Dagboek uit Kyiv: Bij de dood van een collega
Hij wordt opgenomen in een lange rij namen van journalisten die zijn omgekomen in welke oorlog dan ook. In de Franse plaats Bayeux in Normandië hebben ze al die namen in een stenenpark verzameld: Le Mémorial des Reporters. Rechtopstaande witte stenen met per jaar een serie namen.
Ik liep er afgelopen zomer rond, toen we met het gezin in Frankrijk op vakantie waren. Ik schrok ervan hoeveel van die namen ik zelf heb gekend: Volker Handloik, Julio Fuentes, Kenji Goto, Martin Adler, Gilles Jacquier. En natuurlijk de Nederlandse fotograaf Jeroen Oerlemans. Ook Stan Storimans, de cameraman voor RTL 4 die in 2008 omkwam in Georgië, stond erop, maar die kende ik eigenlijk nauwelijks.
'Oorlogsverslaggeving zit vol gevaren'
De oorlogsverslaggeving - in Nederland nog maar door een enkeling uitgeoefend - zit vol gevaren, blijkt weer. Toch ken ik ook, vooral buitenlandse, collega's die het net als ik al zo'n 25 jaar doen zonder zelfs maar gewond te raken. Al ben ik wel ooit in Syrië door een stoel gezakt waarbij vooral de 'collateral damage' aanzienlijk was...
Oorlogsverslaggeving is een specialisme. Ik doe het met hart en ziel. En heel veel veiligheidsmaatregelen. Plus gezond verstand. Dat is misschien wel de belangrijkste vereiste om dit werk te doen. Dan nog kan het fout gaan. Er is hier nu eenmaal een verhoogde kans op pech.
Elke oorlogsjournalist die omkomt is een tragedie op zich. Maar daar moet altijd wel een belangrijke kanttekening bij worden gemaakt. Wij zijn hier vrijwillig. Wij zoeken de oorlog zelf op.
Het kwam met de collega van Brent wel goed
Kort na het nieuws uit Irpin ging ik naar het ziekenhuis waar de collega van Brent was opgenomen. Het was een kinderziekenhuis in Kyiv dat extra capaciteit biedt in tijden van oorlog. De medisch directeur vertelde dat de gewonde Amerikaanse journalist net was geopereerd. Het kwam met hem wel goed.
In de hal dook ook de lokale chauffeur van de journalisten op. Nicolai. Hij had de Amerikanen net voor de kapotgeschoten brug van Irpin afgezet en heeft uren staan wachten tot ze terugkwamen. De journalisten zijn na de brug in een andere auto gestapt en toen beschoten. Nicolai stond nog te wachten toen de twee Amerikanen al langs hem waren afgevoerd. "Maar dat valt niet op natuurlijk, in de stroom van ambulances daar", zei hij.
Nicolai, zichtbaar ontdaan, liet een foto van Brent zien. Die was een paar uur voor zijn dood genomen. Brent staat met een telefoon in zijn hand ergens in de bebouwde kom van Kyiv. "Goed bewaren voor zijn familie", zei ik. Nicolai ging geëmotioneerd in een hoek zitten.
Wie zou daar nu weer doodgaan en zou diegene net zoveel aandacht krijgen als een omgekomen buitenlandse journalist?
Even later liet ik mij door mijn chauffeur afzetten bij mijn hotel, op tijd voor het ingaan van de avondklok die hier nog steeds geldt. In de loop van de avond klonken weer explosies uit de hoek van Irpin. Wie zou daar nu weer doodgaan en zou diegene net zoveel aandacht krijgen als een omgekomen buitenlandse journalist?
Intussen komen er berichten binnen dat de onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne mogelijk binnenkort tot een akkoord leiden. Tot dat gebeurt, zal ik net zo voorzichtig als altijd zijn. Ik zie graag mijn naam staan bij de stukken die ik schrijf of de televisieverslagen die ik maak. Maar ik hoop dat die nooit op zo'n witte steen in Bayeux zal verschijnen.


