Er is steeds meer drinkwater nodig vanwege de groeiende economie en bevolking in Nederland. Ook door klimaatverandering zal in de toekomst meer drinkwater nodig zijn. Tekorten leiden nu soms al tot problemen. Sinds 2022 kregen tientallen bedrijven geen drinkwateraansluiting en hebben meerdere drinkwaterbedrijven niet genoeg reservecapaciteit, schrijft de Rekenkamer.

Al onder kabinet-Rutte III nam de minister van Infrastructuur en Waterstaat zich voor om drinkwater te besparen. Er zijn doelen gesteld om problemen tegen te gaan en te voorkomen. Een van die doelen is dat een Nederlander in 2035 gemiddeld 100 liter drinkwater per dag gebruikt. Eind 2022 was dat nog rond de 120 liter per dag. Grootverbruikers in bijvoorbeeld de industrie of landbouw zouden hun watergebruik met 20 procent verminderen ten opzichte van de periode 2016-2019.

De Rekenkamer twijfelt of dat gaat lukken. Zo zijn bedrijven juist méér drinkwater gaan gebruiken. Bij huishoudens is het gebruik de afgelopen jaren wel iets afgenomen, maar het is voor de Rekenkamer onduidelijk of dat te maken heeft met het beleid. Hoge energiekosten en natte zomers kunnen namelijk ook oorzaken zijn.

Onderzoekers waarschuwen dat de dalende trend in de huishoudens zou kunnen keren als externe factoren veranderen. Zo leidde meer thuiswerken in coronatijd tot hoger waterverbruik, terwijl korter douchen vanwege hogere energieprijzen in 2022 juist tot een daling leidde.

Door het ontbreken van tussendoelen kan de Rekenkamer niet bepalen of het kabinet op schema ligt. De grootste winst is te behalen bij drinkwatergebruik door huishoudens, die bijna driekwart van al het drinkwater gebruiken. De meeste liters gaan op aan douchen en wc's doorspoelen.

Minister niet goed op de hoogte van gevolgen drinkwatertekorten

Minister Barry Madlener is verantwoordelijk voor de drinkwatervoorziening. Hij wil water gaan besparen door "waterbewustzijn" te creëren via een landelijke campagne. De Rekenkamer kan niet vaststellen of zo'n campagne echt effect heeft, maar vindt het idee om "waterbewust te bouwen" wel goed. Dan gaat het om het hergebruiken van huishoudwater of het opvangen van regenwater om wc's door te spoelen.

Het ministerie laat momenteel onderzoeken of wc's in nieuwbouwwoningen verplicht kunnen worden doorgespoeld met regen- of huishoudwater. Maar dat proces duurt volgens de Rekenkamer te lang. Het kan tot 2028 duren voordat zo'n verplichting er is. "Dan zijn er al veel huizen gebouwd."

Volgens de Rekenkamer weet de minister niet goed welke maatregelen effectief zijn om drinkwatergebruik van bedrijven te beperken. Daarom is het onduidelijk hoe realistisch de doelen voor bedrijven zijn. De onderzoekers merken ook op dat de minister niet goed weet wat de gevolgen van drinkwatertekorten zijn. Het zou bijvoorbeeld niet bekend zijn hoeveel zakelijke wateraansluitingen zijn geweigerd en hoeveel woningbouwprojecten gevaar lopen.

In het rapport staat al een reactie van minister Madlener. Hij begrijpt het oordeel van de Rekenkamer en wil met het advies aan de slag, maar benadrukt ook dat zijn ministerie al stappen zet. Madlener wil extra onderzoek doen bij bedrijven en huishoudens om erachter te komen welke maatregelen kunnen helpen.