De Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, is kritisch op het Nationaal Groeifonds zoals dat vorige week door ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken) is gepresenteerd. Het parlement kan dit fonds niet goed controleren, maakt het adviesorgaan dinsdag bekend.

Door het ontbreken van "een wettelijke doelomschrijving" moet er rekening mee worden gehouden dat er "afbreuk wordt gedaan aan de controlefunctie van het parlement", schrijft de Raad van State.

Wiebes en Hoekstra benadrukten vorige week juist dat het parlement een stevige vinger aan de pols krijgt.

Het fonds is bedoeld als investering in "maatschappelijk rendement" en moet uiteindelijk leiden tot een hoger nationaal inkomen.

In de komende vijf jaar moet 20 miljard euro worden geïnvesteerd in onderzoek, innovatie en infrastructuur om de economie te stimuleren.

"Het geld gaat niet rechtstreeks naar de schatkist", zei Hoekstra bij de presentatie. Hij benadrukte dat desgevraagd dinsdag nogmaals. "De insteek is juist om het parlement die controle wel te geven."

Politiek is ook bewust op afstand gezet

Het parlement moet begrotingen goed- of afkeuren: het budgetrecht. De Tweede Kamer kan - in tegenstelling tot de senaat - ook wijzigingen voorstellen. Het Nationaal Groeifonds krijgt een eigen begroting die moet worden goedgekeurd door beide Kamers.

Tegelijkertijd is de politiek in de plannen voor het investeringsfonds van Hoekstra en Wiebes bewust op afstand gezet. Een commissie van experts van buiten de politiek beslist voor een belangrijk deel welke projecten worden goedgekeurd en welke niet.

In het verleden is namelijk gebleken dat dit soort overheidsfondsen hun doel voorbijschieten als politieke wensen de overhand krijgen. Dat erkent ook de Raad van State.

Hoekstra zoekt balans tussen afstand en inspraak

"We hebben goed gekeken naar de balans", zegt Hoekstra. "De politiek moet erover kunnen gaan, zo hoort het ook, maar we plaatsen het parlement ook op afstand."

Hij vergelijkt het met hoe Schiphol is georganiseerd. De luchthaven is voor een deel in handen van de staat maar heeft een eigen, niet-politiek bestuur. Of met de subsidieregelingen voor duurzame energie (SDE-regeling). Het kabinet kent miljarden euro's toe aan projecten, zonder dat het parlement bij iedere stap wordt betrokken.

"Veel beslissingen komen niet bij de Kamer. Maar gaat het mis, dan ben ik verantwoordelijk", aldus Hoekstra.