Politici van regeringspartijen VVD en CDA moeten zich in allerlei bochten wringen om enerzijds de "onontkoombare' afgesproken stikstofdoelen te onderstrepen en tegelijkertijd de ontevreden achterban enigszins tegemoet te komen. Een bijna onmogelijke spagaat. Vandaag debatteert de Tweede Kamer over de stikstofplannen van het kabinet.

De balanceerkunsten waren het beste te zien bij de landbouwwoordvoerder van de VVD Thom van Campen.

Hij kon "aan de slag" met wat er in de partijmotie stond om het stikstofbeleid aan te passen, maar trok "een streep" bij de toelichting waar de stikstofmetingen in twijfel werden getrokken.

Van Campen begreep "de onrust heel erg goed", zei hij op het VVD-congres twee weken geleden, maar adviseerde de VVD-fractie het standpunt uiteindelijk niet over te nemen.

Het leek een onmogelijke combinatie: vierkant achter het kabinetsbeleid staan en tegelijkertijd sympathie hebben voor de oproep om het flink aan te passen.

LIVE: Tweede Kamer debatteert over het stikstofbeleid
1
LIVE: Tweede Kamer debatteert over het stikstofbeleid

CDA worstelt eveneens met achterban en kabinetsplannen

Bij het CDA was dezelfde worsteling te zien. Het weekend nadat de stikstofplannen naar de Kamer waren gestuurd, bleek dat de partij intern in opstand was gekomen.

"We snappen dat we die stikstofdoelen moeten halen en we snappen dat ingrijpende maatregelen nodig zijn", zei CDA-fractievoorzitter Pieter Heerma maandag. Dat was geen verrassing, zijn partij had immers zelf voor de "onontkoombare aanpak voor natuurverbetering" in het coalitieakkoord getekend.

"Maar," vervolgde Heerma, "de manier waarop zou ook op andere manieren moeten kunnen." De CDA'er miste "cruciale onderdelen" in de plannen die wat hem betreft "op een aantal punten" moesten worden aangepast.

Ook hier was een regeringspartij aanvankelijk kritisch op de eigen plannen, maar stelde het uiteindelijke doel niet ter discussie. Heerma was er zelfs heel helder over. "Er zal sprake zijn van een reductie van de veestapel omdat het onderdeel is van het naar beneden brengen van stikstof."

Plannen bieden al ruimte voor eigen invulling

De ruimte die beide partijen hier leken te zoeken, staat al in de kabinetsplannen opgeschreven. Er zijn per gebied doelen geformuleerd hoeveel stikstof er gereduceerd moet worden. Het is nu aan de provincies hoe die doelen in maatregelen worden gegoten.

Daar hebben zij zelf enige vrijheid in, zolang er over een jaar maar "zicht is op concrete maatregelen", is de boodschap van minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof). Als dat niet zo is, grijpt zij in.

Het RIVM, dat de percentages hoeveel stikstof er waar gereduceerd moet worden in kaart heeft bracht, was er deze week helder over in een technische briefing aan Tweede Kamerleden. Reduceer je op de ene plek minder stikstof, dan moet je op een andere plek meer doen.

Je kunt met die kaart niet op bedrijfsniveau conclusies trekken, benadrukten medewerkers van het RIVM. Er staan richtinggevende doelen op.

Van der Wal houdt vast aan doelen

Over het einddoel is het kabinet helder: de helft minder stikstofuitstoot in 2030 ten opzichte van 2018. Daarmee moet drie kwart van de Nederlandse stikstofgevoelige natuurgebieden onder de kritische grenswaarde zitten, zodat de natuur daar ten minste niet verder verslechtert.

Van der Wal, zelf van VVD-huize, heeft er ondanks de oproer in haar partij en de intimidatie van boeren die haar thuis kwamen opzoeken geen misverstand over laten bestaan dat die doelen overeind blijven.

Het kabinet komt daardoor met "de pijnlijke constatering" dat een aantal boeren zullen moeten stoppen. Dat zal vooral nabij beschermde natuurgebieden het geval zijn, waar de stikstofuitstoot met 70 tot 95 procent gereduceerd moet worden. "Niet alles kan overal en het kan niet meer zoals het altijd ging", is de heldere boodschap van Van der Wal.

De stikstofdoelen staan niet ter discussie, het debat zal vandaag vooral over de polarisatie gaan die door de protesten en de maatregelen alleen maar groter wordt. Sommige Kamerleden werd uit veiligheidsoverwegingen geadviseerd niet naar het boerenprotest van woensdag in Stroe te gaan.

Het vuurtje werd daar al flink aangewakkerd. "De Staat der Nederlanden is in oorlog met de boerenrepubliek", zei Bart Kemp, voorman van Agractie.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers vreest voor een burgeroorlog, maar dan "op een beschaafde manier".

Het zal blijken of die oorlogstaal doorsijpelt in de Tweede Kamer.

Hier in Nederland is stikstof het grootste probleem
100
Hier in Nederland is stikstof het grootste probleem