Tram 61 komt met een vaartje aangereden en bereikt met piepende remmen halte 24 Oktoberplein. Mensen trekken een sprintje om de tram te halen, anderen staan al een tijdje te wachten en kunnen meteen instappen. Onder hen is Gökmen T., met een wapen in zijn jas. Een reconstructie van de aanslag van precies een jaar geleden.

Roos (19) is op weg naar haar werk en belt, onderuitgezakt op de tramstoel, ondertussen met haar leidinggevende over de planning. Ze neemt normaal nooit de tram, maar moest die bewuste ochtend de bus waarin ze zat verlaten omdat ze iets was vergeten.

Even verderop in de tram appt Daniël (28) net naar zijn zus "ik zal er zijn", waarmee hij doelt op de verjaardag van zijn neefje. Eline (21) gaat naar een studieafspraak en stuurt nog een bericht naar haar vriend. En zo zijn er nog vele andere passagiers die de bewuste ochtend nietsvermoedend in het voertuig hebben plaatsgenomen.

T. oogt onguur, maar zorgt verder niet voor groot ongemak onder de andere inzittenden. Hij heeft die ochtend nog een broodje gehaald bij de bakker en ontbeten bij zijn moeder, voor hij met zijn wapen en geluidsdemper op de tram stapte. Het is 10.40 uur als de aanslag begint.

De man loopt vanaf de deuren achterin richting de voorkant van de tram en stopt in het eerste tussenstuk. Hij blijft even staan, pakt zijn wapen en probeert te schieten. Het wapen weigert. Traminzittenden zullen later beschrijven dat hij rustig bleef, maar wel wat geïrriteerd leek over het niet-werkende wapen.

De aanslag in Utrecht van uur tot uur
298
Video
De aanslag in Utrecht van uur tot uur

Mensen stuiven in paniek alle kanten op

Seconden later, het eerste schot valt dan toch. Roos wordt in haar borst geraakt. Het eerste schot was op zichzelf al dodelijk, maar driekwart minuut later schiet T. nogmaals op de jonge vrouw, die hijgend in haar stoel hangt. Ze valt in het gangpad. Ook Daniël, die nog op zijn stoel zit, wordt van dichtbij beschoten en gedood.

In de rest van de tram is paniek losgebarsten. De passagiers gillen en stuiven alle kanten op, wanhopig om de deuren open te krijgen. Passagier Rinke (49), vader, voetbaltrainer en medewerker bij ProRail wordt ondertussen beschoten. Hij weert af met zijn laptoptas, waar de kogels in blijven steken. Rinke ziet kans weg te rennen en aan de noodrem te trekken, waardoor de tram ter hoogte van het 24 Oktoberplein tot stilstand komt.

Verwoed wordt op de knop bij een deur gedrukt, maar wat in de chaos niet doordringt is dat een veiligheidssysteem van het voertuig ervoor zorgt dat de deuren alleen aan de rechterkant (gezien vanaf de rijrichting) open kunnen.

T. loopt ondertussen heen en weer in de tram om mensen onder vuur te nemen. Het OM beschrijft tijdens de rechtszaak dat hij weloverwogen gehandeld heeft en mensen die er islamitisch uitzien lijkt te sparen. Hij schreeuwt "Allahu akbar" en schiet ook Melanie (22) in haar borst.

Een ruit wordt ingetrapt door passagiers. In plaats van dat Rinke meteen de tram verlaat, laat hij anderen voorgaan en helpt hij hen door het gat te komen. Als hij dan uiteindelijk toch zelf besluit te vluchten, is het al te laat. Een door T. afgevuurde kogel raakt hem, en de man belandt naast de tram op de grond.

Forensisch onderzoek in de tram. (Foto: Pro Shots)

Ook buiten gaat het schieten door

Eline (21) is een van de personen die de tram uit weet te springen. Eenmaal buiten, verzwikt ze echter haar enkel en valt ze op de grond. "Ik wist op dat moment al dat ik de lul was", vertelt ze tijdens de rechtszaak in haar slachtofferverklaring. T. komt aangerend en schiet haar in de rug.

Meerdere mensen komen terug gerend voor de jonge vrouw, onder wie Mustafa. Hij sleept haar met hulp van omstanders weg bij het voertuig en legt haar neer bij stilstaande auto's. De aanslagpleger ziet dit, en komt al schietend weer aangerend. Mustafa en de anderen zijn genoodzaakt opnieuw te vluchten en Eline achter te laten. Mogelijk denkt T. dat ze dood is, hij laat haar in ieder geval liggen en focust zich op de autobestuurders. Deze worden ondertussen gewaarschuwd door de roepende Mustafa.

T. staat pal voor de auto's. Hij lijkt volgens de reconstructie 'iene miene mutte' te doen, en schiet dan op Willem (74), die achter het stuur zit. Uiteindelijk vlucht de man, al schietend op andere omstanders, in de auto van een door Mustafa gewaarschuwde bestuurder.

“Ik wist dat ik de lul was.”
Eline (21), inzittende van tram

Agenten treffen meerdere gewonden aan

De zwaargewonde Melanie weet ook te vluchten, met een hand op haar borst en met de andere hand haar vader opbellend. Buiten op de grond zakt ze ineen. Een toevallig aanwezige ambulanceverpleegkundige, die een vrije dag had, houdt haar hand vast in afwachting van de hulpdiensten. Deze komen snel ter plaatse na de talloze meldingen van de schietpartij.

Agenten zien Rinke op de grond liggen en starten met reanimatie. In de tram vinden ze Daniël en Roos, ook hier proberen ze levensreddende handelingen uit te voeren. Het mag niet baten. "Ik aaide hem over zijn hoofd, maar ik ben verder gelopen omdat ik niets meer voor hem kon doen", zo wordt door een agent verklaard over Daniël. Een van de hulpverleners ziet een telefoon op de grond liggen. Een oproep van 'mama' komt binnen.

Tijdens de rechtszaak wordt het handelen van de agenten geprezen. De ontreddering rondom de tram was groot, maar "ze zijn enorm professioneel te werk gegaan", zo schetst het OM.

Het ingerichte parkje op de plek van de aanslag. (Foto: Pro Shots)

Herdenkingsplek op locatie aanslag

Elf dagen na de aanslag overlijdt Willem aan zijn verwondingen, wat het totaal aantal dodelijke slachtoffers op vier brengt. Op de plek van de aanslag heeft de gemeente een herdenkingsplek laten inrichten.

Hier zou op 18 maart eigenlijk een georganiseerde herdenking moeten plaatsvinden, maar vanwege het coronavirus is de bijeenkomst afgelast. Wel komt er een door RTV Utrecht uitgezonden toespraak van burgemeester Jan van Zanen en zal om precies 10.43 uur de Dom één minuut stilte ter nagedachtenis van de slachtoffers inluiden.

T. zal vrijdag horen welke straf hij opgelegd krijgt. Tegen de man, die geen spijt heeft betuigd en genoot van de pijn van de nabestaanden en slachtoffers, is twee weken geleden levenslang geëist.