Johan Remkes, die bemiddelt tussen het kabinet en de boeren over het stikstofbeleid, zegt maandag na een gesprek met natuurorganisaties dat hij een scherper beeld heeft van waar deze partijen in de stikstofcrisis staan.

"Het gesprek voldeed aan mijn bedoeling om scherper ingekleurd te krijgen waar alle partijen in dit debat precies staan", zei Remkes na afloop van het gesprek in het provinciehuis in Noord-Brabant. "In die zin was het een zinvolle exercitie."

Remkes zei dat het hem duidelijk is geworden dat er naast een vertrouwenscrisis bij "een groot deel van de betrokken gesprekspartners sprake is van een natuurcrisis waar een oplossing voor moet komen."

Twee weken geleden sprak Remkes met boerenorganisaties en kabinetsleden. Toen was de conclusie dat er sprake is van "een stevige vertrouwenscrisis."

"In de ogen van een groot deel van de gespreksdeelnemers is er sprake van een natuurcrisis", voegde Remkes daar maandag aan toe.

Natuurorganisaties vragen ook aandacht voor klimaat en water

De natuurorganisaties drongen er bij Remkes op aan dat te veel stikstofuitstoot niet het enige probleem is. Er moet ook worden gewerkt aan een beter klimaat en een betere waterkwaliteit.

Remkes: "We moeten niet de fout maken om boeren aanzienlijke investeringen te laten doen voor de oplossing van de stikstofproblematiek als ze misschien over vijf jaar met heel andere opgaven geconfronteerd worden."

Ook moet het kabinet van de natuurorganisaties duidelijk maken wat de luchtvaart en de industrie moeten doen om de stikstofuitstoot te verlagen. "Want ook daar ligt een stevige opgave voor de komende tijd", aldus Remkes.

Boeren en natuurclubs staan 'diametraal tegenover elkaar'

Onder andere Greenpeace, Mobilisation for the Environment (MOB), Natuurmonumenten en Werkgroep Behoud de Peel waren aanwezig. Namens het kabinet schoven ministers Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) en Rob Jetten (Klimaat en Energie) aan in Den Bosch.

De locatie bleef tot op het laatste moment geheim, omdat werd gevreesd voor demonstraties. Het zou niet voor het eerst zijn dat boeren met hun trekkers ergens opdagen om hun onvrede te uiten.

Het is maar zeer de vraag of de boeren en de natuurorganisaties ooit nader tot elkaar zullen komen, denkt Remkes. Sommige organisaties staan namelijk "diametraal tegenover elkaar", zei hij.

Supermarkten zeggen afspraak met Remkes af

Woensdag spreekt Remkes met brancheorganisaties van werkgevers en bouwbedrijven. Donderdag ontvangt hij banken en bedrijven. Volgende week maandag is het de beurt aan provincies, waterschappen en gemeenten.

Donderdag zou Remkes ook in gesprek gaan met de supermarkten, maar supermarktenkoepel CBL zegt die afspraak maandagmiddag af. In een verklaring licht de koepel toe dat de supermarkten vinden dat de keten van voedingsmiddelen donderdag "beperkt vertegenwoordigd" is. Ook wil het CBL dat het kabinet eerst opnieuw met de boeren in gesprek gaat om tot oplossingen te komen.

Waarschijnlijk volgt er nog een tweede gesprek met boerenorganisaties, omdat het kabinet tijdens het eerste gesprek beloofde beter te onderbouwen waarom de stikstofplannen nodig zijn.

"Mijn opdracht is om het allemaal in kaart te brengen en verschillende perspectieven in beeld te brengen", zei Remkes. Hij sluit niet uit dat er uiteindelijk enkele inhoudelijke aanbevelingen zullen komen.

'3,5 jaar verloren gegaan met oeverloos vergaderen'

De discussie gaat meestal over de boerenprotesten, maar er zijn meer belanghebbenden in de stikstofdiscussie. Zoals de natuurorganisaties.

Voordat het gesprek was begonnen, hadden enkele genodigden al hun zorgen uitgesproken over de voortgang van het proces om de stikstofuitstoot te verlagen.

Volgens MOB, de natuurorganisatie die het falend stikstofbeleid met succes aanvocht, is er sinds de rechterlijke uitspraak in 2019 3,5 jaar verloren gegaan "met oeverloos vergaderen en het zoeken van geitenpaadjes."

MOB zegt er wel op te vertrouwen dat het kabinet "de ecologische crisis nu wel serieus gaat aanpakken." Wordt er toch gemorreld aan het stikstofdoel van 50 procent reductie in 2030, dan volgen juridische stappen, laat de organisatie in een brief aan het kabinet weten. Greenpeace kwam eerder al met een soortgelijke waarschuwing.

Voor Teo Wams, directeur Natuurbeheer van Natuurmonumenten, is vertraging in welke vorm dan ook eveneens geen optie meer, omdat de natuur al jaren overbelast is geraakt met stikstof. "De rek is eruit", zei hij vorige week tegen NU.nl.

Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem
100
Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem