Johan Remkes wordt deze zomer de "onafhankelijk gespreksleider" tussen boeren en de politiek. Het is niet voor het eerst dat er een beroep wordt gedaan op deze 'probleemoplosser', die vaak in adviescommissies zit en de politiek helpt bij vastgelopen dossiers. Ook het stikstofdossier kent hij goed.

Vorig jaar september werd Remkes informateur. Op dat moment liep de kabinetsformatie al ruim vijf maanden en waren er al twee verkenners en drie andere informateurs versleten. In oktober was VVD-er Remkes, inmiddels 71 jaar, samen met Wouter Koolmees (D66) uiteindelijk betrokken bij de vorming van een kabinet van VVD, D66, CDA en ChristenUnie.

Ook eerder dit jaar is er een beroep gedaan op Remkes om een lastig project vooruit te helpen. In januari werd hij benoemd tot voorzitter van het Nationaal Programma Groningen (NPG). Dat is een samenwerkingsverband van het Rijk, de provincie en gemeenten. Het NPG investeert in de provincie om Groningen leefbaarder en economisch sterker te maken.

Dat was niet het enige wat hij voor de provincie Groningen deed. Remkes, geboren in het Groningse dorp Zuidbroek, was dit jaar ook al voorzitter van de onderzoekscommissie die de te dure aanpak van zuidelijke ringweg in Groningen tegen het licht moest houden.

Remkes verdiepte zich een paar jaar geleden al in de Nederlandse stikstofproblemen. Als voorzitter van het Adviescollege Stikstofproblematiek presenteerde hij in juni 2020 het rapport 'Niet alles kan overal'. Daarin stond onder andere te lezen dat de huidige landbouw in Nederland "op een keerpunt staat".

De oud-minister was destijds kritisch over de aanpak van het kabinet. Er werd te weinig gedaan om de stikstofneerslag en -uitstoot bij beschermde natuurgebieden te verlagen en veel maatregelen waren op basis van vrijwilligheid, oordeelde Remkes. Hij noemde onder meer de vrijwillige uitkoopregeling voor boeren. Hier zouden volgens hem alleen ondernemers voor in aanmerking moeten komen die te veel stikstof uitstoten en dicht bij Natura 2000-gebieden zitten.

In het eindrapport werd een halvering van de stikstofuitstoot in 2030 geadviseerd en investeringen in natuurherstel. Alleen dan kunnen de doelen om de natuur voldoende te beschermen worden gehaald, stelde Remkes. En precies dát is het kabinet nu dus van plan.

Ook als tijdelijke burgemeester van Den Haag had Remkes te maken met stikstof en boze boeren. In zijn eerste week, in 2019, werd hij direct geconfronteerd met boeren die met honderden trekkers naar het Malieveld kwamen om te protesteren tegen de stikstofplannen. Deze en volgende boerenprotesten in Den Haag verliepen rustig, maar zorgden wel voor enorme files in met name de Randstad.

Een andere netelige kwestie waar Remkes bij betrokken was, is de verbouwing van het Binnenhof in Den Haag. Dat project viel vele malen duurder uit dan gepland, zo werd vorig jaar zomer duidelijk.

Dat er in Den Haag en elders zo vaak aan de mouw van Remkes getrokken wordt, is misschien ook niet zo verwonderlijk; hij loopt al sinds 1993 mee. Allereerst als Kamerlid, maar vijf jaar later ook als staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in het tweede Kabinet-Kok (1998-2002). In de kabinetten Balkenende I, II en III was Remkes minister van Binnenlandse Zaken. In het Kabinet-Balkenende I was hij ook een aantal maanden vicepremier.

Remkes mag dan ogenschijnlijk goed liggen bij zijn Haagse collega's, de boeren zijn volgens voorman Bart Kemp van boerenactiegroep Agractie minder positief over de voormalig bewindsman. "Hij geniet geen vertrouwen in de sector", zei Kemp zondag.

Johan Remkes mag met regelmaat komen opdraven.

Johan Remkes mag met regelmaat komen opdraven.
Johan Remkes mag met regelmaat komen opdraven.
Foto: Getty Images

In Noord-Holland kan Remkes op meer waardering rekenen. Voorafgaand aan zijn vertrek als commissaris van de Koning (tot 30 april 2013 'van de Koningin') in Noord-Holland werd eind 2018 met een knipoog een zogeheten 'motie van treurnis' ingediend over dat aanstaande afscheid.