Er komt een coronabesmettingsgolf na de zomer. Daar twijfelt minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) niet aan. In een gesprek met NU.nl kijkt de bewindsman vooruit en denkt hij heel voorzichtig aan het schrappen van de isolatiemaatregel. "Stel dat verschillende varianten in de toekomst niet meer dan een neusverkoudheid veroorzaken, dan moet je het virus ook zo behandelen."

U zit bijna op de dag af een half jaar in de politiek. Hoe bevalt dat?
"Goed."

Wat is het grootste verschil met uw vorige baan als baas van het Erasmus?
"Het voordeel is dat ik op een plek zit die ik door mijn achtergrond al heel erg goed ken. In verschillende rollen heb ik 38 jaar in verschillende ziekenhuizen rondgelopen. Is-ie al zo oud? Ja, hij is zo oud."

"Nieuw is voor mij de dynamiek in het kabinet en in de Kamer."

Naast de pure inhoud heb je ook zoiets als de politieke werkelijkheid. Hoe bevalt u dat?
"Ook goed. Veel praten, polderen, politiek bedrijven. Ook buiten de Kamer. Het zorgveld is groot en heeft ongelooflijk veel partijen."

Bent u een geduldig man?
Lachend: "Ik kan heel geduldig zijn."

“Ik hou niet van bullshit. Daar moet je in de politiek wel een beetje tegen kunnen natuurlijk.”

Wanneer niet?
"Ik onderken dat sommige processen veel tijd vragen. Een collega van u had onlangs opgeschreven dat ik niet van bullshit hou. Nou, dat klopt. Ik hou niet van bullshit. Daar moet je in de politiek wel een beetje tegen kunnen natuurlijk. Maar dat wil niet zeggen dat ik dat het allerleukste vind."

De bestrijding van corona lijkt eerder een roosterprobleem in deze krappe arbeidsmarkt. Ligt het zwaartepunt van de aanpak bij Volksgezondheid nog wel op de goede plek, of moet dat eigenlijk naar Sociale Zaken?
"Dat is interessant. Dank voor deze vraag. Ik kreeg veel kritiek omdat ik problemen over de schutting zou gooien en geen verantwoordelijkheid zou nemen. Corona gaat niet meer weg. De huidige besmettingspieken zijn bij vlagen ontzettend hoog en er vallen dan veel mensen uit."

"In de jaren 2020 en 2021 hebben we naar schatting zo'n 4,7 miljoen besmettingen gehad. In de eerste drie maanden van dit jaar waren dat er al 6 miljoen. Wauw! Je moet niet verbaasd zijn als je van half september tot half april 10 miljoen besmettingen hebt."

"Dat betekent enorm veel personeelsuitval. De Nederlandse Spoorwegen, Schiphol, het onderwijs en natuurlijk de zorg gaan dat allemaal voelen."

Komt er een moment dat we met een positieve test toch naar ons werk gaan?
"Dat hangt van de situatie af. Stel dat verschillende varianten in de toekomst niet meer dan een neusverkoudheid veroorzaken, dan moet je het virus ook zo behandelen."

"We kunnen er slim mee omgaan. Je houdt afstand, niest in je elleboog en geeft iemand geen hand."

Werkt dat ook in een drukke trein?
"Dat kan. Maar daar zijn we nu nog niet. Kijk ook naar de discussie van deze week over kwetsbare personen. Zij zijn heel huiverig om besmette mensen tegen te komen."

Die groep kwetsbaren blijft, en het virus ook. U denkt dat er dan toch een moment komt dat je met het virus de deur uitgaat?
"Voor alle duidelijkheid: dat moment is er nog niet en ik overweeg ook niet om dat morgen in te voeren."

“Mensen met een kwetsbare gezondheid zijn bevattelijk voor een virusinfectie. Die kwetsbaarheid kun je niet wegnemen.”

Maar u zegt wel: op termijn zou het kunnen.
"Daar zou je je een voorstelling van kunnen maken."

"Maar nogmaals, en sorry voor al de disclaimers, ik overweeg het echt nog niet. Voor nu is testen bij klachten en in isolatie bij een positieve test het belangrijkste mechanisme dat we hebben om besmettingen in te dammen."

Ook als we niet heel erg ziek worden en straks tien miljoen mensen besmet raken?
"Het zou uiteindelijk zo kunnen zijn dat dit een luchtweg- en verkoudheidsvirus wordt, net zoals al die andere virussen. Dan ga je er ook zo mee om."

"Dan kom ik toch weer terug op die groep kwetsbaren, want ik wil benadrukken dat ik daar empathie voor heb. Tegelijkertijd is het zinvol om je te realiseren dat corona een van de besmettingen is in een veelheid van virussen die iedere dag om ons heen zijn."

"Mensen met een kwetsbare gezondheid zijn bevattelijk voor een virusinfectie. Die kwetsbaarheid kun je niet wegnemen. Besmettingen krijg je niet naar nul met maatregelen zoals mondkapjes en afstand houden."

Over maatregelen gesproken. U vroeg sectoren met eigen plannen te komen voor het geval er weer maatregelen nodig zijn. Die zijn straks leidend als het RIVM advies uitbrengt. Maar vertegenwoordigers in die sectoren weten niet wanneer je bijvoorbeeld een mondkapje in de trein of in het café op moet. Wie bepaalt dat?
"Het RIVM monitort en evalueert wekelijks. Zitten we in een alarmfase? Moeten we vaccineren? De GGD's staan klaar om alles weer op te tuigen als dat nodig is."

"Als het RIVM waarschuwt, dan worden het OMT én MIT om een advies gevraagd en worden de sectorplannen daarbij als basis gebruikt."

Dan krijg je tig verschillende adviezen. Dat lijkt me niet eenvoudig communiceren.
"Het is een op maat gesneden advies voor iedere sector. In het verleden zeiden we: alle contactberoepen gaan dicht. Dat wil je niet."

"De sectoren hebben de afgelopen jaren heel vaak geroepen: geef ons nu armslag, want wij weten zelf het best wat we in onze setting kunnen doen."

“Uitgestelde zorg leidt voor veel mensen tot een lagere kwaliteit van leven.”

Uw voorganger zei dat het iets decadents heeft om een vaccin te weigeren. Hoe staat u daarin?
"Wel of niet vaccineren is een persoonlijke keuze, maar wel een keuze met consequenties. Ook voor anderen."

"Een vaccin beschermt je tegen ernstige ziekte. Daardoor is de kans dat je hulp in het ziekenhuis nodig hebt en iemand anders verdringt en laat wachten kleiner. Uitgestelde zorg leidt voor veel mensen tot een lagere kwaliteit van leven."

Zou u het fijn vinden om die discussie te depolitiseren?
"Dat probeer ik ook. Verplichte vaccinatie gaat heel ver. Ik ben ervan overtuigd dat als je goede uitleg geeft, je mensen ook kunt overhalen."

"Laatst had ik een gesprek met iemand die zich uit religieuze overwegingen niet wilde laten vaccineren, omdat je het ziekteverloop beïnvloedt."

"Maar als je geen vaccin neemt om het ziekteverloop te beïnvloeden, dan moet je dat ook meewegen als je in het ziekenhuis wel een infuus krijgt, medicijnen krijgt en er een tube in je keel komt als je zelf geen adem meer kunt halen. Al die zaken beïnvloeden het ziekteverloop. Die spagaat snap ik niet. Ik vind dat niet rationeel."

Geloof en ratio gaan niet per se goed samen.
"Klopt. Maar ik benoem het zo. In dit geval ging die persoon er nog eens over nadenken."

U hebt hem bekeerd?
Lachend: "Dat zijn uw woorden."