Bij de Republikeinen lijken ongeveer vijftien kandidaten mee te gaan doen aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Waarom doen relatief onbekende en op het oog bij voorbaat kansloze kandidaten toch mee?

Amerika-experts gaan er over het algemeen van uit dat de verkiezingsstrijd uiteindelijk zal gaan tussen Hillary Clinton en Jeb Bush, die zich maandag naar alle waarschijnlijkheid officieel kandidaat stelt. De twee kandidaten genieten al grote bekendheid, en zullen zonder grote moeite genoeg geld inzamelen voor hun campagnes. 

Hoewel Bush veruit de grootste kanshebber is bij de Republikeinen, hebben zich al tien kandidaten gemeld om de strijd met hem aan te gaan. Onder hen zijn veel kandidaten die niet erg bekend zijn bij het grote publiek en ogenschijnlijk geen enkele kans maken om te winnen.

De Republikeinse analist Rick Wilson schatte de kans dat kandidaat George Pataki de Republikeinse nominatie in de wacht sleept bijvoorbeeld als volgt in: "Dat is vergelijkbaar met de kans dat een aap uit het achterste van een eenhoorn vliegt."

Waarom doen kandidaten als Pataki toch mee aan de verkiezingen? Amerika-experts Charles Groenhuijsen, Maarten van Rossem en Willem Post zijn het erover eens: meedoen aan de verkiezingen is lucratief, en veel kandidaten genieten van de aandacht.

“Je wordt een nationale bekendheid als je meedoet aan de verkiezingen.”
Maarten van Rossem

Ego's

"Het heeft natuurlijk veel met ego’s te maken", zegt Groenhuijsen, die recentelijk het boek Oh, oh, Amerika schreef. "Kandidaten willen zich in de kijker spelen. Dat levert later spreekbeurten, of mooie ambassadeursposten op. Vergeet niet dat je maandenlang in het nieuws bent."

Van Rossem: "Je wordt een nationale bekendheid als je meedoet aan de verkiezingen. Campagne voeren is een waardevolle zaak: het levert financieel en soms politiek voordeel op." 

Volgens Van Rossem is het kandidaatschap van veel onbekende kandidaten vergelijkbaar met het kandidaatschap van PvdA'er Lutz Jacobi voor het partijleiderschap in 2012.

Jacobi spreekt zelf tegen dat ze meedeed aan de verkiezingen om bekend te worden. Ze is er naar eigen zeggen ook niet rijker van geworden: "Eerder armer. Maar mensen blijven wel aan je verbonden, en m’n bekendheid is tachtig keer groter geworden. Dat is soms wel makkelijk. Ik wist natuurlijk dat ik niet zou winnen, maar ik wilde dit gewoon wel een keer meemaken."

Sarah Palin

Post, die recentelijk het boek Jeb Bush, de kroonprins schreef, wijst op twee aanvankelijk onbekende kandidaten die baat hebben gehad bij hun deelname aan de verkiezingen: Sarah Palin en Mike Huckabee.

"Huckabee heeft een prachtig tv-contract overgehouden aan zijn kandidaatschap. Hij kan ook veel meer geld vragen voor lezingen", aldus Post. "Palin beging verschillende blunders, maar is toch een nationale bekendheid geworden. Ze kan haar boeken nu onder een veel breder publiek kwijt en treedt regelmatig op in talkshows." 

Ook Van Rossem wijst op Palin:  "Zij heeft een komeetachtige opmars gemaakt door de verkiezingen en is nu meervoudig miljonair."

Wonder

Sommige relatief onbekende kandidaten koesteren volgens Post oprecht de hoop op een wonder. "In een vrij recent verleden hebben toch relatief onbekende kandidaten gewonnen. Denk bijvoorbeeld aan Jimmy Carter, en aan Bill Clinton, die gouverneur was in een onbeduidende staat die bekendstaat om watermeloenen en kippenvangen. Ook Obama was relatief onbekend bij het grote publiek."

“Je moet als Ted Cruz wel heel irreëel zijn om te denken dat je president gaat worden”
Amerika-expert Maarten van Rossem

Van Rossem denkt dat veel kandidaten zelf ook niet echt geloven dat ze een kans maken om president te worden. "Je moet als Ted Cruz (oerconservatieve Republikeinse kandidaat, red.) wel heel irreëel zijn om te denken dat je president gaat worden."

Groenhuijsen benadrukt dat je geheel zonder bekendheid nooit gaat winnen. "Het is toch een beetje zoals 48e staan op de lijst van de Partij voor de Dieren in de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Normaliter wint wel iemand die enige bekendheid geniet. Zoiets komt niet helemaal uit het niets. Op een stemformulier gaan mensen geen naam aankruisen die ze niet kennen."

Tweede kans

Er zijn ook kandidaten die een eerste poging wagen om nationale bekendheid te vergaren, om het vervolgens later nog een keer te proberen. Post: "Als je meedoet, word je automatisch een ster. En als het niet lukt: Amerika is het land van de tweede kans. Dus misschien de volgende keer beter, zoals de Republikeinse kandidaat Rick Perry nu waarschijnlijk denkt."

En, zo benadrukt Groenhuijsen: ook de onbekende kandidaten kunnen invloed hebben op het debat. Ze kunnen onderwerpen op de agenda zetten en de koers van het debat beïnvloeden. "De onbekende kandidaten kunnen toch luizen in de pels zijn van de grote namen en profiteren van slippertjes van andere kandidaten." Bovendien moet er ook een vicepresident gekozen worden, stelt Groenhuijsen. 

Dat er op dit moment veel meer Republikeinse kandidaten dan Democratische kandidaten zijn, heeft volgens Groenhuijsen, Van Rossem en Post een eenvoudige reden: Clinton is bij de Democraten in grotere mate overheersend dan Bush bij de Republikeinen.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend