Koning Willem-Alexander heeft dinsdag in de Ridderzaal in Den Haag voor het eerst de troonrede voorgelezen. Daarin sprak hij onder meer over kans op herstel in de economie en het verdwijnen van de verzorgingsstaat.

Lezersfoto's van Prinsjesdag l Zelf uploaden | Liveblog

Het is voor de nieuwe koning de eerste keer dat hij Prinsjesdag meemaakt in die hoedanigheid. Tijdens het voorlezen van de troonrede zat Máxima naast Willem-Alexander op het podium in de Ridderzaal.

De koning sprak over de nodige bezuinigingen en veranderingen die Nederland gaan treffen om de economie te stimuleren. "Zonder ingrijpen blijft het begrotingstekort te groot."

Maar Willem-Alexander bedankte eerst zijn moeder, prinses Beatrix, die voor hem "een belangrijke inspiratiebron" blijft. "Zij heeft zich 33 jaar met groot plichtsbesef, warmte en diep gevoelde betrokkenheid ingezet voor het Koninkrijk en al zijn inwoners, in goede en in slechte tijden."

Ook zei hij dat zijn familie dankbaar is voor de steun en "gevoelens van verbondenheid" rond het overlijden van zijn broer prins Friso.

Bekijk het dankwoord van de koning: 

Crisis

Daarna vervolgde de koning de troonrede, waarin hij verwees naar de economische crisis waarmee Nederland al vijf jaar kampt. Er zijn volgens hem "voorzichtige signalen dat het einde van de mondiale crisis in zicht is."

"Daarmee ontstaat ook voor ons land perspectief op herstel. Maar dat neemt niet weg dat de Nederlandse economie met een aantal specifieke problemen van structurele aard kampt." Hij noemde een hoge schuldenlast bij huishoudens en de problemen bij banken. 

De regering wil het groeivermogen van de economie herstellen, dat vraagt volgens de koning om doorzettingsvermogen.

Participatiesamenleving

Door ontwikkelingen als "vergrijzing en internationalisering voldoen onze arbeidsmarkt en ons stelsel van publieke voorzieningen niet meer volledig aan de eisen van deze tijd". Volgens de koning "moeten we onder ogen zien dat publieke regelingen aangepast worden".

Willem-Alexander stelde tegenover de vergadering dat "de klassieke verzorgingsstaat langzaam maar zeker verandert in een participatiesamenleving". Dit komt volgens hem doordat mensen mondiger worden en de overheid genoodzaakt is het tekort terug te dringen.

"Van iedereen die dat kan, wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving."

Bekijk een deel van de troonrede:

Aanpassingen

Willem-Alexander sprak onder meer over het energieakkoord, het sociaal akkoord en over veranderingen in het onderwijs, de zorg en jeugdzorg en de woningmarkt.

Ook keek hij naar ontwikkelingen buiten de landsgrenzen. Hij vindt dat Nederland in de Europese Unie een belangrijke rol moet blijven spelen. "De laatste jaren is gebleken hoe de ontwikkelingen in de Europese Unie van betekenis zijn voor de economische, sociale en politieke toekomst van ons land."

Ook sprak Willem-Alexander kort over internationale samenwerking en over de plannen voor de krijgsmacht. De koning sprak zijn dank uit voor de militairen die voor Nederland actief zijn.

Lengte

De eerste troonrede van Willem-Alexander had een lengte van 2.216 woorden, dat is de langste rede in de afgelopen tien jaar. In 2003 sprak Beatrix een rede uit van 2.570 woorden. Sindsdien waren de troonredes altijd onder de 2.000 woorden.

De kortste troonrede van koningin Beatrix was in 2009, toen sprak ze 1.545 woorden uit. In 1993 hield ze met 3.224 woorden haar langste toespraak op Prinsjesdag.

Beweeg de cursor over de lijn om de lengtes te zien. De gegevens zijn afkomstig van de Rijksoverheid. Bekijk hier een grote versie. - (c)NU.nl/Jerry Vermanen

Vergadering

De vergadering werd rond 13.00 uur geopend door voorzitter Ankie Broekers-Knol van de Eerste Kamer. Daarbij waren alle ministers, staatssecretarissen, de leden van de Raad van State en de Eerste en Tweede Kamer aanwezig.

Veel belangstellenden stonden al klaar langs de route van de rijtocht om een glimp van het koningspaar op te vangen. Rond het middaguur waren de publieksvakken vol, zo liet de politie weten.

Koninklijke familie

Prinses Beatrix en ook haar zus prinses Margriet en dier echtgenoot Pieter van Vollenhoven waren dit jaar niet bij Prinsjesdag betrokken. Prins Constantijn en prinses Laurentien waren er wel bij, zij reden voor de Gouden Koets uit in de Glazen Koets.

Het viertal keerde na de vergadering in de Ridderzaal om 14.00 uur terug naar Paleis Noordeinde voor de traditionele balkonscène. Daarmee zit Prinsjesdag er voor de koninklijke familie op.

Om 15.00 uur bood minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën in de Tweede Kamer het koffertje met de Miljoenennota, de rijksbegroting en het Belastingplan aan.

Liveblog | Integrale troonrede l Politieke reacties op troonrede

Dossier Prinsjesdag | Alle beelden Prinsjesdag

Prinsjesdag 2013

Dijsselbloem overhandigt in de Tweede Kamer de miljoenennota aan de regering. © ANP
Minister Jeroen Dijsselbloem presenteert in de Tweede Kamer het koffertje met de miljoenennota aan de pers. © ANP
Koning Willem Alexander en koningin Máxima zwaaien vanaf het bordes van Paleis Noordeinde. © ANP
Koninklijke familie zwaait vanaf balkon Noordeinde. © ANP
Prins Constantijn en prinses Laurentien groeten het publiek vanaf het bordes van Paleis Noordeinde. © ANP
De koning en koningin komen aan op het bordes bij Paleis Noordeinde. © ANP
De Gouden Koets met koning Willem-Alexander vertrekt bij de Ridderzaal. © ANP
Koning Willem Alexander en koningin Máxima buigen voor vertrek in de Gouden Koets bij de Ridderzaal. © ANP
Het koningspaar vertrekt vanuit de Ridderzaal om naar het balkon van Paleis Noordeinde te gaan. © ANP
Prins Constantijn en prinses Laurentien verlaten de Ridderzaal. © ANP
De koning sprak onder meer over kans op herstel in de economie. © ANP
De koning las de troonrede van papier en niet van zijn Ipad, zoals eerder werd vermoed. © ANP
Koning Willem Alexander leest de troonrede voor in de Ridderzaal op Prinsjesdag. © ANP
Koning Willem Alexander is begonnen aan het voorlezen van zijn eerste troonrede. © ANP
Premier Mark Rutte, vicepremier Lodewijk Asscher en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem in de Ridderzaal tijdens de troonrede. © ANP
Koning Willem Alexander en koningin Máxima nemen plaats op de troon in de Ridderzaal. © ANP
Koning Willem-Alexander en koningin Maxima arriveren op in de Ridderzaal. © ANP
Koning begroet vaandel bij aankomst Ridderzaal. © ANP
De Gouden Koets komt aan bij de Ridderzaal. © ANP
Het koningspaar arriveert bij de Ridderzaal. © ANP
Koning Willem Alexander en koningin Máxima arriveren in de Gouden Koets bij de Ridderzaal op Prinsjesdag, waar de koning de troonrede zal voorlezen. © ANP
De Gouden Koets onderweg naar de Ridderzaal op het Binnenhof. © ANP
De Gouden Koets arriveert op het Binnenhof. © ANP
Prinses Laurentien en prins Constantijn begroeten op Prinsjesdag het vaandel als zij arriveren bij de Ridderzaal. © ANP
De Gouden Koets rijdt door de binnenstad van Den Haag. © NU.nl/Gino Press
Prinses Laurentien en prins Constantijn in de Glazen Koets die voor de Gouden Koets rijdt. © NU.nl/Richard Drukker
Koning Willem Alexander en koningin Máxima rijden in de Gouden Koets door de binnenstad van Den Haag. © ANP
De Koning en koningin vertrekken bij Paleis Noordeinde. © ANP
Koningin Máxima bij vertrek in de Gouden Koets van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal. © ANP
Alexander Pechtold partijleider van D66 arriveert met zijn vrouw op het Binnenhof. © ANP
Geert Wilders, partijleider van de PVV, arriveert met zijn vrouw op het Binnenhof. © ANP
Marianne Thieme fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren arriveert op het Binnenhof, met net zoals voorgaande jaren een hoed waarmee ze een statement wil maken. © ANP
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Jet Bussemaker arriveert met haar partner op het Binnenhof. © anp
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Sander Dekker arriveert met zijn partner op Prinsjesdag op het Binnenhof. © ANP
Minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher en zijn vrouw Jildau Piena arriveren op Prinsjesdag bij het Binnenhof. © ANP
Minister van Financiën Jeroen Dijselbloem pakt op Prinsjesdag op het ministerie van Financiën zijn miljoenenkoffertje. © ANP
Later op de dag zal Dijselbloem het koffertje aan de Tweede Kamer presenteren. © ANP
Dijselbloem (R) en Ivo Bronstring, coördinator miljoenennota van het ministerie van Financiën, doen op Prinsjesdag de stukken in het miljoenenkoffertje. © ANP
Oranjefans staan te wachten bij de ingang van de Ridderzaal op het Binnenhof. © ANP
Oranjefans verzamelen zich bij Paleis Noordeinde. © ANP
Bezoekers in klederdracht staan op Prinsjesdag te wachten bij de ingang van de Ridderzaal op het Binnenhof, waar koning Willem-Alexander later op de dag zijn eerste troonrede voorleest. © ANP
De laatste voorbereidingen worden getroffen bij de ingang van de Ridderzaal op het Binnenhof. © ANP
Bezoekers in klederdracht maken foto's van elkaar bij de ingang van de Ridderzaal op het Binnenhof. © ANP
De laatste voorbereidingen worden getroffen bij de ingang van de Ridderzaal op het Binnenhof. © ANP
Naar verwachting verzamelen zich rond het middaguur duizenden mensen langs de route. Vorig jaar stonden er zo'n veertigduizend. © ANP
Oranjefans met koffertjes met de tekst Derde Dinsdag in September hebben zich in alle vroegte verzameld bij Paleis Noordeinde. © ANP
Paleis Noordeinde in de Haagse binnenstad gaat deze zomer open voor publiek. © ANP
Oranjefans hebben zich in alle vroegte verzameld bij Paleis Noordeinde. © ANP
Een politieagent zet in alle vroegte een dranghek neer bij Paleis Noordeinde. © ANP
De Ridderzaal wordt maandag in gereedheid gebracht voor Prinsjesdag, de opening van het parlementaire jaar. © ANP
Leden van het Cavalerie ere-escorte oefenen maandag op het strand in Scheveningen voor Prinsjesdag. © ANP