John van der Aart verliet zijn voormalige woonplaats Kyiv al voor het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Sindsdien zit de zestigjarige Nederlander vast in de noordoostelijke plaats Shostka, een door de Russen bezet gebied. NU.nl heeft dagelijks contact met hem.

We spreken John elke dag via WhatsApp: de verbinding is te slecht om te bellen. Nadrukkelijk zegt hij dat hij het verhaal vooral niet te veel over hemzelf wil laten gaan. "We worden continu overspoeld met beelden van militaire acties, maar horen te weinig over de consequenties van de oorlog voor de mensen zelf. Ik wil graag hun verhaal vertellen." Eind oktober, nog voor het uitbreken van de oorlog, vertrok de Nederlander vanuit Kyiv naar de noordelijk gelegen plaats Shostka."Ik voelde het ergens al aankomen, denk ik."

Shostka, waar John een vakantiehuis in het bos heeft, ligt 40 kilometer verwijderd van de grens met Rusland. Er wonen zowel Oekraïners als Russen. Volgens de Nederlander is de relatie tussen beide groepen altijd goed geweest, ook nu. Veel Oekraïners hebben bovendien nauwe banden met Russen voor hun werk, via het onderwijs of door de taal. Sommigen hebben ook familie over de grens. John: "Niemand hier, Oekraïner of Rus, wil oorlog."

Humanitaire corridors en bombardementen in een woonwijk

Hoewel Shostka in bezet gebied ligt, is het er toch veiliger dan in Kyiv, denkt John. De voorheen aanwezige militairen en pantserwagens zijn inmiddels vertrokken uit Shostka, volgens de Nederlander richting de hoofdstad. Ook werden in totaal 123 mensen - ouderen, zieken, zwangere vrouwen en kinderen - met bussen naar veilige plaatsen gebracht via humanitaire corridors. 43 inwoners konden met eigen vervoer wegkomen.

John ziet de situatie in de stad met de dag verslechteren, de leefomstandigheden worden steeds uitdagender. Winkels hebben de deuren gesloten, voedsel is er haast niet meer en ook medicatie is op. Een zoektocht van de Nederlander naar paracetamol werd een reis langs negen apotheken, zonder resultaat. "Hoe moeten de mensen die écht ziek zijn dit doen?"

Vertrekken is onmogelijk geworden

Ook kantoren, overheidsgebouwen en fabrieken zijn dicht, de pinautomaten leeg en de brandstof op. Bussen en treinen rijden niet meer, vertrekken is onmogelijk. Door de erbarmelijke omstandigheden kunnen de mensen niet werken en hebben de meesten dus geen inkomen. "In Oekraïne zijn daar geen speciale potjes voor, zoals in Nederland", zegt John. De weinigen die nog wél wat te besteden hebben, treffen vrijwel lege schappen in de supermarkt.

Het weinige voedsel dat er is, is duur. Door de schaarste zijn de prijzen van brandstof en etenswaren sinds het uitbreken van de oorlog enorm gestegen. Een zak aardappels kost nu omgerekend bijna 5 euro. "Voor Nederlanders lijkt dat misschien nog goedkoop, voor de mensen hier is dat erg duur." Vlees of vis is voor de gemiddelde Oekraïense familie onbetaalbaar geworden.

Waar mogelijk probeert John zijn stadsgenoten te helpen. "We zijn allemaal mensen." Zijn bejaarde buurvrouw kan het stadscentrum, 7 kilometer verderop, te voet niet bereiken. Hij brengt haar geregeld aardappelen, brood of melk. "Nooit eerder zag ik zulke angst op de gezichten van mensen, met de zorgen over hoe het morgen verder zal gaan", laat hij NU.nl weten via WhatsApp. "De reactie van deze oude vrouw, zo dankbaar voor wat aardappelen en brood - waar gaat het heen in deze wereld?"

Op donderdagochtend hebben hebben de inwoners van Shostka voor de verandering een beetje geluk. Er zijn voorraden meel en suiker aangekomen bij de lokale supermarkt. De lucht is strakblauw, en heel even zijn er slechts vogels te horen - geen luchtalarm, geen vliegtuigen.

Zie ook |Bericht uit Lviv: Massa's vluchtelingen uit het hele land verzamelen zich hier

Het conflict uitgelegd