Minister van Financiën Wopke Hoekstra waarschuwt voor de mogelijke gevolgen voor de werkgelegenheid van het in stand houden van de dividendbelasting, zoals voorgesteld door de oppositie. ​"Laten we wat dat betreft niet naïef zijn", aldus de minister in een uitgebreid interview met NU.nl.

"Je ziet dat bedrijven zich heroriënteren ten opzichte van het Verenigd Koninkrijk. Überhaupt vragen bedrijven zich met de Brexit af waar ze zich willen vestigen. Het gaat ons niet om de bedrijven, maar om de banen."

Als minister van Financiën kan Wopke Hoekstra niet vaak genoeg benadrukken hoe mooi de koopkrachtplaatjes erbij liggen en hoe gebalanceerd de begroting voor volgend jaar is. Hoekstra weet de successen van de door hem opgestelde overheidsfinanciën moeiteloos op te dreunen.

De werkloosheid was deze eeuw alleen in 2001 net zo laag, het is in zestig jaar niet eerder voorgekomen dat er vier jaar achter elkaar een begrotingsoverschot is en de schuld duikt sinds lange tijd weer onder de 50 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

Maar er klinkt nog steeds kritiek op het meest omstreden plan, de afschaffing van de dividendbelasting waardoor de schatkist per 2020 ieder jaar 2 miljard euro misloopt. 

Ook zijn er waarschuwingen over de houdbaarheid van de overheidsuitgaven op de lange termijn en de onduidelijkheid over de kosten van het klimaatbeleid. 

U zegt steeds: 'We moeten rekening houden met de volgende generatie.' Dan moet u toch niet kijken naar het begrotingssaldo voor volgend jaar, maar naar het houdbaarheidstekort, het getal dat iets zegt over de houdbaarheid van de financiën op de lange termijn?
"Klopt. Tegelijkertijd moet je in het hier en nu de goede dingen doen én de balans bewaken. Dat is gelukt. Maar de opdracht is nog niet af. Ik blijf hameren op het doorgaan van deze ingeslagen weg. Voor alle duidelijkheid: we geven geen nieuw geld uit, dus de staatsschuld daalt."

De Raad van State waarschuwde vorig jaar al over dit kabinetsbeleid: op enig moment in de toekomst moet er 3 miljard euro meer binnenkomen of 3 miljard euro worden bezuinigd.  
"Het houdbaarheidstekort is ook een belangrijke indicator. Maar we hebben duidelijke afspraken gemaakt over de inkomsten en uitgaven en zorgen voor rust, reinheid en regelmaat in de begroting. Daarbij moeten we de verleiding weerstaan om meer geld uit te geven."

"We hebben nu een goede balans. Enerzijds forse investeringen in de samenleving, anderzijds wil ik zorgen dat de overheidsfinanciën op orde blijven."

Er is toch nog een roze olifant in de kamer. Ziet u die ook?
"De Brexit? Dat is een van de grootste onzekerheden voor onze economie."

De Brexit wordt door iedereen wel benoemd. Ik dacht eerder aan het pensioenakkoord en vooral de kosten voor het klimaatbeleid. Wederom de Raad van State zei vorig jaar al dat het kabinet veel duidelijker moet zijn over wat de kosten zijn en wie dat gaat betalen. Waarom lees ik daar niets over terug?
"Dat zijn belangrijke, grote onderwerpen. Het pensioenakkoord ligt bij de minister Koolmees van Sociale Zaken. Ik moet die broedende kip niet storen."

"Met klimaat is minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat druk bezig. De komende weken komen er resultaten naar buiten. Ik wil niet op de muziek vooruitlopen in de Miljoenennota."

Dat kan anders een grote impact hebben op de financiële situatie van de huishoudens. De energierekening wordt duurder.
"Dat is een zorgvuldig proces met als uitermate belangrijk doel dat we minder CO2 uitstoten. Je moet kijken of de maatregelen effectief zijn en afvragen of iedereen die rekening kan betalen en evenwichtig wordt verdeeld. Maar ook daar wil ik niet op vooruitlopen."

Waarom niet? Straks valt het rauw op ons dak.
"Ik presenteer de begroting voor 2019. Daarin staat ontzettend goed nieuws over investeringen, koopkracht en de staatschuld."

Over de koopkracht dan. Gemiddeld krijgt iedereen er 1,5 procent bij, maar niemand is gemiddeld. Vindt u dat een eerlijk verhaal?
Lachend: "Ik vind u wel erg kritisch. We hebben echt geprobeerd de goede balans te vinden zodat iedereen erop vooruitgaat. Het is ook eerlijk verdeeld over alle lagen van de bevolking. Minstens zo belangrijk is dat mensen die eerst sollicitatiebrieven schreven nu aan het werk zijn."

We horen vaker dat de koopkracht stijgt, maar in 2017 is bijna de helft erop achteruitgegaan vanwege een lage loonsverhoging en stijgende consumentenprijzen.
"De cijfers voor volgend jaar is de best mogelijke inschatting van het Centraal Planbureau. Die ziet er mooi uit. Wat betreft de lonen hebben we net cao’s afgesloten voor Defensie, het Rijk, de onderwijzers en recent voor de politie. Die afspraken doen recht aan de wens voor meer salaris, anders hadden ze er geen ja tegen gezegd. We doen echt wat we kunnen."

Als je uitzoomt zie je dat het vrij te besteden inkomen van huishoudens sinds de jaren zeventig daalt. De arbeidsinkomensquote, het percentage van de bedrijfswinst dat naar het personeel gaat, blijft hetzelfde of daalt zelfs. Ik neem aan dat u de looneis van de FNV van 5 procent steunt?
Glimlachend: "Wij hebben als kabinet ons best gedaan. We hebben goede afspraken gemaakt. Meer loon is natuurlijk altijd mooier, maar dat is aan de polder."

"De krapte op de arbeidsmarkt zal misschien een opdrijvend effect op de lonen hebben. Wij zorgen dat de inkomstenbelasting naar beneden gaat volgend jaar."

De hogere rekening van de afschaffing van de dividendbelasting van een half miljard euro wordt betaald door de expats en de grootbedrijven. Was dat een eenvoudige opgave?
"Bij de Voorjaarsnota was al bekend dat het bedrag iets hoger zou worden dan de aanvankelijk geschatte 1,4 miljard euro. Uiteindelijk werd dat een half miljard euro meer. Dat moet je dekken, dat is evident."

"Ik vind het eerlijk dat die rekening bij de grote bedrijven terechtkomt doordat de winstbelasting iets minder daalt dan eerder aangekondigd. Daarmee verandert er niets aan het belastingvoordeel voor het midden-en kleinbedrijf."

Vindt u dat u de afschaffing van de dividendbelasting het afgelopen jaar goed hebt uitgelegd?
"Daar bestaat veel discussie over, maar we doen het omdat we overtuigd zijn om alles op alles te zetten voor de werkgelegenheid op de lange termijn. We verlagen dus fors de belasting voor het mkb, maar we moeten ook aantrekkelijk blijven voor grote bedrijven, dus schaffen we de dividendbelasting af."

Dat is inderdaad de uitleg die we al een jaar horen, maar de kritiek is er nog steeds. Dus nogmaals de vraag: heeft u het goed genoeg uitgelegd?
"Het is goed om toe te voegen dat er een offensieve en defensieve kant aan is. Het defensieve verhaal is dat we bedrijven in Nederland hier willen houden. Als er toch een onderneming vertrekt, staat de politiek op zijn achterste benen. Terecht. Dat tafelzilver moet je willen behouden."

"De offensieve kant is dat je buitenlandse bedrijven hier naartoe wil halen. Die kijken zeker ook naar de belasting."

Unilever en AkzoNobel zijn ondanks overnamepogingen en ondanks de dividendbelasting in Nederland gebleven.
"Laten we wat dat betreft niet naïef zijn. Je ziet dat bedrijven zich heroriënteren ten opzichte van het Verenigd Koninkrijk. Überhaupt vragen bedrijven zich met de Brexit af waar ze zich willen vestigen. Het gaat ons niet om de bedrijven, maar om de banen."

Zijn er eigenlijk voorbeelden te noemen van bedrijven die uit het Verenigd Koninkrijk hier naartoe komen dankzij de dividendmaatregel? 
"Ik kan niet over individuele bedrijven spreken."

Dat hoeft ook niet, u kunt gewoon aantallen noemen.
"Het gaat mij erom dat je de bedrijven die je hebt, ook behoudt. Er volgt terecht een discussie als bedrijven vertrekken, zoals een aantal jaar geleden met Organon in Oss. Toen verdwenen veel banen, die willen we nu beschermen."

Organon is niet weggegaan vanwege de dividendbelasting.
"Maar het laat zien hoe belangrijk het is om bedrijven hier te houden."

Maar dat heeft toch niets met de dividendbelasting te maken?
"Dan zijn we weer terug bij het begin. Het gaat om een breed palet aan maatregelen. Nogmaals: het doel is het behoud van banen."