De begroting van minister Wopke Hoekstra (Financiën) voor volgend jaar staat uiteraard in het teken van de coronacrisis. De extra kosten lopen in de tientallen miljarden, al valt het woord 'bezuinigen' nog nergens. In een interview met NU.nl op Prinsjesdag waarschuwt de bewindsman dat een deel van de klap nog moet komen, maar hij zegt ook lichtpuntjes te zien.

Een half jaar geleden zei u: stoelriemen vast. Kunnen de riemen al iets losser?
"We zitten in de grootste economische dip sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat gaat natuurlijk een grote impact hebben op mensen die daar nu nog relatief weinig last van hebben gehad."

"De werkloosheid loopt volgend jaar op. Ondernemers gaan failliet. Die klap moet voor een deel nog komen."

"Ik zie ook lichtpuntjes. Ik ben onder de indruk van de veerkracht in de samenleving. Ondernemers slagen erin overeind te krabbelen en meer mensen hebben hun baan weten te behouden dan ik in maart en april had durven hopen."

In totaal kosten de drie noodpakketten tot nu toe 62,5 miljard euro. Moet dat geld ooit nog worden terugverdiend?
"Sterker, de rekening zal nog veel hoger zijn. Dit is de best mogelijke schatting van de uitgaven. We hebben ook voor 60 miljard euro aan garanties, dan weet je al dat daar een deel niet van terugkomt."

"Wat nog veel forser is - en dat zie je niet terug in de cijfers - zijn de gemiste inkomsten doordat mensen hun baan verliezen en bedrijven omvallen. De rekening is dus nog veel hoger."

Dan is de vraag dus misschien nog relevanter. Moet dat geld worden terugverdiend?
"Een keer moet je je schulden wel afbetalen. Tegelijkertijd kun je deze crisis herstellen als je het virus kunt bestrijden met een vaccin. Het is geen crisis die gaat over de fundamenten in de economie, zoals bij de bankencrisis."

“Niet proberen in een paar jaar met horten en stoten de overheidsfinanciën weer op orde te brengen”
Wopke Hoekstra

Is dat de reden dat u nu durft te investeren?
"Je moet lessen trekken uit het verleden. Daarbij worden we natuurlijk geholpen door de extreem lage rente. De tientallen miljarden die we lenen, is tegen 0 procent rente of we krijgen er geld op toe. Dat is natuurlijk bizar. Dertig jaar geleden betaalden we zo'n 8 procent rente voor iedere gulden die we leenden."

"Je moet niet proberen in een paar jaar met horten en stoten de overheidsfinanciën weer op orde te brengen. Je kunt er beter wat meer de tijd voor nemen en inzetten op investeren en hervormen om de economie te laten groeien. Dat zag je de afgelopen jaren. De economie draaide als een tierelier. Daardoor konden we investeren en de staatsschuld aflossen. Een goed draaiende economie is veel relevanter voor de overheidsfinanciën dan knijpen in de uitgaven."

Uw voorganger Jeroen Dijsselbloem heeft veel bezuinigd en zei dat hij zich niet uit de crisis kan investeren. Dit kabinet zegt dat letterlijk wel te doen.
"Het is echt een andere situatie. Natuurlijk zijn er dingen waarvan we over vijf jaar zullen zeggen dat we ze anders hadden moeten doen."

"Natuurlijk hebben ondernemers in de horeca, het toerisme en de podiumkunsten het moeilijk. Maar in sommige sectoren zien we best hoopgevende cijfers. Dat beeld wisselt."

Vaak zie je bij een crisis waar het niet goed zit in de economie. Ziet u dat nu ook?
"We zien een aantal kwetsbaarheden die we eigenlijk al kenden. Het zichtbaarst is het aantal flexbanen."

"We wisten al dat de commissie die daar naar heeft gekeken (de Commissie-Borstlap, red.) gelijk had, namelijk dat flexwerk minder flex moet zijn en vast minder vast. Deze crisis heeft dat nogmaals bewezen. Het is onontkoombaar dat we daar wat aan moeten doen."

"Het andere probleem is dat wij bedrijven te veel financieren met schulden dan met eigen vermogen. Dat is potentieel riskant. Daarom onderzoeken we hoe we daar meer balans in kunnen vinden."

Tot nu toe is de crisis vooral pragmatisch aangepakt. Wanneer wordt het weer tijd om politieke keuzes te maken?
"Alle keuzes zijn politiek. Het is een politieke keuze geweest om veel te investeren in baanbehoud. In Amerika is het gehalte you're on your own veel groter. Met enorme gevolgen. De werkloosheid is daar veel hoger."

"We hebben er bewust voor gekozen om voor een lange periode steun te bieden. Je kunt beter iets meer doen en ondernemingen overeind houden die anders failliet waren gegaan, dan helemaal aan de andere kant gaan hangen."

“Voorlopig is het: de blik op oneindig en poetsen”
Wopke Hoekstra

Liever te veel dan te weinig overheidssteun. Dat kun je opvatten als sociaaldemocratisch beleid.
Lachend: "Dat label hoort natuurlijk heel specifiek bij een partij. Niet bij de mijne en ook niet bij de andere regeringspartijen. De kunst is om je zeker in zo'n fase niet te laten verblinden door ideologie, maar te kijken wat voor oplossing nodig is."

Dat is toch pragmatisch? Daarom de vraag: wanneer is het tijd voor wat meer politiek getinte keuzes?
"Dit zijn politieke keuzes die de coalitie heeft gemaakt. Inzetten op de helpende hand van de overheid en op het aanpassingsvermogen. Die combinatie is de ultieme politieke keuze."

Dijsselbloem deed op zijn laatste Prinsjesdag de ontboezeming dat hij met politieke vrienden had teruggekeken op zijn tijd als minister. Bent u al toe aan een terugblik?
"Nee, nee. We zitten nog midden in de crisis en we hebben nog minimaal een half jaar tot de verkiezingen en waarschijnlijk ook nog maanden erna. Als corona dan nog onder ons is, dan moet er nog heel veel gebeuren."

"Dus voorlopig is het: de blik op oneindig en poetsen."