Achtergrond: Waarom gaat Prinsjesdag dit jaar eigenlijk door?

Terwijl de formerende partijen nog druk onderhandelen over de vorming van een nieuw kabinet, gaat Prinsjesdag gewoon door. Met een demissionair kabinet dat slechts op de winkel past en zo min mogelijk aan de Rijksbegroting zal sleutelen, rijst de vraag wat ons de derde dinsdag van september eigenlijk te wachten staat.

Nog meer dan voorgaande jaren heeft deze editie van Prinsjesdag een sterk ceremonieel karakter. Het kabinet van VVD en PvdA is demissionair en wacht tot de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie een kabinet hebben gevormd. 

Normaal gesproken kondigt de regering met Prinsjesdag het beleid voor het volgende jaar aan. In de Miljoenennota die door de minister van Financiën aan de Kamer wordt aangeboden, staat grof gezegd wat de Rijksoverheid aan geld verwacht binnen te krijgen en voor welke plannen de portemonnee getrokken wordt.

Maar omdat het kabinet demissionair is, is het gebruikelijk dat er geen ingrijpende beleidswijzigingen worden doorgevoerd. Financiële meevallers gaan naar de spaarpot, of worden gebruikt om tegenvallers te compenseren.

Het idee is dat een kabinet dat zijn ontslag al heeft ingediend niet over zijn graf heen mag regeren. Beleidswijzigingen die geld gaan kosten moeten aan het volgende kabinet worden overgelaten.

Hoe komt de begroting eruit te zien?

Van de begroting voor 2018 hoeven we dan ook geen spektakel te verwachten. Vrijdag lekten de plannen voor de Rijksbegroting opnieuw uit.

Normaal gesproken debatteert de Kamer de woensdag en donderdag na Prinsjesdag met het kabinet over de Miljoenennota, maar de partijen 'geloven het wel'. 

Kamervoorzitter Khadija Arib besloot deze week dan ook de Algemene Politieke beschouwingen voor dit jaar te annuleren. Dat debat kan beter samengevoegd worden met het debat over de regeringsverklaring die het volgende kabinet zal afleggen. Dan is ook meer bekend over de wijzigingen in het beleid.

Die wijzigingen worden door de partijen die deel uit maken van het volgende kabinet aangebracht wanneer de Kamercommissies debatteren over de begrotingen van hun ministeries. Door middel van aanvullende begrotingswetten passen zij daar de begroting van 2018 verder aan. Dat moet voor 1 januari geregeld zijn, want dan moet de begroting ter goedkeuring naar Brussel die controleert of landen niet te veel uitgeven.

De begroting kan overigens ook bij de voorjaars- en najaarsnota worden aangepast.

Op een aantal terreinen zullen die wijzigingen te laat komen. Het eventueel verlagen van het eigen risico in de zorg zal het waarschijnlijk niet halen, net als een nieuw Belastingplan. Daar moet het volgende kalenderjaar voor worden afgewacht.

Waarom gaat Prinsjesdag dan eigenlijk door?

Omdat het simpelweg in artikel 65 van de Grondwet staat: "Jaarlijks op de derde dinsdag van september of op een bij de wet te bepalen eerder tijdstip wordt door of namens de Koning in een verenigde vergadering van de Staten-Generaal een uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid gegeven."

Prinsjesdag is meer dan enkel het aanbieden van de Miljoenennota. Het is een traditie die deel uitmaakt van de Nederlandse democratie. 

De ceremoniële ijkpunten van de dag zullen in stand blijven: de koning maakt zijn rit van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal en leest de troonrede voor, al zal zijn voordracht naar verwachting afwijken van andere Troonredes.

Normaal gesproken blikt de Koning vooruit op het uit te voeren beleid van het kabinet, maar de plannen laten dus nog even op zich wachten. Wat we al wel weten is dat de militaire missies in Irak, Afghanistan en Mali verlengd worden, de verpleeghuiszorg krijgt er jaarlijks ruim 400 miljoen euro bij en op koopkracht gaat niemand erop achteruit.

Het is overigens niet de eerste keer dat Prinsjesdag met een demissionair kabinet plaatsvindt. Voor Rutte is het zelfs al de tweede keer dat hij dit meemaakt. In 2012 was het kabinet-Rutte I demissionair op de derde dinsdag van september. Prinsjesdag ging destijds gewoon door en ook toen waren er geen Politieke beschouwingen.

Lees meer over:

Troonrede

Troonrede
Koning Willem-Alexander heeft dinsdag het parlementaire jaar geopend met het uitspreken van de troonrede.

Portemonnee

Portemonnee
Overzicht: Dit effect heeft Prinsjesdag 2017 op je portemonnee

Interview met Dijsselbloem

Interview met Dijsselbloem
Voor de laatste keer deze Prinsjesdag zijn de ogen gericht op Jeroen Dijsselbloem als minister van Financiën. Het went, maar dit keer is hij ook melancholisch.
Tip de redactie