4G van KPN is inmiddels een half jaar beschikbaar. De uitrol is een stuk verder en er zijn updates geweest aan de software van masten. Tijd om het netwerk opnieuw te testen.

In februari begon KPN met de uitrol van 4G. Eerst was de regio Amsterdam aan de beurt en inmiddels heeft heel Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht al 4G. In augustus is KPN bezig met de uitrol in Noord-Brabant.

NUtech testte 4G al in februari, maar het netwerk was toen nog erg nieuw. De snelheid wisselde flink en de ontvangst was niet overal optimaal. KPN heeft het een en ander aan het netwerk aangepast en het dus op meer plekken beschikbaar gemaakt. Daardoor zitten er nu ook meer mensen op het netwerk en begint 4G bij KPN volwassener te worden.

Betrouwbaarheid

Wat in ieder geval opvalt is dat het 4G-netwerk een stuk betrouwbaarder is dan het 3G-netwerk van KPN. De download- en uploadsnelheid zijn stabieler en op plekken waar het 3G-netwerk compleet of bijna helemaal wegvalt, presteert 4G onverstoord door.

Dat gebeurt bijvoorbeeld in de trein of op afgelegen locaties. De snelheid van 3G daalt dan hard of er kan soms helemaal geen verbinding worden gemaakt. Uiteraard zijn er op het 4G-netwerk ook schommelingen merkbaar, maar over het algemeen presteert dat netwerk veel constanter. De laagste snelheid die ik heb gemeten was 9,21 Mbps down en 1,9 Mbps up. Dat waren uitzonderingen.

Het netwerk is in de afgelopen zes maanden sinds onze eerste test dus een stuk stabieler geworden. Bovendien is de dekking in kantoorpanden en woningen verbeterd. Voorheen werd de verbinding in steden met 4G-dekking in gebouwen regelmatig teruggeschroefd naar 3G. Dat is nu geen enkele keer gebeurd in een testperiode van enkele weken.

Snelheid

De gemiddelde downloadsnelheid is in onze tests wel omlaag gegaan in vergelijking met februari. Toen ging het om 19,7 Mbps downloadsnelheid en nu om 15,5 Mbps. De uploadsnelheid is echter enorm verbeterd en komt uit op 11,6 Mbps waar het zes maanden geleden nog 6,0 Mbps, bijna de helft, was. Dat is te verklaren door het updaten van de software van de masten waarover KPN in maart berichtte. Het verschil met de 0,7 Mbps upload van het normale 3G-netwerk van KPN is bovendien heel groot.

Voor de snelheidstest heb ik gewerkt met de applicatie Speed Test voor Android. Er zijn tientallen metingen uitgevoerd op straat, in panden en in de trein. De tests vonden plaats op verschillende tijdstippen op drukke en minder drukke momenten op het netwerk. Ook is de 4G-simkaart in verschillende toestellen geprobeerd. De echte uitschieters aan zowel de boven- en onderkant zijn van het gemiddelde afgehaald.

De theoretische maximumsnelheid van 4G die KPN en andere providers noemen is 50 Mbps. Dat haalt het 4G-netwerk van KPN niet. De gemiddelde snelheid komt neer op 15,5 Mbps met een maximaal gemeten snelheid van 31,5 Mbps.

Ook de pingsnelheid is gemeten. Die wordt weergegeven in milliseconden en geeft de snelheid van de communicatie tussen de telefoon en de server weer. Het getal is belangrijk voor realtime activiteiten zoals online gamen en samen in één bestand werken. Ping is dus minder belangrijk dan download- en uploadsnelheid. Bij 4G van KPN is de gemiddelde ping 43 ms en bij 3G is dat 108 ms.

Praktijk

De hogere snelheden zijn natuurlijk leuk op papier, maar in de praktijk maakt het voor het laden van websites niet veel uit. Zwaardere websites laden soms een seconde of twee sneller, maar mobiele sites zijn vaak zo licht dat het verschil niet direct merkbaar is. Dat is als het 3G- en 4G-netwerk beiden goed bereik hebben. Zoals hierboven uitgelegd, is het 3G-netwerk minder stabiel en kunnen websites met 4G onderweg in de trein wel veel sneller laden omdat de gemiddelde ontvangst beter is.

Het downloaden van grote apps of het laden van hd-video's op Youtube gaat ook een stuk sneller. Nu zal het updaten van apps vaak via een wifi-netwerk gebeuren, maar het bekijken van goede kwaliteit video's of het uploaden van foto's op Facebook, Twitter of Dropbox gaat met 4G aanzienlijk sneller. Het verschil blijft slechts enkele seconden, maar de totale ervaring wordt er een stuk beter van. Niets zo irritant als wachten en staren naar een wit scherm. Bovendien gaat het uploaden van foto's en andere bestanden wel echt merkbaar sneller.

Het belangrijkste verschil zit hem voor mij vooral in de al genoemde verbeterde stabiliteit. De 3G-verbinding van KPN (en andere providers) is soms in de binnenstad van Amsterdam, in de trein, of op het station in de spits bijna niet te gebruiken. 4G presteert bijna altijd naar behoren en als er licht snelheidsverlies optreedt merk je daar weinig van. Dat heeft uiteraard ook te maken met de drukte op het 3G-netwerk waar 4G nu nog geen last van heeft.

Websites die niet laden, Twitter-berichten die niet doorkomen en minuten wachten op het verversen van je Facebook-overzicht behoren tot de verleden tijd en dat is een verademing. Bovendien is de snelheid niet alleen over het algemeen, maar ook tijdens onze metingen een stuk constanter op het 4G-netwerk. In de tijd dat de test loopt (zo'n 5 tot 15 seconden) zie je bij 3G dat de snelheid fluctueert tussen bijvoorbeeld 3 Mbps en 10 Mbps. Bij 4G staat de snelheid direct op bijvoorbeeld 15 Mbps en wijkt daar dan weinig van af.

Prijs

Bij KPN kost 4G geen extra geld. Klanten kunnen hun normale abonnement laten omzetten en bij nieuwe Alles-in-één-abonnementen zit standaard 4G. Alleen de instapbundels Basis 100 en Basis 200 hebben nog 3G.

Alles-in-één Mobiel Instap en Alles-in-één Mobiel Standaard hebben respectievelijk 500 en 2000 MB aan data met een theoretische maixmumsnelheid van 25 Mbps. Alles-in-één Mobiel Premium heeft een databundel van 4000 MB en een snelheid van maximaal 50 Mbps. Dat laatste abonnement kost 75 euro in de maand inclusief een Galaxy S4 en onbeperkt bellen en sms'en.

Bij Vodafone kost hetzelfde 4G-abonnement met hetzelfde toestel 70 euro per maand en krijgt de klant de eerste zes maanden 50 procent korting. Vergelijken met 3G is lastig. De databundels liggen daar vaak lager en bijvoorbeeld T-Mobile biedt weer andere abonnementen aan met verschillende hoeveelheden MB's en belminuten. Het goedkoopste 4G-abonnement bij KPN kost in ieder geval 55 euro per maand (met onbeperkt bellen en sms'en en 500 MB data) inclusief een Galaxy S4.

Toekomst

KPN wil uit concurrentieoverwegingen niet bekendmaken hoeveel klanten al gebruikmaken van 4G. Ook over het gemiddelde dataverbruik wil de provider niets zeggen. Het is dus moeilijk inschatten hoe druk het op het netwerk is. In ieder geval minder druk dan op het 3G-netwerk waar overbelasting bij alle providers zorgt voor een lagere snelheid op drukke plekken en tijdens drukke momenten.

KPN stelt dat in de toekomst het 4G-netwerk beter bestand is tegen overbelasting dan de 3G-variant. Voor 3G wordt alleen de 2100 MHz-frequentie gebruikt. Bij 4G is dat 800, 1800 en 2600 MHz. Dat betekent dat KPN eenvoudiger capaciteit kan bijzetten en zonder nieuwe licenties het netwerk kan uitbreiden.

Op dit moment, na zes maanden beschikbaarheid, is de stabiliteit in ieder geval uitmuntend. Laten we hopen dat KPN (en Vodafone en T-Mobile) geleerd hebben van de fouten rond 3G en de snelheid van 4G constanter houden.

Conclusie

KPN heeft het 4G-netwerk in de afgelopen maanden niet alleen verder uitgerold, maar ook verbeterd. Zo zijn de stabiliteit en uploadsnelheid flink opgeschroefd. Voor nu is KPN van 4G een welkome verbeteringen in vergelijking met het 3G-netwerk. Vooral mensen die veel reizen zal de stabiliteit van het netwerk bevallen. Bovendien is 4G interessant voor grootgebruikers die veel apps downloaden, video's bekijken of online muziek luisteren.

  • Enorm stabiel
  • Sneller downloaden en uploaden
  • Constante snelheid
  • Toekomst onduidelijk
  • Hogere snelheid niet altijd direct merkbaar

BEOORDELING

Vodafone is in augustus begonnen met het beschikbaar maken van het 4G-netwerk. Dat gebeurt al in verschillende steden. T-Mobile en Telfort beginnen later dit jaar. Alle providers hopen volgend jaar een landelijke dekkend netwerk te hebben.