunnen nemen.

En blijven mijn kennissen al die tijd weer nieuwe doden melden in hun familie of vriendenkring?

'Wil dit land zien terugveren naar oude normaal'

Ik had me voorgenomen hier te blijven tot de gesprekken tussen de twee partijen tot een akkoord zouden leiden. Maar nu twijfel ik soms of ik dat wel ga meemaken. Of kán meemaken - want ik heb ook nog een leven in Nederland.

Ik wil deze stad, dit land, alleen zo graag weer zien terugveren naar het oude normaal. Zonder avondklok, zonder luchtalarm (dat zelfs gaat op het moment dat ik deze zin schrijf), zonder barricades met zandzakken en beton overal. Zonder explosies.

En daarvan klinken er op dit moment heel veel aan de rand van Kyiv. Rond voorstad Irpin, denk ik. En zojuist klonk er een keihard, veel dichterbij. Ik kon de rookwolk zien opstijgen. Ik weet inmiddels dat die harde klap een raket was die net voor een appartementengebouw insloeg. Door de explosie werd de gevel opengereten en werden appartementen verwoest. Er worden één dode en vier gewonden gemeld.

Vandaag is er nog geen plek voor het oude normaal.

Het conflict uitgelegd