Het overgrote deel van de mensen die Oekraïne ontvluchten steekt de grens met Polen over. Dat er massaal mensen hulp aanbieden, noemt directeur van Stichting Vluchteling Tineke Ceelen fantastisch. Maar het zorgt ook voor enige chaos.

"Ik doe dit werk al sinds mensenheugenis, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt", zegt Ceelen, die vorige week bij de Pools-Oekraïense grens was. "Zo dichtbij en zo massaal, en dat binnen een korte tijd en met zulke vooruitzichten."

Sinds de inval van Rusland zijn al ruim 1,4 miljoen Oekraïners via Polen het land ontvlucht. De vluchtelingen zijn vooral vrouwen en kinderen, ouderen van dagen en grote groepen buitenlanders. "De mensen waren bang voor hun achtergebleven vaders, zoons en broers", aldus Ceelen. In Oekraïne mogen mannen tussen de achttien en zestig jaar het land niet uit omdat ze beschikbaar moeten zijn voor het leger.

In het gebied waren heel veel vrijwilligers bezig om de mensen te helpen. "De veelheid aan mensen die de grens overkomen geeft een bittere noodzaak van strakke leiding. Die is er onvoldoende", zegt Ceelen. In de eerste dagen ging het volgens de directeur tamelijk goed, maar die vrijwilligers moesten na een aantal dagen ook weer terug naar hun werk of verder met hun studie.

“Hoge hakken, bikini's, airfryers: we hebben het voorbij zien komen.”

Hulporganisatie heeft meer aan gelddonatie

Ook worden volop goederen gedoneerd. Maar als je iets wil geven, dan kan je het beste geld geven, aldus Ceelen. "Zamel in hemelsnaam geen kleding in. Hoge hakken, bikini's, airfryers: we hebben het voorbij zien komen. Als je per se goederen in wil zamelen, doneer dan waar behoefte aan is: slaapzakken, matrassen of voedsel."

De directeur noemt de grote bergen ongesorteerde goederen lastig. "Het ligt in de weg. Je krijgt enorme bergen aan materiaal waarvan niemand weet hoe snel je het kan verwerken. Zie in zo'n berg maar eens een geschikt T-shirt te vinden. Ik verwacht dat het meeste uiteindelijk gewoon vernietigd gaat worden."

Wat doen de hulporganisaties in de landen om Oekraïne?

  • Stichting Vluchteling zet met hulp van twee ervaren, lokale hulporganisaties in op de noodhulpverlening in Oekraïne.
  • Er worden bijvoorbeeld matrassen, dekens en winterkleding uitgedeeld, medicijnen verscheept en er wordt psychische hulp verleend.
  • Naast Stichting Vluchteling is ook hulporganisatie Artsen Zonder Grenzen in het gebied aanwezig. Ook zij verlenen daar noodhulp, en geven bijvoorbeeld hygiënekits en dekens weg.

'Hulp prachtig om te zien, maar dubbel'

Het is fantastisch dat mensen zo massaal de hand uitsteken, zegt Ceelen, maar het staat tegelijkertijd ook in "schrijnend contrast" met wat de hulporganisatie normaal gesproken ziet, tijdens crises in bijvoorbeeld Afghanistan, de Democratische Republiek Congo en Syrië. "We voelen ons verwant met de vluchtelingen uit Oekraïne, maar niet met die uit Afghanistan. De oorlog komt dichterbij en dat brengt ons in beweging. Dat gebeurt minder bij een oorlog in bijvoorbeeld Syrië."

Stichting Vluchteling bevond zich een paar maanden geleden ook aan de Poolse grens, toen de Belarussische dictator Alexander Lukashenko in een ander deel van Polen opzettelijk vluchtelingen de grens over dwong te gaan omdat hij ruzie had met de Europese Unie. "Die vluchtelingen werden toen met stokslagen weer teruggeduwd over de grens. Opgejaagd en niet geholpen."

Nu is er een compleet andere houding, ziet Ceelen. "Ze helpen waar ze kunnen. Prachtig om te zien, maar ook heel dubbel."

De situatie in een van de opvangcentra.

De situatie in een van de opvangcentra.
De situatie in een van de opvangcentra.
Foto: Stichting Vluchteling