GroenLinks-leider Jesse Klaver waarschuwt het kabinet en de coalitiepartijen ervoor dat de naderende Eerste Kamerverkiezing een referendum over de dividendtaks zal worden als de afschaffing van de dividendbelasting door wordt gezet.

"Als zij dit echt gaat doorduwen, terwijl niemand in Nederland de afschaffing ziet zitten, dan wordt de senaatsverkiezing een referendum over de afschaffing van de dividendbelasting", waarschuwt Klaver.

Terwijl het kabinet goede economische cijfers laat zien in de Miljoenennota en investeringen in het leger, het onderwijs en de zorg aankondigt, kijkt de naderende Eerste Kamerverkiezing over de schouder van deze Prinsjesdag mee.

Kijkend naar de trends in de peilingen en de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen, moet de coalitie van de VVD, CDA, D66 en ChristenUnie ernstig rekening houden met een verlies van de meerderheid in de Eerste Kamer.

“Het kabinet realiseert zich dat er bij de uitvoering van het regeerakkoord geen vanzelfsprekende grote meerderheden zijn", zei de koning in de troonrede. "Er is wel de Nederlandse traditie dat we met elkaar een sterk land stap voor stap steeds beter maken."

CDA-leider Sybrand Buma is het met de koning eens. "Hij zei terecht dat je bij een meerderheid van een zetel al iedere dag bewust moet zijn dat dat veel te beperkt is."

Oppositie stelt nog geen voorwaarden

Klaver zegt open te staan om het kabinet te helpen met wetsvoorstellen. "Maar dan hebben wij ook wensen", benadrukt hij. Ook PvdA-leider Lodewijk Asscher verzet zich tegen de afschaffing van de dividendbelasting, maar wil niet voor de verkiezingen voorwaarden stellen.

Kees van der Staaij (SGP) zet eveneens vraagtekens bij de maatregel, maar stelt ook nog geen voorwaarden aan steun in de Eerste Kamer. "Je voelde de reuring in de Ridderzaal toen de koning de afschaffing van de dividendmaatregel noemde. We vragen ons af of er nu niet te veel geld gaat naar een klein aantal ondernemingen."

Dijkhoff: 'Praten kan altijd'

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff wil nog niet vooruitlopen op de indirecte Eerste Kamerverkiezingen, die voor 20 maart gepland staan, maar "praten kan altijd", is zijn boodschap aan Klaver.

"Of GroenLinks voorwaarden wil stellen moeten ze zelf weten. Kennelijk gaan zij er al van uit dat zij een goede uitslag boeken en de coalitiepartijen niet. Dat is niet onze inzet", aldus Dijkhoff, die benadrukt dat besluiten die de coalitie heeft genomen doordacht zijn en gesteund worden door de hele coalitie.

D66-leider Alexander Pechtold zei open te staan voor steun van Klaver, maar eventueel ook van Asscher en de PvdA. "Dat is van begin af aan de werkwijze geweest, kijk bijvoorbeeld naar de Klimaatwet en ons vluchtelingenbeleid."

Dat Klaver de coalitie voor een ultimatum stelt, kan Pechtold wel begrijpen. "Ieder zoekt zijn toon en zijn manier van oppositie voeren. Ik deed het vroeger zo ook een beetje", zegt de D66'er met een glimlach. "En ja, Klaver kopieert goed."

Buma: 'Mensen zien nog veel onzekerheden'

In de troonrede herhaalde de koning de boodschap dat mensen nu moeten voelen dat het weer goed gaat met de economie. Dijkhoff ziet het gevaar dat mensen ongeduldig raken.

"Dit is een belofte die je al langer hoort. Je ziet nu dat de economische cijfers goed zijn, maar eerlijk gezegd voel je het pas als je ‘m terug ziet op je loonstrookje en het in je portommonee merkt. Dat gaat volgend jaar gebeuren."

Ook CDA'er Buma kan zich goed voorstellen dat mensen argwanend worden als in Den Haag gezegd wordt dat het beter gaat, terwijl ze dat zelf niet voelen.

"Dat is, denk ik, de grote opdracht", beschouwt Buma. "Het gaat daadwerkelijk beter als je de cijfers ziet. Mensen hebben er zelf hard voor gewerkt en zien om zich heen nog veel onzekerheden."

Asscher hoorde in de toespraak van de koning veel mooie woorden, maar volgens hem dreigen het ook holle woorden te worden. "Nu is er een kans om iets te doen aan de werkdruk en de kwaliteit van ons bestaan. Je kunt een troonrede van drie uur met mooie woorden houden, maar er blijven mensen die niet delen in de vooruitgang."

Twijfel over aanhoudende groei

Met dreigende internationale handelsoorlogen en de Brexit in het vooruitzicht rijst ook twijfel over het aanhouden van economische groei. Pechtold trekt een vergelijking en zegt dat je bij een salarisverhoging ook niet per se direct je uitgavenpatroon moet aanpassen. Zo is het bij het Rijk ook.

Buma wijst op de wisselende reacties over het uitgavenpatroon van het kabinet. "Je hoort zowel economen die vinden dat er te veel wordt uitgegeven als economen die meer uitgaven adviseren. Ik heb de indruk dat de begroting die is gepresenteerd in de buurt zit van een balans".