Wat zei Willem-Alexander nou echt? De troonrede in begrijpelijke taal

Door Lennart 't Hart, Robbert van der Linde en Kim Einder

20 sep 2022 om 21:09

Koning Willem-Alexander las dinsdag op Prinsjesdag de troonrede van 2022 voor. Maar wat zei hij nou eigenlijk echt? Hieronder zijn verhaal, maar dan samengevat in simpelere woorden. De belangrijkste (concrete) plannen van de regering zijn vetgedrukt.

Leden van de Eerste en Tweede Kamer,

We leven in een tegenstrijdige en onzekere tijd. Het is dubbel, want dingen die zeker leken in ons leven, lijken nu ineens onzeker. En er is meer armoede, terwijl het goed gaat met de economie en weinig mensen werkloos zijn.

Het is tegenstrijdig dat mensen zich in ons vrije land niet vrij voelen om hun mening te geven. Ze zijn bang voor harde reacties of zelfs bedreigingen. Het is ook zorgwekkend dat mensen in ons land minder vertrouwen hebben in de politiek. Verder zijn mensen over veel dingen onzeker, zoals:

- de toekomst
- wat ze van hun geld kunnen kopen
- het tekort aan woningen
- de opvang van asielzoekers
- de oorlog in Oekraïne
- de arbeidsmarkt
- het klimaat
- energie
- stikstof

Het zijn allemaal dingen die ons leven bepalen.

Toch mogen we vertrouwen hebben in ons land. Kijk maar naar hoe we vroeger met veranderingen omgingen. Het is belangrijk dat veranderingen langzaam gaan. Niet alles kan en hoeft tegelijk. Vaak snappen we pas later hoe belangrijk sommige veranderingen zijn geweest. Zoals de industriële revolutie, het internet of de wederopbouw van ons land na de Tweede Wereldoorlog.

Over een wereld die verandert

Onze ouders, opa's en oma's waren in onzekere jaren ook veerkrachtig. Van ons wordt nu hetzelfde gevraagd. En niet alleen in Nederland. Het geldt ook voor andere landen. Niemand weet hoe de wereld van de kinderen van onze kinderen eruit gaat zien.

Die wereld zal wel anders zijn. Er moet iets veranderen op het gebied van:

- de economie
- de arbeidsmarkt
- ruimte en natuur
- wonen
- werken
- ondernemen
- reizen
- samenleven

Wat niet verandert, is dat het beter is voor Nederland als we samenwerken. En dat we niet recht tegenover elkaar staan. Dat is van alle tijden.

Het kabinet snapt dat Nederland kritisch is op de politiek. Toch zijn de meeste mensen nog steeds tevreden over de democratie. Dit motiveert het kabinet om dingen te veranderen die echt nodig zijn. En om daar open en duidelijk over te zijn. Hoe moeilijk dat ook is, zeker als lang niet iedereen het ermee eens is.

Begin dit jaar maakte het kabinet grootse plannen voor 2030 en daarna. Het idee is dat volgende generaties een goed leven moeten kunnen leven. In een schoon en veilig land met kansen voor iedereen. Wat je geloof, seksuele voorkeur, leeftijd, geboorteland, opleiding of beroep ook is. Of je nou in de stad of op het platteland woont. Of hier in Nederland, of in het Caribisch gebied.

Over de oorlog in Oekraïne

Het harde geweld van Rusland tegen Oekraïne bedreigt ook de manier van leven in ons land. Sinds de Tweede Wereldoorlog in 1945 is hier vrede. Nu is een oorlog dichtbij. Onze vrijheid wordt daarmee aangevallen.

Nederland kiest ervoor om Oekraïne te steunen en Rusland te straffen. We werken veel samen met de EU, de NAVO en de Verenigde Naties. De oorlog maakt weer eens duidelijk dat Nederland die internationale steun nodig heeft.

Zie ook Wat is de NAVO en wat is de rol van de organisatie in het Oekraïneconflict?

Het kabinet gaat meer geld uitgeven aan het leger. Dat is nodig, want we leven in een wereld waarin de sterksten winnen. In die wereld zijn democratie, vrijheid en de onafhankelijkheid van landen in gevaar. Daarom moeten Nederland en bevriende landen iets doen. Dat vraagt om een goed leger, een veilig Europa en een sterke NAVO. De EU moet meer de leiding nemen in de wereld.

Over de stijgende prijzen

Door de oorlog in Oekraïne is gas, stroom en voedsel veel duurder geworden. Dat heeft ernstige gevolgen voor mensen en bedrijven. Geldproblemen leiden tot meer schulden, failliete bedrijven, gezondheidsproblemen en arme kinderen. Het is pijnlijk dat steeds meer mensen in Nederland moeite hebben met het betalen van hun huur, boodschappen, zorgpremie of energierekening.

Het kabinet geeft daarom 18 miljard euro uit aan maatregelen. Het geld gaat vooral naar mensen met een laag of gemiddeld inkomen. Maar dat geld weegt niet op tegen de stijgende prijzen.

Sommige maatregelen gaan binnenkort al in. Het kabinet gaat een maximale prijs voor energie regelen. Dan kunnen mensen hun energierekening blijven betalen. Ook blijft de belasting op benzine en diesel volgend jaar lager. En mensen met weinig geld krijgen opnieuw een extraatje: de energietoeslag. De zorgtoeslag gaat omhoog. De basisbeurs voor studenten ook. Die maatregelen zijn mogelijk doordat gas- en oliebedrijven meebetalen.

Zie ook Gemiddeld huishouden gaat 190 euro per maand minder betalen voor energie

Volgend jaar gaan mensen met een laag of gemiddeld inkomen erop vooruit. Vanaf 1 januari gaat het minimumloon met 10 procent omhoog. De huurtoeslag en het kindgebonden budget worden hoger. Mensen die werken gaan minder inkomstenbelasting betalen. De arbeidskorting stijgt. Zo houd je meer geld over.

De belastingen op winst en vermogen gaan juist omhoog. Middelgrote en kleine bedrijven mogen daar zo min mogelijk van merken. Natuurlijk steunt het kabinet ook de mensen op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Ook zij hebben te maken met stijgende prijzen.

Het kabinet zoekt steeds naar het evenwicht in geldzaken. Het is hard nodig dat mensen genoeg geld hebben voor de vaste lasten. Maar de jongeren van nu moeten niet later met de rekening komen te zitten. Ook moeten beslissingen die nu nodig zijn niet uitgesteld worden. De toekomst heeft geen tijd voor uitstel.

Over boeren en stikstof

Het kabinet zal al het mogelijke doen om steun te krijgen voor de aanpak van de problemen met stikstof. Bedrijven, vervoer en de landbouw moeten de uitstoot verlagen. Dat doen we om de natuur te herstellen. Daarom is het belangrijk om de uitstoot van stikstof te halveren. Ook de rechter heeft dat al vaker gezegd. Maar het is te begrijpen dat boeren zich zorgen maken over hun toekomst. De plannen vragen veel van de boeren. Maar ze bieden hen ook een kans op een goede toekomst en een goed inkomen.

We moeten komend jaar de tijd nemen om op elke plek te kijken wat er moet gebeuren. Soms hoeven boeren maar weinig te veranderen of verbeteren aan hun bedrijf. Soms moeten ze naar een andere plek, of hun bedrijf verkopen aan de regering. Ook banken, makers van veevoer, supermarkten en de rest van het volk kunnen helpen. Het kabinet werkt met iedereen aan een gezamenlijke oplossing.

Over klimaat, gas en andere energie

Het aanpakken van de problemen rond klimaat en energie is belangrijker dan ooit. Er is niet zo veel gas als anders, maar tegelijkertijd willen we niet meer gebruikmaken van Russisch gas. Dat vraagt om actie. De landen van de Europese Unie werken samen. Zo kunnen we meer energie besparen en sneller overstappen op schone energie.

Nederland heeft genoeg gas. De voorraad wordt nog verder aangevuld. Voor het einde van het jaar willen we helemaal geen gas meer hoeven afnemen van Rusland. In 2030 willen we 60 procent minder CO2 uitstoten. Het kabinet wil dat er meer windenergie en kernenergie komt om dat voor elkaar te krijgen. Mensen die hun huis zuiniger willen maken, kunnen geld krijgen van de overheid.

Het was afgelopen zomer erg droog. Het is belangrijk om ons voor te bereiden op extremer weer door klimaatverandering.

Over zorg, de huizenmarkt en veiligheid

De zorg moet goed blijven en niet te duur worden voor mensen. We moeten ervoor zorgen dat iedereen de zorg krijgt die nodig is. Voor iedereen de juiste zorg, op de juiste plek, op het juiste moment. We moeten huisartsen en wijkverplegers steunen om mensen dicht bij huis te helpen. Het kabinet blijft mensen aanmoedigen om gezond te leven en aan sport te doen. Voorkomen is beter dan genezen. Ondertussen is corona nog niet weg. Het kabinet wil ervoor zorgen dat een uitbraak de volgende keer niet zo erg wordt.

Voor steeds meer mensen is het moeilijk om een huis te kopen. Vooral voor jonge mensen die hun eerste huis willen kopen. Daar moeten we iets aan doen. Iedereen heeft recht op een eigen thuis. Daar gaat het kabinet wat aan doen. Tot en met 2030 moeten er 900.000 nieuwe woningen gebouwd worden. Eigenlijk moet dat zelfs sneller. Dat is moeilijk, maar nodig.

Mensen moeten zich veilig voelen. Criminelen worden harder aangepakt. Advocaten, rechters, politici en journalisten worden beter beschermd. De mensen die ons beschermen, zoals de politie, krijgen er meer personeel bij. Jongeren krijgen meer kansen om een baan te vinden. Zo hopen we dat minder jongeren crimineel worden. Advocaten die mensen gratis bijstaan, krijgen meer geld van de overheid.

Dit zegt de koning over Oekraïne, kostencrisis en woningtekort

Over Groningse aardbevingen, het toeslagenschandaal en asielzoekers

Er waren veel mensen slachtoffer van de aardbevingen in Groningen en het toeslagenschandaal. Dat was de schuld van de overheid. Dat is pijnlijk, daarvoor moeten we ons schamen. De slachtoffers krijgen hun schade zo snel mogelijk vergoed. Dat kost helaas tijd. Het kabinet wil voorkomen dat het ooit weer zo ver kan komen. Regels kunnen iets minder streng gevolgd worden. Een klein foutje moet niet meteen tot straf leiden.

Deze zomer waren er niet genoeg opvangplekken voor asielzoekers. Dat was triest en vervelend. Voor de vluchtelingen, mensen in Ter Apel en de mensen die in opvangcentra werken. Het kabinet voelt zich daar schuldig over. En het werkt samen met gemeenten en organisaties aan oplossingen. De basisregel blijft: als je op de vlucht bent voor oorlog, geweld of onderdrukking, is er in ons land altijd plek voor je. Dan krijg je dezelfde rechten en plichten als andere Nederlanders. Zodat je kunt meedoen in onze samenleving en kunt integreren.

Over onderwijs en bedrijven

Zorgen voor een goede toekomst voor Nederland begint met goed onderwijs. Voor iedereen. We willen eerlijke kansen voor elk kind. Zodat iedereen het beste uit zichzelf kan halen. En dat begint met goed leren lezen, schrijven en rekenen. Dat vindt het kabinet het allerbelangrijkst. Ook komt er geld voor huiswerkbegeleiding, sport en andere kansen voor kinderen en jongeren die dat anders niet kunnen. Verder komt er meer geld om te kunnen doorstromen op school, zodat je naar een hoger schoolniveau kunt wanneer dat voor jou een goed moment is.

Verder gaat er geld naar het mbo, het hbo, de universiteiten en de wetenschap. Dat moet voor meer tijd en rust voor leraren en studenten zorgen. En vanaf volgend schooljaar komt de basisbeurs terug, zodat het voor jonge mensen makkelijker wordt om te gaan studeren.

Voor onze toekomst is een goed opgeleide beroepsbevolking belangrijk: mensen die met hun handen kunnen werken. Nederlandse ondernemers en hun personeel hebben tijdens corona laten zien heel sterk te zijn. Het is ongelooflijk vervelend dat zo veel bedrijven nu weer problemen krijgen doordat alles duurder wordt. Zeker bij middelgrote en kleine bedrijven, die zo belangrijk zijn voor ons land. Die willen we helpen, bijvoorbeeld door leningen en hulp om duurzamer te worden.

Verder blijft het kabinet geld investeren zodat onze economie ook in de toekomst blijft draaien. Door ervoor te zorgen dat buitenlandse bedrijven graag kantoren in Nederland willen openen, dat sectoren kunnen uitblinken, dat start-ups hun werk kunnen doen en dat er slim gebruik wordt gemaakt van internet en apps. Daarvoor is het wel belangrijk dat arbeidsmarkt goed werkt. Zeker nu er zo veel vacatures zijn.

Het kabinet wil dat de meeste mensen een vaste baan krijgen, geen tijdelijk contract. Dat werkgevers hun mensen goed behandelen, ook als ze uit het buitenland komen. Om ervoor te zorgen dat mensen meer uren gaan werken, betaalt het kabinet over een paar jaar bijna alle kinderopvang voor werkende mensen. Ook komt er een nieuw pensioenstelsel. Eentje dat past bij de tijd van nu, waarin je niet meer je hele leven voor één baas werkt. In het nieuwe stelsel krijg je hopelijk vaker een prima rente over je pensioenspaargeld. En kun je makkelijker zien hoeveel pensioen je later krijgt uitgekeerd.

Overheidsbeleid is ingewikkeld. Veel gepraat over geld, cijfers en jaartallen. Daar kunnen we helaas niet altijd wat aan doen. Maar het gaat wel altijd om kwaliteit in onze levens en de maatschappij. Daarvoor moet het goed gaan met de cultuur en creatieve sector: met theaters, bioscopen en musea bijvoorbeeld. Die hadden het zwaar tijdens corona. Het kabinet helpt ze met extra geld. Want cultuur zet je aan het denken, maakt dingen bespreekbaar en maakt de band tussen mensen sterker.

Kijk hier terug hoe koning Willem-Alexander de troonrede voorleest

Over het Nederlandse slavernijverleden

In onze land mag je niet discrimineren of racistisch zijn. En naar iedereen moet worden geluisterd. Maar juist daarom moeten we ook kijken naar de slechte kanten van onze geschiedenis. Niet om met de normen en waarden van nu het gedrag van onze voorouders te veroordelen. Maar wel omdat die geschiedenis nog steeds veel betekent voor sommige mensen. Voor Nederlanders, en voor mensen uit de landen waar we nog steeds een speciale band mee hebben. Suriname bijvoorbeeld.

We willen met die landen praten over vroeger, erkennen waar ze mee worstelen, en ervoor zorgen dat mensen een betere band krijgen. Dat is soms moeilijk en emotioneel. Maar we moeten onze mening over vroeger soms bijstellen. Eerder bood de regering al excuses aan voor de rol van de Nederlandse overheid bij de vervolging van Joden in de Tweede Wereldoorlog. En voor het geweld van het Nederlandse leger in Indonesië kort daarna.

Volgend jaar is het 150 jaar geleden dat de slavernij werd afgeschaft. Dat kan weer een reden zijn om kritisch te kijken naar onze rol in de geschiedenis.

Leden van de Eerste en Tweede Kamer,

'We gaan samenwerken voor een beter Nederland', zei mijn oma in 1948. Die woorden kloppen nog steeds. Het zijn onzekere tijden, maar je kunt er weer op vertrouwen dat veranderingen altijd stapje voor stapje en samen met elkaar gebeuren. Zo ging dat vroeger en zo gaat het nu.

Daarom wil de regering samen met u, en met al het positieve in ons land, blijven werken aan oplossingen voor problemen. En voor een goede toekomst voor iedereen in ons koninkrijk. Vergeet niet: veel mensen wensen u heel veel wijsheid toe. En we bidden voor u, ik ook."

Zie ook Lees hier de volledige tekst van de troonrede