De Nederlandse democratie staat onder druk en vraagt om onderhoud. De Raad van State (RvS) stelt dat de democratie meer zou moeten zijn dan alleen een manier om de meerderheid aan de macht te helpen.

Het valt op dat de raad geen concrete gevallen noemt waarin de democratie is ondermijnd en naar niemand wijst. Dat kan ermee te maken hebben dat de onafhankelijke kabinetsadviseur en hoge bestuursrechter het belangrijk vindt om neutraal te blijven.

De raad stelt dat democratie ook een vorm van samenleven is waarbij "minderheden moeten worden beschermd, fundamentele rechten worden gerespecteerd en er een open maatschappelijk debat moet zijn". Daarnaast moeten rechterlijke uitspraken worden gerespecteerd en moet ook de overheid zich aan regels en wetten houden.

Het wordt niet duidelijk in welke mate de Nederlandse democratie aan deze voorwaarden voldoet. De RvS stelt wel dat de Nederlandse democratie "onder druk staat en wordt bedreigd". De raad noemt dat zorgelijk en stelt dat het rapport vooral een aanmoediging moet zijn om de democratie te versterken de kwetsbaarheid te verminderen.

Raad pleit voor stengere eisen aan politieke partijen

De RvS stelt dat de democratie weerbaarder moet worden gemaakt door grenzen te stellen aan "ondermijning of uitholling". Wetten zouden daarop moeten worden aangepast, bijvoorbeeld door strenge eisen te stellen aan de organisatie en betaling van politieke partijen.

De raad noemt geen voorbeelden van partijen. Wel is bekend dat de PVV al sinds haar oprichting kritiek krijgt, omdat de partij naast Wilders geen leden heeft. Forum voor Democratie is berispt omdat parlementariërs weigerden hun nevenfuncties op te geven.

Vorig jaar stelde de RvS ook al dat "blijvende aandacht, versterking én doorontwikkeling" van de democratie nodig is. Als de kwetsbare vertrouwensrelatie tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbetert, ligt "disfunctioneren van de rechtsstaat op de loer", waarschuwde de RvS toen.