"De COVID-19-pandemie leert ons dat we beter voorbereid moeten zijn op potentiële pandemieën", concludeerde toenmalig minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) twee jaar geleden. En dus werd het zogenoemde beleidsprogramma Pandemische Paraatheid opgetuigd. Dat pakket met maatregelen moest zorgen voor onder meer betere virussurveillance en uitbreiding van het aantal mensen bij de GGD's.

Maar daar haalt het kabinet nu een streep door. Er wordt tot 300 miljoen euro per jaar bezuinigd op de publieke gezondheid en infectieziektebestrijding. Dat geld komt volledig uit het potje dat beschikbaar was voor deze plannen.

Dat heeft dan ook groot effect op de mate waarin Nederland voorbereid is op een nieuwe pandemie. Minister Agema schrijft dat het "niet langer mogelijk is" om door te gaan met de soms al in gang gezette maatregelen van het programma. Daarnaast heeft de bezuiniging "brede gevolgen voor de basisnoodzorg in Nederland", erkent de minister.

De bezuiniging betekent onder meer dat de GGD's volgend jaar niet verder kunnen uitbreiden. Ook onderzoeken naar onder meer de opschaling van de capaciteit op de intensive cares en de levering van medicijnen kunnen niet meer van start gaan.

'Nederland is niet goed voorbereid op nieuwe pandemie'

De GGD's hadden eerder al gewaarschuwd voor de bezuiniging, die er volgens koepelorganisatie GGD GHOR voor zorgt dat Nederland "niet goed voorbereid" is op een eventuele nieuwe pandemie. "Het nieuwe kabinet negeert de lessen van de coronapandemie en bezuinigt bewust op pandemische paraatheid." Dat is onverantwoord en "onuitlegbaar", vond voorzitter André Rouvoet.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) concludeerde na de coronapandemie ook dat Nederland niet goed was voorbereid op zo'n langdurige gezondheidscrisis. "De crisisstructuur en crisiscommunicatie bleken niet toereikend." Verbeteringen in de crisisaanpak waren niet alleen mogelijk, maar ook noodzakelijk, zei de OVV.

Ook Agema erkent in de Kamerbrief dat bij grote virusuitbraken "slagvaardige, wendbare en opschaalbare (nood)zorg nodig is". De minister wijst erop dat er nog plannen voor de "maatschappelijke weerbaarheid" van Nederland worden uitgewerkt. Die maatschappelijke weerbaarheid heeft niet alleen betrekking op dit soort virusuitbraken, maar ook op bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden en oorlogen.

Volgens Agema wordt in dat onderzoek ook deze bezuiniging op de publieke gezondheidszorg meegewogen. De minister verwacht daar volgend jaar meer over duidelijk te kunnen maken.

Zie ook |Onderzoeksraad: 'Stille ramp' doordat kabinet verpleeghuizen uit het oog verloor