Overal duikt het mysterieuze Z-symbool op, maar niemand weet wat het betekent
Door NU.nl8 mrt 2022 om 13:08
Sinds de Russische invasie in Oekraïne duiken er steeds vaker zogeheten Z-symbolen op. Het symbool is uit het niets enorm bekend geworden en is te vinden op Russische tanks en andere militaire voertuigen, maar ook op gebouwen. Tevens dragen enkele Russische sporters het als pro-oorlogssymbool. Wanneer het symbool is ontstaan is niet bekend, de precieze betekenis evenmin. Dit zijn de belangrijkste theorieën.
Ruslandkenner Jelle Brandt Corstius heeft er zijn eigen theorieën over. Volgens hem zijn er twee voor de hand liggende opties.
Het symbool geldt simpelweg als herkenning voor Russische troepen die naar het westen vertrekken;
Het symbool dient als truc om meer steun te genereren voor de invasie.
Voor die laatste optie moet wel een bepaalde strijdkreet populair worden, legde Brandt Corstius maandagavond uit in televisieprogramma M. Een Russisch woord waarnaar de Z kan verwijzen, is Запад (spreek uit: zapad). Dat betekent "het westen", waar de troepen naartoe gestuurd worden. De letter Z bestaat overigens niet in het Russische cyrillische alfabet en is daarin vervangen door een soort teken dat lijkt op een drie.
Andere opties zijn vrije vertalingen van "Wij laten onze troepen niet in de steek" en "overwinning", weet Brandt Corstius. Dat zijn tevens de woorden die onder grote Z-steunbetuigingen in Sint-Petersburg zijn aangetroffen.
Het Russische Z-symbool in Sint-Petersburg. | Beeld: EPA
'Symbool wordt onder dwang populair gemaakt'
De Ruslandkenner tast net zoals vele vakgenoten in het duister over waar het symbool is ontstaan. "Ik vermoed dat het onder (lichte) dwang van het Kremlin massaal wordt overgenomen", speculeert Brandt Corstius. "Het is een duidelijke verbindingstactiek. Het wordt een langere oorlog dan verwacht en het is de bedoeling dat het volk achter Poetin blijft staan." In Rusland wordt ook al merchandise met het Z-symbool verkocht, schrijft The Guardian.
Ook stelt Brandt Corstius dat het symbool simpelweg motiverend kan werken voor de soldaten die naar Oekraïne gaan. "Zij moeten gemotiveerd zijn om te schieten op soldaten die zij zien als broeders. Er wordt veel gebombardeerd, maar van voetsoldaat tot voetsoldaat bestaat nog veel aarzeling."
Voor de theorie dat het Z-symbool simpelweg als herkenning geldt voor de troepen die ten westen van Rusland moeten vechten, valt ook veel te zeggen. Pjotr Sauer, journalist bij The Moscow Times en de Britse krant The Guardian, zag bijvoorbeeld dat de letter ook afgewisseld kan worden met andere letters én gepaard kan zijn met vormen zoals een vierkant.
Daarbij is het mogelijk dat een bepaalde letter een bepaalde windrichting aangeeft, of de standplaats van de troepen in een bepaald land of regio. Het symbool zou moeten voorkomen dat Russische troepen die elkaar ergens treffen op elkaar beginnen te schieten.
Een Russische tank met een in het wit aangebracht Z-symbool. | Beeld: Reuters
Rusland houdt vast aan strijdkreet 'Voor de overwinning'
Het Russische ministerie van Defensie weigerde aanvankelijk tegen internationale media een verklaring te geven over het Z-symbool. Volgens BBC News zou inmiddels zijn uitgelegd dat het staat voor Za Pobedu, wat vrij vertaald "voor de overwinning" betekent.
Die lezing wordt echter betwist door defensiespecialisten en organisaties zoals de Verenigde Naties. Zij wijzen erop dat het ook kan staan voor zveri, waarmee de Oekraïners tot beesten zouden worden bestempeld.
Volgens The Guardian zijn er nu al tegenstanders van het Z-symbool. Zo zouden bij protesten tegen de invasie borden zijn gespot met de tekst Zachem - oftewel: "Waarom?"
Het Russische Z-symbool in Sint-Petersburg. | Beeld: EPA
Een Russische tank met een in het wit aangebracht Z-symbool. | Beeld: Reuters