De politie is dit jaar in juni al begonnen met de voorbereidingen voor de sinterklaasintochten. Met effect: grote ongeregeldheden bleven zaterdag en zondag uit. Maar het kost de politie wel veel tijd en mankracht, erkent politiechef Willem Woelders, die dit jaar als nationaal commandant de intocht onder zijn hoede had.

"We hebben rond de intocht van de Sint twee belangrijke doelstellingen", legt Woelders in gesprek met NU.nl uit. "Het moet een leuk, gezellig en veilig feest worden voor kinderen en ouders. En we moeten zowel de voor- als tegenstanders van de traditionele Zwarte Piet faciliteren om hun geluid te laten horen. Ik denk dat beide doelen het afgelopen weekend behaald zijn."

De politie-inzet rond de intochten van de Sint is de afgelopen jaren flink wat meer moeite gaan kosten, erkent Woelders. "Ik durf niet te zeggen wanneer exact het omslagpunt is geweest. Maar tien jaar geleden was de intocht van de Sint in de meeste steden een zaak voor de wijkagent. Toen moesten er alleen een paar verkeersmaatregelen worden getroffen."

Maar mede na het incident bij Dokkum in 2017, waar de 'blokkeerfriezen' tegenstanders van Zwarte Piet op de snelweg tegenhielden, heeft de politie noodgedwongen opgeschaald.

Voorstanders blokkeren anti-Zwarte Piet-demonstranten op A7
38
Voorstanders blokkeren anti-Zwarte Piet-demonstranten op A7

Politie benaderde actief van tevoren demonstranten

Hoeveel mensen er exact zijn ingezet, kan Woelders nog niet zeggen. "We gaan pas als de Sint weer terug naar Spanje is evalueren", legt hij uit. "Veel mensen stonden ook stand-by voor een paar uurtjes, voor het geval het ergens toch uit de hand mocht lopen." Zo snelde een aantal ME-busjes richting Emmen toen een confrontatie daar uit hand dreigde te lopen. "Maar het gaat netto om aanzienlijk méér inzet dan in een normaal weekend. De ervaringen van dit jaar nemen we weer mee in de voorbereidingen voor volgend jaar."

In augustus kregen alle eenheden al een draaiboek met aanwijzingen voor de intocht. "Op de dag zelf is een van de belangrijkste instructies om confrontaties tussen de voor- en tegenstanders te voorkomen door beide groepen gescheiden van elkaar te laten demonstreren."

Daarnaast benaderde de politie van tevoren heel actief alle groepen waarvan bekend was dat zij wilden gaan protesteren. "Het gaat dan bij de tegenstanders bijvoorbeeld om Kick Out Zwarte Piet, en bij de voorstanders om 'hardekernsupporters' van een aantal voetbalclubs of Pegida."

Pegida-voorman in Zwarte Piet-kostuum aangehouden in Apeldoorn
70
Pegida-voorman in Zwarte Piet-kostuum aangehouden in Apeldoorn

'Pegida-volgers opgepakt nadat ze instructies negeerden'

Van die laatste groep werden in Apeldoorn tien aanhangers aangehouden die zich meldden als traditionele Zwarte Pieten met gitzwarte schmink. "Zij weigerden aanwijzingen van de politie op te volgen; daarom zijn ze opgepakt. Niet omdat zij een statement voor Zwarte Piet wilden maken."

Korpschef Erik Akerboom riep de afgelopen jaren de politiek meerdere malen op de jaarwisseling aan te passen, omdat agenten hun handen vol hebben met het handhaven van de veiligheid tijdens deze nacht. Maar die problemen zijn nog niet te vergelijken met de inzet tijdens de sinterklaasintochten, beklemtoont Woelders.

"Die nacht zijn al onze mensen op straat", legt hij uit. "Dat is met de intocht van Sinterklaas niet het geval. Het grootste probleem met de jaarwisseling is dat de veiligheid van zowel agenten als burgers in gevaar is. Daarom pleiten wij er, ook als werkgever, met klem voor om de vuurwerkregels aan te passen."

De discussie over de kleur van Zwarte Piet speelt overigens binnen de politie ook, erkent Woelders. "Alle heikele thema's die in de samenleving spelen, spelen ook bij het korps. Maar die discussie voeren we intern. Agenten weten dat zij zodra ze in uniform de straat op gaan, zij neutraal in dit soort onderwerpen moeten staan. Dan is je taak om als professional de veiligheid te waarborgen en de mogelijkheid tot demonstreren te faciliteren, wat je ook van die boodschap vindt."

Grote opkomst Sinterklaasintocht in Apeldoorn
119
Grote opkomst Sinterklaasintocht in Apeldoorn