Madurodam bestaat op 2 juli alweer 65 jaar. NU.nl blikt terug op hoogte- en dieptepunten van het mini-themapark dat "het beste van Nederland in het klein laat zien".

Madurodam werd in 1952 opgericht om geld in te zamelen voor het Nederlandse Studenten Sanatorium in Laren. Studenten met tuberculose konden in het sanatorium tegelijkertijd studeren en genezen van de infectieziekte. Initiatiefneemster van de miniatuurstad was mevrouw Boon-van der Starp, die bestuurslid van het sanatorium was.

"Boon-van der Starp en haar man vingen al vóór het begin van de Tweede Wereldoorlog in Nederland Joodse vluchtelingen uit nazi-Duitsland op in hun huis in Den Haag. Toen zij kort na de Duitse bezetting Nederland ontvluchtten gingen zij in New York wonen", zegt Corien Glaudemans, wetenschappelijk medewerker Haags Gemeentearchief. "Daar ontmoetten zij de Curaçaose ouders van George Maduro."

Maduro werd op Curaçao geboren en verhuisde voor zijn studie naar Leiden. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog diende Maduro als cavalerieofficier en in de Meidagen van 1940 won hij de slag om Huis Dorrepaal. Nadat hij in 1943 werd opgepakt overleed Maduro in februari 1945 in concentratiekamp Dachau aan vlektyfus. Na zijn dood werd Maduro de Militaire Willems-Orde toegekend voor zijn heldhaftige daden tijdens de oorlog.

Oorlogsmonument

Volgens Glaudemans schonken de ouders van oorlogsheld George Maduro een startkapitaal van 100.000 gulden voor de miniatuurstad, omdat zij een levende herinnering voor hun zoon wilden oprichten. "De miniatuurstad kreeg de naam Madurodam als blijvende herinnering aan hun zoon. Ook KLM, Unilever, Philips, Shell en de Nederlandse Spoorwegen investeerden in het park", aldus Glaudemans.

Architect S.J. Bouma maakte een plan om een Nederlandse stad op schaal 1:25 na te bouwen. Het thema van het park was; 'het stadje met de glimlach'. "1952 was een fantastisch jaar voor kinderen", vertelt Joris van Dijk, directeur van Madurodam. "In Nederland waren wel een paar speeltuinen, maar in een jaar opende zowel De Efteling als Madurodam en ook de eerste Donald Duck werd in dit jaar uitgebracht." 

Burgemeester Beatrix

Een van de hoogtepunten noemt Van Dijk de rol van prinses Beatrix. "Tijdens de opening op 2 juli 1952 werd Beatrix, toen nog kroonprinses, tot burgemeester van Madurodam benoemd. Dit heeft ze tot haar aantreden als koningin in 1980 gedaan. We zeggen altijd dat het burgemeesterschap van Madurodam te zwaar was om te combineren", lacht Van Dijk. "Nu is het Iris de Ruyter de Wildt, leerling uit 5 vwo van Maris Belgisch Park in Den Haag."

"Vanaf het begin stonden er ook modellen van bestaande gebouwen", vertelt Glaudemans. "Ook stonden er gebouwen die geen miniaturen van bestaande gebouwen waren", aldus Van Dijk. "Het waren fictieve gebouwen in een fictieve stad. Pas in de jaren zestig werden meer typische Nederlandse gebouwen en taferelen nagemaakt. In die tijd waren de huisjes nog van hout gemaakt, maar omdat ze 365 dagen per jaar aan het weer worden blootgesteld zijn ze inmiddels van kunststof."

Ook vertelt de directeur over de bijzondere vegetatie die in Madurodam groeit. In 1952 wilden de makers alle boomsoorten uit Den Haag in het klein kweken. "We hebben in het park zelfs kleine appelboompjes staan, waarvan de bezoekers bijna niet geloven dat ze echt zijn. Aan sommige bomen groeien kleine appeltjes waar de bezoekers soms stiekem een hapje van nemen."

Dieptepunt

Een van de dieptepunten van het park kwam in de jaren negentig. "We hadden tot dan toe rond de miljoen bezoekers per jaar, maar op een gegeven moment kwam de klad erin. Het aantal bezoekers nam af, omdat in die tijd het aanbod van dagjes uit in Nederland snel groeide. Mensen vonden het schuifelen langs maquettes saai, waardoor het bezoekersaantal bijna halveerde", vertelt de directeur.

Madurodam bleef lang in haar eigen authenticiteit geloven, maar ging niet mee met de tijd. "We moesten aansluiting vinden met de 21ste eeuw en gingen in 2011 vijf maanden dicht voor een grondige verbouwing." Volgens Van Dijk zeiden bezoekers dat het park te weinig voor kinderen aanbood en dat het verhaal van het park niet duidelijk was. "We moesten beter gaan vertellen waar een klein land groot in is, want daar zijn Nederlanders trots op."

Madurodam voegde tijdens de verbouwing in 2011 meer interactiviteit toe door middel van beeldschermen waarop verhalen worden getoond. Ook zijn er door de jaren heen grotere attracties geopend die de geschiedenis van Nederland vertellen, waaronder De Eerste Vrije Statenvergadering 1572, het EK van 1988 en Nieuw Amsterdam over de Nederlandse wortels van New York.

Uitbreiding

Inmiddels kent het park 65.000 miniatuurinwoners en ruim 700 verschillende maquettes. Vaak worden gebouwen of landschappen nagemaakt, maar soms krijgt Madurodam ook de primeur van een maquette voordat het echte gebouw geopend is. "Een voorbeeld daarvan is het vernieuwde station Utrecht Centraal. In 2007 mochten we onthullen hoe het eruit ging zien", vertelt Van Dijk trots.

"Vorig jaar merkten we dat het verhaal van George Maduro een beetje in de vergetelheid begon te raken", vertelt Van Dijk. "Ter gelegenheid van zijn 100e geboortedag besloten we om bij de ingang van het park een theater te bouwen waar bezoekers in een paar minuten de gehele geschiedenis van deze oorlogsheld en de ontstaansgeschiedenis van de ministad meekrijgen."

Op 6 juli hoort Madurodam definitief of het nog verder mag gaan uitbreiden, om ook in de toekomst bezoekers het gehele jaar door te blijven ontvangen. "We maken overdekte paviljoens en zullen het park nog een stuk uitbreiden." Uitbreiding van het miniatuurpark stuit telkens op veel kritiek van omwonenden, omdat Madurodam midden in een bebouwd gebied en naast een bos ligt. "Het is jammer dat mensen oordelen op basis van onvolledige informatie."

Kinderfonds

De aandelen zijn nog steeds in handen van een ideële stichting die via het Madurodam Kinderfonds goede doelen steunt. Ieder jaar gaat de opbrengst naar goede doelen gericht op kinderen in de basisschoolleeftijd. "Het gaat niet om wat het kind kan, maar wie het kind is. Met het fonds proberen we zowel kinderen in Nederland als in de overzeese rijksdelen te stimuleren door ze zelfvertrouwen, empathie en een beetje heldenmoed bij te brengen."

"Naast een burgemeester kent Madurodam ook een heuse College met wethouders. Zij beslissen over de goede doelen die ondersteund worden. Ook brengen de kinderen van het College van B&W een bezoek aan voormalig concentratiekamp Dachau, waar onze naamgever Maduro om het leven kwam. Het is belangrijk dat deze geschiedenis in leven wordt gehouden."