Het langverwachte onderzoek naar verschillende anonieme klachten over oud-Kamervoorzitter Khadija Arib wordt vandaag gepubliceerd. De PvdA'er wordt beschuldigd van "machtsmisbruik" en zou verantwoordelijk zijn voor "een schrikbewind". Arib heeft de beschuldigingen altijd ferm ontkend.

De aanleiding waren twee anonieme brieven met klachten over Arib. Daarin wordt onder andere melding gemaakt van "machtsmisbruik", "een schrikbewind" en "een onveilige werkomgeving". Een zeer gevoelige kwestie, die via de media op straat belandde.

Wat volgde was een politiek steekspel. Arib, toen al 24 jaar Tweede Kamerlid voor de PvdA en voorzitter tussen 2016 en 2021, sprak in een eerste reactie van een "politieke dolksteek in mijn rug".

Ze richtte haar pijlen al snel op de huidige Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp. Omdat zij als voorzitter van de dagelijkse leiding van de Kamer (het presidium) mede besloot het onderzoek in te stellen.

Intussen zijn we ruim een jaar verder en het is maar de vraag of de onderzoeksresultaten de rust rond dit vraagstuk terug zal brengen. Arib heeft inmiddels de Kamer verlaten. Haar kritiek op het onderzoek is alleen maar luider geworden.

Arib 'vertroebelt het beeld en zorgt voor verwarring'

Arib moet zich verweren tegen anonieme klachten en moet daarbij opboksen tegen machtige instanties zoals de Tweede Kamer en de Landsadvocaat. Een oneerlijk gevecht, vindt ze. Daarom heeft de PvdA'er afgelopen zomer advocaten Geert-Jan Knoops en Carry Knoops in de arm genomen om inzage in de beschuldigingen juridisch af te dwingen.

Maar een formeel verzoek bij Bergkamp daartoe leidde tot niets. Wel zette de poging de toch al slechte verhoudingen nog verder op scherp.

Bergkamp beschuldigde Arib ervan het onderzoek te willen tegenhouden. "Kort gezegd probeert de oud-voorzitter met de procedure te voorkomen dat het onderzoek wordt afgerond en dat de uitkomsten daarvan openbaar worden gemaakt", schreef Bergkamp afgelopen zomer namens het presidium aan de Tweede Kamer.

Even daarvoor kreeg Arib ook flinke kritiek van de twee hoogleraren die het onderzoek uitvoeren. Het presidium doet dat niet zelf om de schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan.

De hoogleraren, Mirko Noordegraaf (bestuurskunde in Utrecht) en Aukje Nauta (organisatiepsycholoog in Leiden), zijn op z'n zachtst gezegd niet blij met de publieke uitlatingen van Arib over het onderzoek.

"Wij betreuren dat en het baart ons zorgen", schreven Noordegraaf en Nauta over Aribs commentaar in een persbericht. "Dit vertroebelt het beeld en zorgt voor verwarring, juist in een onderzoeksproces dat feitelijke helderheid moet brengen."

Arib mocht de klachten namelijk wel inzien, maar alleen op locatie van de onderzoekers en op basis van anonimiteit om de belangen van de klagers te beschermen. Dat weigerde Arib, tot teleurstelling van de onderzoekers.

Bergkamp beschuldigd van 'aantasten van de rechtsstaat'

De juridische procedure die Arib is gestart, wordt in november behandeld. Dat is dus nadat de bevindingen van het onderzoek dinsdag bekend zijn gemaakt.

Arib vraagt de Kamer "dit handelen een halt toe te roepen en te voorkomen dat een onrechtmatige rapportage over het onrechtmatige onderzoek wordt uitgebracht en gepubliceerd voordat de rechter een oordeel heeft geveld."

Dat zal dus niet gebeuren. Een woordvoerder van Bergkamp benadrukt dat het onderzoek dinsdag gewoon naar de Kamer wordt gestuurd.