Koning Willem-Alexander las dinsdag op Prinsjesdag de troonrede voor. Maar wat zei hij nou eigenlijk echt? Hieronder zijn verhaal, maar dan in simpelere woorden. De belangrijkste plannen van de regering zijn vetgedrukt.

Leden van de Eerste Kamer en Tweede Kamer,

"Elke tijd is overgangstijd", schreef geschiedenis-expert Hermann von der Dunk. Daarmee bedoelde hij: als je naar de geschiedenis kijkt, blijven veel dingen lang hetzelfde. En veranderen ze dus maar langzaam.

Toch voelt het voor veel mensen alsof er nu juist veel verandert. Zonder dat we daar iets tegen kunnen doen.

Dat komt door corona, waardoor ons leven nog steeds anders is dan normaal. En door binnenlandse problemen, zoals woningnood, stikstof, oneerlijke kansen op school of voor werkzoekenden. Door de zware misdaad. En natuurlijk door internationale problemen, zoals klimaatverandering. En sommige wereldleiders die steeds machtiger worden.

Zulke grote wereldwijde veranderingen voelen misschien vaag en ver weg, maar zijn dat niet. Klimaatverandering kwam deze zomer dichtbij, toen de huizen en bedrijven van mensen in Limburg overstroomden. De buitenlandse politiek kwam dichtbij met de verdrietige beelden en verhalen uit Afghanistan.

Twintig jaar lang probeerden landen als Nederland daar voor rust, veiligheid, democratie en mensenrechten te zorgen. En ook betere kansen voor meisjes en vrouwen. Nu weten de Afghanen nog steeds niet hoe hun toekomst eruit zal zien. Voor veel Nederlandse militairen die in Afghanistan hebben gewerkt, is dat een grote tegenvaller.

Veel militairen en diplomaten werkten in augustus keihard om zo veel mogelijk mensen naar een veilige plek te brengen. Daarvoor verdienen ze respect en waardering. Maar we zijn natuurlijk nog niet klaar. De mensen die in Afghanistan achterbleven, hebben een onzekere toekomst.

Afghanen die voor Nederland hebben gewerkt, mochten hierheen komen. Maar Nederland had de evacuaties niet goed geregeld. Lang niet iedereen kon vluchten.

Afghanen die voor Nederland hebben gewerkt, mochten hierheen komen.  Maar Nederland had de evacuaties niet goed geregeld. Lang niet iedereen kon vluchten.
Afghanen die voor Nederland hebben gewerkt, mochten hierheen komen. Maar Nederland had de evacuaties niet goed geregeld. Lang niet iedereen kon vluchten.
Foto: ANP

Mensen zijn bezorgd

Het is logisch dat mensen zich afvragen: wat betekenen al deze veranderingen voor mij? Voor onze manier van leven? Voor mijn toekomst? En die van mijn kinderen?

Al jarenlang geven Nederlanders hun leven een hoog rapportcijfer. Toch zijn ze ook bezorgd over Nederland en de rest van de wereld. Die onrust wordt groter, omdat mensen in discussies steeds meer van mening verschillen.

Die zorgen zijn terecht. Toch is het goed om te beseffen: Nederland is en blijft een goed land om in te leven. We zijn een van de rijkste landen ter wereld. Als wij Nederlanders blijven samenwerken, kunnen we veel aan.

De regering komt vandaag met het budget voor volgend jaar. Dat gaat vooral over het uitvoeren van de plannen die er al waren. Dat hoort zo, want het kabinet is demissionair. Het had ontslag genomen vanwege de toeslagenaffaire.

Pas het volgende kabinet kan grote, nieuwe plannen maken. Maar sommige problemen zijn zo belangrijk, dat ze niet kunnen wachten. Daarom heeft deze regering al wel plannen gemaakt om geld uit te geven aan bijvoorbeeld het klimaat, misdaad bestrijden en huizen bouwen.

Het kabinet kwam luisteren naar de troonrede. Iedereen zat op 1,5 meter afstand van elkaar. Daarom was de troonrede niet in de Ridderzaal, maar in de Grote Kerk.

Het kabinet kwam luisteren naar de troonrede. Iedereen zat op 1,5 meter afstand van elkaar. Daarom was de troonrede niet in de Ridderzaal, maar in de Grote Kerk.
Het kabinet kwam luisteren naar de troonrede. Iedereen zat op 1,5 meter afstand van elkaar. Daarom was de troonrede niet in de Ridderzaal, maar in de Grote Kerk.
Foto: ANP

De grote gevolgen van corona

De laatste tijd stond vooral in het teken van corona. De komende tijd wordt alles hopelijk weer normaler. Daardoor kunnen we terugkijken en vooruitblikken.

Het belangrijkste is dat we in coronatijd lieten zien dat we er voor andere mensen willen zijn. Voor familie, vrienden, buren en collega's. Veel mensen rouwen, omdat hun geliefde doodging.

Anderen lijden lichamelijk en geestelijk aan de gevolgen van corona. En weer anderen, oud én jong, werden eenzaam of depressief.

Gelukkig kregen en krijgen veel Nederlanders steun van mensen in hun omgeving. Daarnaast zijn er in het hele land projecten om mensen minder eenzaam te maken. Het is belangrijk dat de aandacht voor de gevolgen van corona blijft bestaan. Ook straks nog.

Bedankt, iedereen die meehielp

Het is ook positief hoeveel mensen in coronatijd doorwerkten voor Nederland, terwijl dat vaak lastig was. Nederland is jullie dankbaar. Ik bedank de politiemensen en boa's die voor onze veiligheid zorgden. Ik bedank de militairen die meehielpen in de teststraten en ziekenhuizen.

Ik bedank alle mensen op scholen en in de kinderopvang, het openbaar vervoer en de logistiek. Ik bedank iedereen die meehielp, waar dan ook.

En ik bedank natuurlijk iedereen in de ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg. Die hebben heel goed werk gedaan. De komende tijd moeten ze bijkomen. Maar ondertussen moeten ze ook de operaties en behandelingen uitvoeren die steeds zijn uitgesteld.

De koning bedankte de mensen die in de zorg werken. Tijdens corona ging hij weleens kijken in een ziekenhuis.

De koning bedankte de mensen die in de zorg werken. Tijdens corona ging hij weleens kijken in een ziekenhuis.
De koning bedankte de mensen die in de zorg werken. Tijdens corona ging hij weleens kijken in een ziekenhuis.
Foto: ANP

De zorg moet samenwerken

In coronatijd bleek ook hoe belangrijk het is dat de zorg in de regio, in het land en in de hele wereld samenwerkt. Dat is ook belangrijk na corona, want er spelen twee grote vragen.

De eerste vraag is: wat doen we bij een volgende pandemie? Daarvoor werkt de regering aan een plan. Dat moet een wereldwijd plan worden, want een virus stopt niet bij de grenzen van een land.

Het belangrijkste is nu dat er overal ter wereld genoeg coronavaccins komen. Nederland helpt daaraan mee. Voor elke prik die een Nederlander krijgt, wordt ook een prik aan het buitenland gegeven.

De tweede vraag is: hoe regelen we dat iedereen ook in de toekomst altijd zorg kan krijgen? En dan wel goede en betaalbare zorg. We worden steeds ouder en hebben dus steeds meer zorg nodig. We moeten daar nu al over nadenken.

We zijn benieuwd naar je mening over dit artikel. Klik hier om je feedback achter te laten in een korte vragenlijst van een minuut.

Kwetsbare mensen hadden meer last van coronaregels

Mensen die al kwetsbaar waren, bleken nog meer last van de coronaregels te hebben dan anderen. Oude mensen, zieken en mensen met een handicap bijvoorbeeld. Hun leven werd nóg zwaarder.

Jonge mensen leefden 1,5 jaar met de handrem erop. En nu hebben ze vaak een valse start op school of hun werk. In de afgelopen jaren deed de overheid al veel om eenzaamheid te voorkomen en mensen met schulden te helpen. Ook werkte de overheid aan eerlijke kansen voor scholieren en mensen zonder werk. Dat blijft nodig en daar moet het nieuwe kabinet over nadenken.

De regering geeft tot 2023 alvast meer dan 8 miljard euro uit voor leerlingen die door corona achterlopen op school. Ook moet er aandacht komen voor de sociale en emotionele problemen door de lockdowns.

Scholen krijgen extra geld, omdat leerlingen achterlopen. Dat komt doordat ze tijdens de lockdown minder goed les kregen.

Scholen krijgen extra geld, omdat leerlingen achterlopen. Dat komt doordat ze tijdens de lockdown minder goed les kregen.
Scholen krijgen extra geld, omdat leerlingen achterlopen. Dat komt doordat ze tijdens de lockdown minder goed les kregen.
Foto: ANP

Het gaat goed met de economie

Het gaat gelukkig goed met de Nederlandse economie. Zeker als je het vergelijkt met andere landen. Dat is een compliment voor de creatieve Nederlandse bedrijven. En het is gunstig voor mensen die nu geen baan hebben.

Nederland steunde bedrijven in coronatijd door ze veel geld te geven. De overheid gaf bedrijven meer dan ooit, maar het werkte wel goed. Dit jaar en volgend jaar krabbelt de economie waarschijnlijk helemaal op. Ook zullen dan minder mensen werkloos zijn dan ooit.

Zelfs met die steun voor bedrijven wordt de schuld van de overheid niet extreem veel groter. En gemiddeld kunnen Nederlanders nog evenveel uitgeven als vóór corona.

In het Caribisch deel van het Nederlandse Koninkrijk is het leven voor veel mensen moeilijker geworden. Het gaat op die eilanden slecht met de economie, omdat er door corona nog maar weinig toeristen komen. Bonaire, Sint-Eustatius en Saba vormen samen Caribisch Nederland. De bedrijven daar krijgen steun, net als hier.

Met de landen Curaçao, Aruba en Sint-Maarten zit het iets anders. Zij krijgen steun, maar moeten hun economie ook sterker maken. Op die manier heeft die minder last van een volgende crisis.

Woningnood kan niet in vier jaar opgelost worden

Een kabinet kan niet alle problemen in vier jaar oplossen. Dat geldt ook voor de woningnood. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat iedereen weer een huis kan betalen? Vooral als je voor het eerst een woning koopt?

De regering maakte de afgelopen jaren al afspraken met gemeenten en provincies. Ook heeft de regering geld besteed aan nieuwbouw. Dat gaat komend jaar door. Er worden meer dan 100.000 nieuwe huizen gebouwd. En de regering gaat nog eens 1 miljard euro uitgeven voor nóg meer woningen.

Ook het Nationaal Groeifonds blijft langer bestaan dan vier jaar. Dat fonds geeft geld aan projecten die goed zijn voor de Nederlandse economie. Dit jaar was de eerste ronde. Er ging ongeveer 4 miljard euro naar projecten voor verkeer, waterstof en zelflerende computers. In de volgende ronde wordt 7 miljard euro uitgedeeld.

De regering geeft de komende 10 jaar 1 miljard euro extra uit om huizen te bouwen.

De regering geeft de komende 10 jaar 1 miljard euro extra uit om huizen te bouwen.
De regering geeft de komende 10 jaar 1 miljard euro extra uit om huizen te bouwen.
Foto: ANP

Meer geld voor klimaat

De regering geeft tot 2030 al veel geld uit aan de natuur, planten en dieren. En aan de oplossing van het stikstofprobleem. Volgend jaar wordt dat geld gebruikt om bijvoorbeeld natuurgebieden te verbeteren en stallen schoner te maken.

Verder koopt de overheid boerderijen, zodat minder bedrijven stikstof blijven uitstoten. Maar niet te veel, want de Nederlandse boeren moeten nog wel een goede toekomst hebben. Ze zijn namelijk belangrijk voor ons voedsel en het platteland.

Maar de regering moet ook denken aan het verkeer, de economie en de woningbouw. Die maken het stikstofprobleem namelijk óók groter. Daar blijft de regering aan werken.

​​Sommige dingen zijn niet alleen een Nederlands probleem. Daarvan is klimaatverandering op dit moment het belangrijkst.

Deze zomer kwamen klimaatexperts met een harde en strenge waarschuwing. Het klimaat verandert sneller dan gedacht. De zeespiegel stijgt harder. Daardoor veranderen onze veiligheid, de natuur en onze omgeving al meer dan verwacht. Het zorgt wereldwijd voor meer armoede. En er komt een nieuw type migrant: de klimaatmigrant.

In Nederland blijft de bescherming tegen hoogwater heel belangrijk. Door de overstromingen in Limburg kijkt de regering opnieuw naar de plannen om bijvoorbeeld dijken te verstevigen. En als het nodig is, gebeurt dat eerder.

Bij de overstromingen in Limburg moesten mensen hun huis uit. Het werd te gevaarlijk.

Bij de overstromingen in Limburg moesten mensen hun huis uit. Het werd te gevaarlijk.
Bij de overstromingen in Limburg moesten mensen hun huis uit. Het werd te gevaarlijk.
Foto: Job van der Plicht

Nog meer actie nodig voor het klimaat

Het kabinet bedacht de afgelopen jaren het Klimaatakkoord en de Klimaatwet. Dat zijn belangrijke plannen om Nederland minder CO2 te laten uitstoten. CO2 (koolstofdioxide) zorgt namelijk voor klimaatverandering.

Die plannen worden al uitgevoerd. Maar door de uitspraak in de Urgenda-rechtszaak moeten we de uitstoot nog sneller verminderen.

Dat is ook nodig om de doelen van de Klimaatwet te halen. De regering zet daarvoor bijna 7 miljard euro opzij. Met dat geld worden bijvoorbeeld huizen geïsoleerd en kunnen meer mensen een elektrische auto kopen.

Samen met de Europese Unie heeft de regering bedacht dat we in 2030 niet 49 procent, maar al 55 procent minder dan 1990 moeten uitstoten. En vanaf 2050 mogen we helemaal geen CO2 meer uitstoten.

Om die doelen te halen, moet Nederland de komende jaren wel extra moeite doen. Maar dat biedt ook kansen. We kunnen ons land mooier, schoner en veiliger maken. En het kan goed zijn voor de economie. Bijvoorbeeld als we onze kennis over duurzaamheid en dijken verkopen aan andere landen.

Onder andere fabrieken en auto's op benzine zorgen voor CO2 in de lucht. Dat warmt de aarde op.

Onder andere fabrieken en auto's op benzine zorgen voor CO2 in de lucht. Dat warmt de aarde op.
Onder andere fabrieken en auto's op benzine zorgen voor CO2 in de lucht. Dat warmt de aarde op.
Foto: ANP

Alles in de wereld hangt met elkaar samen

Vandaag is het de Internationale Dag van de Vrede. Op die dag staan we stil bij ruim 75 jaar vrede en samenwerken met andere landen. En hoeveel geld en wat voor een goed leven ons dat opleverde.

Samenwerken met andere landen blijft belangrijk, want de wereld waarin we leven is steeds meer een soort Rubiks kubus. Alles hangt met elkaar samen.

Vrede heeft bijvoorbeeld ook te maken met rijkdom. Klimaat heeft te maken met veiligheid. Het oplossen van armoede ook met mensenrechten. Duurzaamheid met economie. En internationale vrede ook met migratie.

Elke draai aan de kubus (dus elk besluit) heeft gevolgen op andere vlakken. Gelukkig is en blijft Nederland een goed land om mee samen te werken. Onze militairen in het buitenland verdienen steun en respect. Tijdens hun missie, maar ook daarna. De regering trekt daar extra geld voor uit. Ook voor als ze later hulp nodig hebben.

We moeten Europese waarden bewaken

Nederland is lid van de Europese Unie, de NAVO en de Verenigde Naties. Dat bepaalt voor een groot deel onze buitenlandse plannen.

Samen met de andere EU-landen moeten we goed nadenken hoe we in het vervolg willen samenwerken met China, Rusland en de Verenigde Staten. Samenwerken met de VS blijft de basis. Maar we moeten voor onze veiligheid ook meer samenwerken met EU-landen.

In de Europese Unie focussen we vooral op vier dingen. Het herstellen van de economie na corona is daar één van. Ook het tegenhouden van klimaatverandering is belangrijk. Zorgen dat rechtbanken hun werk goed en eerlijk kunnen blijven doen.

En we moeten onze waarden bewaken. Dus moeten we goed blijven letten op alles wat we als Europese landen belangrijk vinden. Dat bijvoorbeeld niemand in Europa gediscrimineerd wordt om zijn leeftijd, huidskleur, geloof, geslacht, geboorteland of op wie je verliefd bent.

Een Rubiks kubus. Als je het ene vlakje verschuift, dan verschuift er ook meteen een ander vlakje.

Een Rubiks kubus. Als je het ene vlakje verschuift, dan verschuift er ook meteen een ander vlakje.
Een Rubiks kubus. Als je het ene vlakje verschuift, dan verschuift er ook meteen een ander vlakje.
Foto: Getty Images

Nog meer geld naar het bestrijden van misdaad

De rechtsstaat is al heel lang de basis van ons vrije, democratische land. Maar de rechtsstaat heeft het moeilijk.

Zware criminelen worden steeds gewelddadiger. De schokkende moord op Peter R. de Vries was een nieuw dieptepunt.

Het kabinet was al bezig met plannen om de zware misdaad te bestrijden. Daar wordt nu nóg meer geld aan uitgegeven. Criminele organisaties moeten worden gestopt. Hun leiders moeten worden gearresteerd. Crimineel geld moet worden afgepakt. Daarvoor moeten we ook geld steken in het voorkomen van digitale misdaad.

Maar we moeten ook aan de slag in wijken met veel armoede. Zorgen dat jongeren naar school gaan en gaan werken, in plaats van crimineel worden. En wie als advocaat of rechter werkt, krijgt extra bescherming. Maar dat heeft veel tijd nodig. Per jaar gaat de regering daar ongeveer 0,5 miljard euro extra aan uitgeven.

Peter R. de Vries wilde helpen om criminelen te bestraffen, maar werd toen zelf doodgeschoten.

Peter R. de Vries wilde helpen om criminelen te bestraffen, maar werd toen zelf doodgeschoten.
Peter R. de Vries wilde helpen om criminelen te bestraffen, maar werd toen zelf doodgeschoten.
Foto: BrunoPress

De regering moet schuld bekennen

Tot slot: als we het hebben over eerlijkheid en rechten, dan moet de regering zelf ook schuld bekennen. Het duurde te lang voordat mensen met kapotte huizen door de aardbevingen in Groningen werden geholpen. In de toeslagenaffaire heeft de overheid mensen oneerlijk behandeld.

Bij beide zaken geldt: die fouten moeten worden opgelost. En mensen die recht hebben op een schadevergoeding, moeten die zo snel mogelijk krijgen. Dat staat bovenaan de takenlijst van de regering.

Het is ook belangrijk dat iedereen die denkt dat hij oneerlijk wordt behandeld, naar de rechter kan stappen. En dat je een advocaat kunt krijgen, ook als je niet veel geld hebt. Het kabinet besteedt daarom vanaf volgend jaar extra geld aan deze sociale advocatuur.

En dan is er nog de vraag: hoe krijgen Nederlanders weer vertrouwen in de overheid? Daarvoor is meer tijd nodig. Ook moeten politici nagaan of de regels die zij bedenken in het echt wel zo goed werken.

We zijn benieuwd naar je mening over dit artikel. Klik hier om je feedback achter te laten in een korte vragenlijst van een minuut.