Android groeit enorm en heeft in de loop der jaren een grote hoeveelheid functies gekregen. Op het gebied van design bleef het besturingssysteem vaak echter een beetje rommelig. Android Lollipop moet daar verandering in brengen.

Tijdens de ontwikkelaarsconferentie Google I/O introduceerde het bedrijf een nieuwe ontwerpfilosofie met de naam Material Design. 

Het idee is dat elementen van Android eruit moeten zien als fysieke objecten die in drie dimensies bewegen. Kaarten die informatie tonen kunnen naar voren en naar achter schuiven, en aanrakingen veroorzaken rimpelingen als in water.

Android Lollipop is beschikbaar gemaakt als testversie voor app-ontwikkelaars. Het systeem is nog niet af en werkt momenteel alleen nog op de Nexus 5-smartphone en Nexus 7-tablet. NU.nl testte de bètaversie twee dagen lang op de nieuwste telefoon van Google.

Toetsenbord

Na het installeren van Android Lollipop vallen de veranderingen direct op. De kleuren zijn tijdens het installatieproces al subtiel anders. De eerste echte schok komt bij het intypen van het wifi-wachtwoord om online te komen. Het standaardtoetsenbord is namelijk flink veranderd.

Net als in veel andere elementen van Android Lollipop overheerst een blauwgrijzige kleur. Vooral opvallend is echter het gebrek aan randen tussen de verschillende toetsen. De letters worden naast elkaar weergegeven zonder enige zichtbare overgang tussen twee symbolen.

Dat is in eerste instantie fors wennen, want je bent gewend om de randen tussen toetsen te gebruiken als ijkpunt voor aanrakingen. Na een paar dagen went de verandering echter en maakte ik minder typfouten. In het gebruik is het toetsenbord geen verbetering ten opzichte van het toetsenbord in Android Kitkat, maar het ontwerp is wel mooier geworden.

Een andere verandering die direct opvalt is de nieuwe set knoppen onder in beeld. Waar eerst een huisje werd gebruikt als thuisknop en een pijltje als terug-knop, zijn deze nu geabstraheerd naar een driehoek en een cirkel. De multitaskknop is een vierkant geworden.

Ook deze verandering went, maar het blijft wel raar dat Google deze keuze heeft gemaakt. Voor nieuwe gebruikers is nu totaal niet meer duidelijk welke functie de toetsen hebben, want het uiterlijk zegt niets over de werking.

Op het thuisscherm is ook het icoontje dat naar het app-overzicht leidt geüpdatet met een witte achtergrond. De standaard-wallpaper van het besturingssysteem is niet meer voorzien van felle kleuren, maar oogt net als het besturingssysteem zelf rustiger met bruine en blauwe tinten.

Notificaties

Een van de voornaamste veranderingen in Android Lollipop is de manier waarop notificaties worden getoond. Net als in vorige versies kan vanaf de statusbalk naar beneden worden geveegd om notificaties te tonen. Dit maal zien ze er echter uit als witte kaarten, met eventueel witte knoppen voor interacties.

De snelle instellingen, zoals de wifi- en bluetooth-schakelaar, zijn te vinden met nog een extra swipe naar beneden. Deze verandering is even wennen maar werkt snel intuïtief. Wel is raar dat notificaties met de instellingen zichtbaar niet meer aanraakbaar zijn, ook al worden ze nog wel getoond.

Ook de wifi- en bluetooth-schakelaars werken nog niet helemaal handig. Als je deze aanraakt tonen ze in eerste instantie geen reactie, waardoor het lijkt alsof je ze niet juist hebt aangeraakt. Een seconde later wordt bluetooth of wifi echter toch aan- of uitgezet. 

De rotatie- en locatie-schakelaars tonen wel direct een animatie, waardoor deze fijner werken. We vermoeden dat deze kleine foutjes nog voor de uiteindelijke versie van Android Lollipop worden opgelost.

Notificaties worden in Android Lollipop ook getoond op het vergrendelscherm. Deze toevoeging is zeer welkom, want het is nu sneller mogelijk om even te zien wat voor berichten je binnen hebt gekregen.

Met twee drukken op een notificatie wordt direct de bijbehorende app geopend. Veel apps laten op het vergrendelscherm echter om privacyredenen niet direct de inhoud van notificaties zien. Zo wordt bijvoorbeeld niet de inhoud van e-mails en chatberichten getoond totdat de telefoon is ontgrendeld, tenzij de gebruiker er in de instellingen voor kiest om dit wel te doen.

Het lijkt erop dat Android Lollipop notificaties standaard als gevoelig behandelt, tenzij de ontwikkelaar aangeeft dat dit niet zo is. Er waren namelijk verschillende apps met generieke notificaties die toch niet openlijk werden getoond op het vergrendelscherm.

Het zou handig zijn als de gebruiker zelf controle had over de apps die wel en niet notificaties op het vergrendelscherm mogen tonen. Nu kun je alleen kiezen om gevoelige notificaties wel of niet te tonen op het vergrendelscherm, en is het aan de app-ontwikkelaars om te bepalen wat wel en niet telt als gevoelig.

Een klein nadeel van de notificatielijst op het vergrendelscherm is het feit dat mensen met een pincode of patroon-ontgrendeling een extra handeling moeten uitvoeren om hun telefoon te ontgrendelen. Je moet eerst een keer omhoog swipen voordat je je code kunt invoeren.

Multitasking

Een andere grote verandering heeft plaatsgevonden in het multitaskingscherm, waar van app kan worden gewisseld. Apps werden daar eerder onder elkaar getoond, maar verschijnen nu in een verticale carousel met 3d-effect.

Ook nieuw is de mogelijkheid om onderdelen uit apps los terug te laten komen in dit overzicht. Volgens Google moeten browsertabs bijvoorbeeld worden getoond als losse apps, al kregen wij dit nog niet aan de praat. Ontwikkelaars zullen ook gebruik kunnen maken van deze functie, waardoor het app-overzicht handiger in het gebruik moet worden.

Apps

Hoewel Google duidelijk grote veranderingen op het oog heeft met Android Lollipop, is dat in veel van de eigen apps nog niet te merken. Tijdens Google I/O toonde het bedrijf al wel kort een nieuwe versie van Gmail, maar die is nog niet in het besturingssysteem terug te vinden.

De enige twee apps die al zijn aangepast, zijn de rekenmachine en de telefoon-app. Met name in laatstgenoemde zijn een aantal mooie scroll- en aanraakeffecten toegevoegd, waardoor de app fijner is om mee te werken en prettiger is voor het oog. 

Als je in de app naar beneden scrollt, verdwijnen langzaam elementen aan de bovenkant van het scherm. Als je een knop aanraakt, verspreidt een grijze tint zich naar buiten over de witte achtergrond. Zo zijn je eigen aanrakingen makkelijk en op een mooie manier te zien.

Instellingen

In de instellingen-app, die direct een nieuw blauwgrijs icoontje heeft gekregen, zijn ook forse veranderingen te zien. Het uiterlijk is door de witte achtergrond een stuk lichter en elementen als aan/uit-schakelaars zijn vernieuwd. Ook is er een zoekfunctie toegevoegd om direct bij de gewenste instelling te komen.

De indeling van de app zal voor gebruikers van Android 4.4 verder vertrouwd overkomen, al zijn er wel een aantal nieuwe functies toegevoegd. Zo is er een accubesparende modus die standaard wordt ingeschakeld als er minder dan 15 procent van de accuduur resteert.

Ook werkt het instellen van de helderheid in Android Lollipop iets anders. Het is nog steeds mogelijk om te kiezen tussen een handmatige helderheid of een automatische helderheid op basis van het omgevingslicht. In laatstgenoemde modus valt nu echter nog steeds een relatieve helderheid aan te passen.

Er zijn een aantal grote wijzigingen in Android Lollipop, maar eigenlijk valt het besturingssysteem vooral op door zijn kleine aanpassingen. De subtiele animaties hier en daar, de natuurlijke manier waarop kaarten heen en weer en naar voren en achter schuiven, ze dragen allemaal bij aan een besturingssysteem dat consistenter en vloeiender oogt.

Natuurlijk is de bètaversie van Android Lollipop nog niet perfect. De meeste apps werken prima, maar die van Twitter crasht om onduidelijke redenen direct bij het opstarten. Ook leek de accu van mijn Nexus 5 door het nieuwe besturingssyteem nog sneller leeg te worden getrokken dan normaal, al gebruikte ik de telefoon ook wel erg intensief. Over het algemeen valt echter op dat L al behoorlijk stabiel is en goed werkt.

Verwachtingen

Google heeft nog een aantal maanden de tijd om al zijn apps te updaten en om verschillende bugs op te lossen. We kijken ook uit naar veranderingen in apps van derden. Tijdens Google I/O werd duidelijk dat Google zo veel mogelijk ontwikkelaars aan boord wil krijgen om ook de nieuwe standaard in acht te nemen. 

Zoals bleek bij de release van iOS 7 zijn ontwikkelaars soms niet snel genoeg om direct bij de verschijning van een nieuw besturingssysteem al mee te gaan met de nieuwe standaard, maar het is te hopen dat toch zo veel mogelijk ontwikkelaars hun apps zullen vernieuwen. Material Design is namelijk erg mooi en het zou zeer welkom zijn als Android in de toekomst een uniformer uiterlijk krijgt.

Verwacht wordt dat de uiteindelijke versie van Android Lollipop in de herfst voor iedereen beschikbaar wordt. Toestellen van fabrikanten als Samsung en HTC zullen vermoedelijk niet direct worden geüpdatet en krijgen waarschijnlijk veel designelementen van Android Lollipop überhaupt niet mee, omdat de fabrikanten hun eigen softwarelaag over Android heen gieten.