AMSTERDAM – De EU moet er tijdens de eurotop ‘alles aan doen om de euro te redden’. Op 8 en 9 december komen de leiders van de alle landen uit de Europese Unie bijeen om samen af te spreken hoe de schuldencrisis verder aangepakt moet worden. NU.nl legt u in vijf vragen deze Europese top uit.

Wie komen er bijeen tijdens de Europese top?

‘Het is één minuut voor twaalf voor de euro’,‘de situatie is ernstig in de Europese Unie', ‘de euro kan ineenstorten en Europa uit elkaar vallen als de politieke leiders niet snel een oplossing vinden voor de schuldencrisis’, ‘er komt geen tweede kans voor de euro’; het zijn slechts enkele quotes die de afgelopen week al zijn gedaan in voorbereiding naar de EU-top.

Op deze top komen de regeringsleiders van de 27 landen van de Europese Unie onder leiding van voorzitter Herman Van Rompuy bijeen. Ook de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, is erbij. Samen vormen ze de Europese Raad. De leiders moeten een oplossing zien te vinden voor de schuldencrisis in Europa en gaan proberen een crisis in de toekomst te voorkomen.

Wat wordt er besproken tijdens de Europese top?

De grootste opgave zal zijn om nieuwe Europese begrotingsafspraken vast te leggen in een nieuw EU-verdrag, zoals door Duitsland en Frankrijk eerder deze week voorgesteld.

Daarnaast zal overeenstemming moeten komen over een substantieel vangnet voor landen die in de problemen zijn of raken. Het huidige Europese noodfonds (EFSF) is te klein om grote economieën als Italië en Spanje te helpen. Het permanente noodfonds (het ESM), dat voor 2013 was gepland, moet volgens onderhandelaars versneld worden ingevoerd.  De rol van het Internationaal Monetair Fonds bij deze fondsen moet fors worden uitgebreid, menen sommigen.

Mogelijk zal ook worden gesproken om de taken van het ECB te verruimen. Op dit moment koopt de ECB massaal staatsobligaties van bepaalde EU-landen op. Naarmate de schuldencrisis in Europa verergert, wordt de druk op de ECB om deze obligaties te blijven aankopen, opgevoerd.
Voorstanders menen dat op die manier een einde kan worden gemaakt aan de onrust op de financiële markten.

Dit is echter officieel niet de taak van het ECB. De nieuwe president van de ECB, Mario Draghi zei dan ook dat de ECB niet eindeloos en onbeperkt staatsobligaties zal opkopen. ''Van de ECB mag niet verlangd worden dat zij buiten haar mandaat optreedt'', aldus Draghi. Maar er zijn meerdere geluiden die de ECB oproepen tot meer actie, onder andere van de OESO.

Behalve over de schuldencrisis, wordt er ook gesproken over de uitbreiding van de Europese Unie met Servië. De EU-staten kunnen bepalen dat de voormalige Joegoslavische republiek klaar is voor het kandidaat-lidmaatschap.

Ook de Nederlandse weigering om Roemenië en Bulgarije toe te laten tot de paspoortvrije Schengenruimte komt ter sprake. Nederland is het enige land dat de opname blokkeert sinds de Finnen hun bezwaren hebben laten varen.

Welke problemen worden voorzien?

De eurolanden zijn het er overwegend over eens dat er strengere begrotingsdiscipline moet zijn, maar de uitwerking hiervan is nog onderwerp van discussie. Want moeten er automatische sancties komen voor landen die de regels overtreden of volstaat het elkaar scherp in de gaten houden en elkaar aanspreken op wangedrag?

Voor het eerste hebben Merkel en Sarkozy gepleit, maar daarvoor is een ingrijpende wijziging van het Europees Verdrag nodig. Dit is een tijdrovend proces omdat een dergelijke verandering door alle landen geratificeerd moet worden.

Groot-Brittannië wordt door velen gezien als een lastig te overtuigen partner in de zoektocht naar oplossingen voor de schuldencrisis. De Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker, tevens voorzitter van de eurogroep, heeft de Britten gewaarschuwd om niet dwars te gaan liggen. "Er moet een akkoord komen." De Britten kunnen volgens hem niet pagina's met mitsen en maren dicteren waarin zij een uitzonderingspositie claimen.

Wat staat er op het spel?

Het voortbestaan van de euro in de huidige vorm, zo is de afgelopen weken al voortdurend geroepen. De angst bestaat dat de euro ineen kan storten en Europese Unie uiteen zal vallen.

Een duidelijk signaal kwam deze week al van kredietbeoordelaar Standard & Poor’s, dat deze week 15 eurolanden, waaronder Nederland, heeft gewaarschuwd voor een verlaging van hun kredietwaardigheid.

De rating van het tijdelijke noodfonds EFSF staat eveneens onder druk. Minister Jan Kees de Jager van Financiën noemde deze waarschuwing al “een steuntje in de rug”om in Brussel tijdens de top de knoop door te hakken over de aanpak van de schuldencrisis.

Gaat de EU-top slagen?

Een Duitse regeringsfunctionaris liet eerder deze week weten pessimistischer te zijn geworden over het bereiken van een alles omvattende overeenkomst. Volgens hem zien "verscheidene partners'' de ernst van de situatie nog niet in.

Als de EU-lidstaten het niet eens worden over nieuwe EU-verdragen over controles op overheidsfinanciën en begrotingsregels bestaat de kans dat er een afscheiding binnen de EU ontstaat.  "Als blijkt dat niet alle 27 lidstaten daarin mee willen doen, dan doen we het wel met de 17 eurolanden", aldus Jean-Claude Juncker.

Ook in Duitsland zijn dergelijke geluiden al waargenomen. Er is namelijk sprake van dat Duitsland oren heeft naar het instellen van zogenaamde ‘elite-obligaties’. Deze obligaties zouden gevormd worden samen met vijf andere EU-landen met de hoogste kredietwaardigheid: Nederland, Frankrijk, Finland, Luxemburg en Oostenrijk.