HEERENVEEN - Met schaatser Hilbert van der Duim als grootste kanshebber op eremetaal vertrekt de Nederlandse sportploeg begin 1984 hoopvol naar de Winterspelen in Sarajevo. Drie weken later is de ontvangst op Schiphol echter sober en ingetogen.

De Oranje-equipe keert terug zonder medailles, voor het eerst sinds de Spelen van '56 in Cortina d'Ampezzo. ''Het Nederlandse schaatsen lag op de rug te spartelen'', zegt Geert Kuiper, die destijds aan de start van de 500 meter verscheen.

Naast Van der Duim en Kuiper doen in Sarajevo nog negen schaatsers mee, onder wie Yep Kramer, Hein Vergeer, Jan Ykema, Yvonne van Gennip en Ria Visser. De olympische ploeg bestaat verder uit de bobbers Job van Oostrum en John Drost.

Sarajevo

In internationale wedstrijden voorafgaand aan de Spelen zijn de prestaties van de Oranje-rijders over het algemeen prima. In Sarajevo gaat het echter direct mis. Ria Visser, die vier jaar eerder in Lake Placid verraste met een zilveren medaille, wordt op de 1500 meter tegen de Duitse Andrea Schöne op grote achterstand gereden en komt niet verder dan de dertiende eindtijd.

Kuiper kan Nederland een dag later ook niet aan succes helpen. De huidige assistent-trainer van TVM, die dan 23 jaar is, wordt het slachtoffer van 'Joegoslavisch amateurisme' als het begint te sneeuwen. De ijsmeesters proberen de sneeuw van het ijs te dweilen, de gevolgen voor de baan zijn desastreus.

Uitstellen

''De wedstrijd werd uitgesteld'', vertelt Kuiper. ''We gingen allemaal terug naar het olympisch dorp en moesten daar maar de tijd zien te doden. Hoe lang we moesten wachten, wisten we niet. Op een gegeven moment was het droog en werd iedereen opgetrommeld.''

Zo'n vijf uur later dan gepland, begint de 500 meter alsnog. Kuiper: ''Ik stond onwezenlijk aan de start. In de eerste bocht reed ik al door een sneeuwrand. Weg Olympische Spelen. Ik slaagde er niet in de concentratie vast te houden.'' Kuiper eindigt als zestiende.

Irritatie

De slechte prestaties van de Nederlanders volgen elkaar daarna in rap tempo op, en de irritatie neemt toe. Gauke Nijholt was destijds schaatsbondscoach van de sprinters, terwijl Henk Boer de allrounders onder zijn hoede had. Beide trainers kwamen voor aanvang van de Spelen al in conflict met elkaar. ''Er zijn toen wel wat spelletjes gespeeld'', aldus Nijholt, die nu 72 jaar is. Boer leeft niet meer.

Nijholt vond dat sprinter Lieuwe de Boer mee moest naar Sarajevo. ''Hij reed altijd goed op de 500 meter, maar Hein Vergeer kreeg de voorkeur. Henk Boer en KNSB-coördinator Henk Lamberts waren twee handen op één buik. Mijn verhouding met Boer werd er niet beter op, na de Spelen heb ik hem nooit meer gesproken.''

Selectieregels

Het uitblijven van Nederlands succes in Sarajevo had volgens Nijholt ook te maken met de selectieregels. De rijders werden naar de mening van de coach in de maanden voor de Spelen kapot geselecteerd. ''En de relatie tussen de sprinters en de allrounders was gewoon niet goed.''

De Nederlandse ploeg komt door de matige prestaties terecht in een negatieve spiraal en iedereen gaat daar in mee: schaatsers, begeleiders en afgevaardigden van sportkoepel NOCNSF. De beste prestatie komt uiteindelijk op naam van Yvonne van Gennip, die als vijfde eindigt op de 3000 meter. Bij de mannen wordt Van der Duim twee keer zevende.

Dramatische stemming

''De laatste week was de stemming in het Nederlandse kamp dramatisch, er was niemand die het tij kon keren'' zegt Kuiper. ''De slechte prestaties zorgden er wel voor dat iedereen wakker werd geschud. Het was klaar met het vrijblijvende gepruts, alles werd professioneler. Is het toch nog ergens goed voor geweest.''