Nu Forum voor Democratie (FVD) met dertien zetels de grootste in de Eerste Kamer lijkt te worden, verwacht premier Mark Rutte dat Thierry Baudet bereid is samen te werken met de coalitie. De FVD-leider wil het liefst zo snel mogelijk nieuwe Tweede Kamerverkiezingen.

"Wij zijn de grootste partij van het land", zegt Baudet. "Dat willen we terugzien in de Tweede Kamer."

De FVD-leider zegt zolang er geen verkiezingen gehouden worden er alles aan te doen "om druk te zetten op het kabinet".

Premier Rutte rekent er vooral op dat FVD bereid zal zijn samen te werken, vooral nu de partij de grootste is geworden. "Het kabinet zal de komende jaren moeten zoeken naar meerderheden", zegt Rutte tegen RTL Nieuws.

"Dat kan zijn met partijen die links of rechts van de coalitie staan. Ik hoop dat Forum bereid is de basis onder het bestuur in Nederland te versterken."

Tot de nacht van woensdag op donderdag leek het erop dat de VVD weliswaar zou verliezen, maar toch de grootste in de senaat zou blijven. Hoewel FVD de liberalen nu voorbijstreven, vindt Rutte dat zijn partij een "fatsoenlijke uitslag" heeft neergezet.

'Het zal moeilijk worden'

De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie heeft de meerderheid in de senaat verloren en is voor steun aangewezen op de oppositie.

Ook coalitiepartner ChristenUnie roept FVD op tot samenwerking. "De uitgestoken hand geldt ook voor Forum voor Democratie", zegt Segers.

Tegelijkertijd ziet Segers dat samenwerking met FVD lastig zal worden, omdat Baudet de klimaatwet en de conceptklimaatplannen volledig verwerpt. "Het zal heel moeilijk worden."

Jetten ziet FVD niet zitten

Voor D66-voorman Rob Jetten is het niet de moeite waard om met Baudet in gesprek te gaan. "Die partij heeft zichzelf al uitgesloten van samenwerking", aldus Jetten. De standpunten van Forum voor Democratie liggen volgens hem te ver van de koers van de coalitie.

"FVD is tegen het klimaatbeleid, wil de grenzen sluiten, wil dat bewindspersonen aftreden en dat Nederland uit de Europese Unie gaat", zegt Jetten, die de deur wel op een kier houdt. "Maar we gaan kijken of ze dat enorme zetelaantal ook gaan omzetten in verantwoordelijkheid."

Volgens CDA-leider Sybrand Buma heeft Nederland "bestuur nodig". "Neemt men in de Eerste Kamer de verantwoordelijkheid dit mogelijk te maken?"

Forum voor Democratie boekte woensdag bij de Provinciale Statenverkiezingen een enorme winst door vanuit het niets dertien zetels in de Eerste Kamer te winnen en de VVD te evenaren. Na het tellen van 94 procent van de stemmen blijkt dat de rechts-nationalistische partij zich nipt winnaar mag noemen en de meeste stemmen binnenhaalt. "Rutte kan FVD niet langer negeren", zei Baudet woensdagavond.

Klaver zinspeelt op samenwerking, Buma huiverig

De coalitie verliest de meerderheid en zal voor steun voor de plannen moeten aankloppen bij de oppositie. GroenLinks, de andere grote winnaar (van vier naar negen zetels) denkt dat het kabinet zal moeten kiezen voor samenwerking met de linkse oppositie. Steun van zijn partij is voldoende voor een meerderheid in de senaat, denkt Jesse Klaver.

"Ik ga ervan uit dat het kabinet kiest voor de klimaatdoelen van Parijs. Dat betekent dat samenwerking op rechts geen optie is", zegt Klaver. Hij riep de coalitiepartijen eerder op tot een 'klimaatformatie' na de verkiezingen.

Voor CDA-leider Buma is dat uitgesloten. Hij wil geen gedoogconstructies in achterkamertjes en verwees naar de werkwijze van zijn partij in de oppositie tijdens de vorige kabinetsperiode. "We hebben de vorige periode als oppositie altijd gezegd dat we goede plannen steunen. Geen gedoogconstructies in achterkamers. En dat is nu niet anders. Deze verkiezingen vragen om transparantie."

"Als coalitie hebben we een grote verantwoordelijkheid om Nederland verder te helpen. De coalitie kan dat niet alleen, ze kan dat alleen met een verantwoordelijke oppositie, die niet eerst met eisen komt die moeten worden ingewilligd."

De PvdA verloor een zetel, maar kan met zeven zetels een sleutelrol vervullen. Toch wil ook Lodewijk Asscher niets weten van een gedoogrol. "Ik ben er niet om het kabinet aan een meerderheid te helpen. Ik ben er om resultaten te boeken." Plannen die de koers van de PvdA volgen, zal hij steunen. Andere plannen niet.