Johan Remkes spreekt vandaag met afgevaardigden van bedrijven en banken om te proberen het gebutste vertrouwen tussen boer en kabinet te herstellen. Maar uitgerekend de bedrijven met miljarden omzetten en veel invloed in de agrarische industrie hebben de uitnodiging afgeslagen.

Namens het kabinet komen premier Mark Rutte, ministers Sigrid Kaag (Financiën), Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) en Henk Staghouwer (Landbouw).

Zuivelgigant Royal A-ware (omzet in 2021: 2,2 miljard euro) en veevoederbedrijf Royal De Heus (omzet in 2021: 1,38 miljard) willen eerst dat het kabinet de stikstofdoelen (de helft minder uitstoot in 2030) aanpast. Daarna valt er pas te praten.

Die kans lijkt klein. Vanuit het kabinet is steevast te horen dat er niets aan die doelen verandert. De gesprekken met Remkes zijn sowieso geen onderhandelingen, benadrukken de bewindslieden keer op keer.

Ook slachterij Vion (omzet 2021: 4,6 miljard euro) en belangenbehartiger Nederlandse Vereniging Diervoederindustrie (Nevedi) sloegen de uitnodiging af. Zij willen dat het kabinet er eerst uitkomt met de boeren.

Ook die weg lijkt nog lang. Na een eerste gesprek tussen boerenorganisaties en het kabinet concludeerde Remkes dat er sprake is van "een stevige vertrouwenscrisis". Dat was voor weinigen een verrassing na weken met gevaarlijke boerenprotesten uit onvrede met het stikstofbeleid.

Deze organisaties hebben een stevige vinger in de pap bij de boerenprotesten. Doordat zij niet aanschuiven bij de gesprekken, wordt het voor het kabinet nog ingewikkelder om het vertrouwen te herstellen.

Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem
100
Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem

Remkes hoort vaak 'mooie woorden'

Ook het afzeggen van supermarktkoepel Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) is een domper voor het kabinet.

De supermarkten spelen een belangrijke rol in de kabinetsplannen. Samen met banken, toeleveranciers en de verwerkende industrie wordt er van hen een "niet-vrijblijvende bijdrage" verwacht om zo de positie van de boer in de keten te versterken. Dat staat in het coalitieakkoord van VVD, D66, CDA en ChristenUnie.

De coalitiepartijen willen van supermarkten weten hoe zij hun gehele assortiment "aantoonbaar duurzaam en diervriendelijk" wordt. "Inclusief duurzaam inkoopgedrag en een eerlijke prijs voor boeren."

Hoe die niet-vrijblijvende bijdrage van banken en bedrijven er precies uit komt te zien, is nog niet duidelijk. Rutte zei daar voor de zomervakantie over: "Als de supermarkten zich de ballen uit de broek verdienen en de boeren weinig, moet je misschien naar een andere verdeling waarbij iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt."

De Tweede Kamer wil in ieder geval dat banken en bedrijven verplicht een "substantieel aandeel" van de stikstofcrisis gaan betalen.

Remkes vindt dan ook dat de supermarktbranche zijn verantwoordelijkheid ontloopt, liet hij woensdag weten. "Ik hoor heel vaak heel mooie woorden over maatschappelijk verantwoord ondernemen. Maar deze houding getuigt daar niet van."

De banken zijn met ABN AMRO, ING, Rabobank, Triodos en de Nederlandse Vereniging van Banken wel vertegenwoordigd. Verder zullen Transport en Logistiek Nederland, Bionext, BO Akkerbouw en Plukon Food Group aanwezig zijn.