Achtergrond

Drie vragen over het gebruik van schildklierhormonen door sporters

Uit onderzoek van Nieuwsuur en het Noordhollands Dagblad is donderdag gebleken dat Nederlandse schaatsers, maar ook andere sporters, schildklierhormonen gebruiken om hun prestaties te verbeteren. Dit moet je weten over het middel dat (nog) niet op de internationale dopinglijst staat, maar wel gevaarlijk is.

Wat zijn schildklierhormonen en waarom gebruiken sporters ze?

Het gebruik van schildklierhormonen draait om de werkzame stof levothyroxine. Het middel dat sporters gebruiken, luistert naar de naam Thyrax. Schildklierhormonen mogen niet zonder medische noodzaak voorgeschreven worden.

Voor volwassenen, en dus ook voor professionele sporters, geldt Thyrax als 'alternatief' schildklierhormoon wanneer het lichaam dat zelf - om wat voor reden dan ook - niet aanmaakt. Dat kan komen door ziekte of overtraindheid. Bij gebruik van schildklierhormonen door topsporters maakt het lichaam zelf minder hormonen aan, waardoor het effect op de stofwisseling heeft en je sneller afvalt en vet kwijtraakt.

"Je zet je lichaam in een hogere versnelling. Het leidt ook tot de afbreuk van spieren, maar die trainen de sporters er weer bij", vertelt Olivier de Hon, wetenschappelijk medewerker van de Nederlandse Dopingautoriteit. Hij benadrukt dat schildklierhormonen niet alleen in de schaatswereld, maar ook in heel veel andere sporten gebruikt worden.

"In het wielrennen, en dan vooral in de bergritten, telt ieder onsje. Als je lichter bent zonder dat je aan spierkracht inboet, ben je nu eenmaal sneller."

Wat is het risico?

De Hon onderstreept dat met het schildklierhormoon - net als alle overige hormonen - heel nauwkeurig gedoseerd moet worden. Daarin schuilt al gevaar. "Bij een te traag werkende schildklier ben je moe en andersom word je hyper. Dat is allebei niet goed voor je lichaam", zegt hij.

Vooral langdurig gebruik van schildklierhormonen kan tot diverse klachten leiden. "Dan maakt je lichaam de stof zelf niet meer aan. Als je stopt, is het de vraag of je lichaam het zelf weer aanmaakt. Zo niet, dan zit je voor de rest van je leven aan het middel vast. Los daarvan heeft het invloed op je hartfrequentie. Je kunt dus ook een hartinfarct krijgen."

Ook Herman Ram, directeur van de Dopingautoriteit, wijst op het gevaar van schildklierhormonen. "De schildklier is een regulerend orgaantje waarvandaan een hele hoop hormonen worden beïnvloed. Ook andere hormonen", legt hij uit.

"Je gaat daarbij heel snel over een toxische grens. Bij onnauwkeurig doseren kunnen snel bijverschijnselen optreden, zoals trillen, hoofdpijn en nervositeit. Op de langere termijn kan zelfs botontkalking optreden, en dat heb je toch liever niet als sporter."

Waarom staan schildklierhormonen nog niet op de dopinglijst?

Achter de schermen wordt door de Dopingautoriteit bij het mondiale antidopingbureau WADA al jaren gepleit voor het verbieden van het schildklierhormoon. Hoewel op korte termijn geen doorbraak verwacht wordt, zet de organisatie de strijd door, benadrukt Ram.

"We geven jaarlijks commentaar op de concept-dopinglijst en de toon bij de schildklierhormonen is steeds dringender geworden. De druk op het WADA is absoluut toegenomen, alleen ziet die organisatie geen noodzaak om schildklierhormonen te verbieden. Ze zien geen effect op de prestaties en vinden de risico's meevallen. Daar zijn we het niet mee eens", aldus de directeur.

Volgens Ram ligt de bal bij het WADA. "Er loopt een onderzoek. Misschien is het zelfs al afgerond, maar nog niet gepubliceerd. Als dat onderzoek bevestigt wat wij bij de Dopingautoriteit menen, dan komen schildklierhormonen op de verboden lijst. Als het onderzoek feitelijk het standpunt van het WADA ondersteunt, dan zal het niet gebeuren."

De Hon benadrukt dat ook artsen een belangrijke rol in het verhaal spelen. "Op het moment dat je als gezond persoon langdurig traint zonder medicijnen, krijgt je schildklier ook een slag, want je traint zó zwaar. Dan kan een dokter zeggen: jij hebt een medische reden om een hormoon te gaan gebruiken", legt hij uit.

"Je kunt jezelf dus een probleem trainen en het is logisch dat je dan een hormoon nodig hebt. Maar dan ben je al zó ver, dat je eigenlijk al had moeten stoppen met trainen."

Lees meer over:
Tip de redactie