Het kabinet wil de kolencentrales harder laten draaien om de leveringszekerheid voor energie de komende winter te kunnen garanderen. Dat laten minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) en staatssecretaris Hans Vijlbrief (Mijnbouw) maandagmiddag weten op een ingelaste persconferentie.

Door meer energie op te wekken met kolencentrales, is minder gas nodig. Er is op dit moment nog geen gastekort in Nederland, maar het kabinet vindt het risico "van niets doen te groot".

Sinds deze maand levert Rusland geen gas meer aan Nederland, net zoals de Russen andere Europese landen al (gedeeltelijk) afsloten van hun gastoevoer. Dat heeft alles te maken met de oorlog in Oekraïne en de daaropvolgende sancties tegen Rusland. Het kabinet maakt zich daarom zorgen over de gasopslagen in Europa.

De kolencentrales zijn de afgelopen jaren juist langzamer gaan draaien of helemaal stilgelegd om de CO2-uitstoot te reduceren. Dat was een manier om aan het Urgenda-vonnis te voldoen en het is nodig om de klimaatdoelen voor de komende jaren te halen.

In een wet is opgenomen dat de kolencentrales in 2030 dichtgaan en dat blijft ook zo, lichtte Jetten toe. Daarnaast was in een tijdelijke wet opgenomen dat de kolencentrales tot die tijd maar voor 35 procent van hun capaciteit mochten draaien. Ze werden gecompenseerd voor deze productiebeperking.

Jetten komt op Prinsjesdag met extra plannen om CO2-uitstoot te beperken

Deze wet wordt nu uitgezet, waardoor de kolencentrales weer volop mogen draaien. Hiermee kan jaarlijks 2 miljard kuub gas worden bespaard. De centrales hoeven ook niet meer gecompenseerd te worden, waardoor het kabinet waarschijnlijk flink meer geld overhoudt.

Het kabinet gaat ervan uit dat de kolencentrales de productie zelf opschroeven, ook al is de compensatieregeling erg aantrekkelijk. Het gaat naar verwachting een paar weken duren voordat de productie stijgt, omdat er bijvoorbeeld nog kolen ingeslagen moeten worden.

Jetten gaat zich "ervoor inspannen" om de netto CO2-uitstoot volledig te compenseren, zodat de klimaatdoelen in beeld blijven. Het kabinet wil de uitstoot in 2030 met 55 procent verlagen. Jetten maakt hiervoor op Prinsjesdag extra maatregelen bekend.

Crisisplan in werking, maar 'op dit moment nog geen gastekort'

Naast het opheffen van de productiebeperking van de kolencentrales heeft het kabinet besloten het eerste niveau van een gascrisis af te kondigen. Daarmee treedt het Bescherm- en Herstelplan Gas in werking. Minister Jetten benadrukt wel dat er op dit moment geen tekort aan gas is. Het gaat om preventieve maatregelen.

Wat is het Bescherm- en Herstelplan Gas?

  • Een plan met maatregelen die genomen kunnen worden als er een tekort voor gas dreigt
  • Er zijn drie crisisniveaus
  • Het eerste niveau 'vroegtijdige waarschuwing' is nu van kracht
  • Gasbedrijven moeten nu dagelijks aanvullende gedetailleerde informatie aanleveren over actuele gasleveringen en -voorraden
  • Hiermee kan het kabinet de gasmarkt beter in de gaten houden en verder ingrijpen indien nodig

Ook wil het kabinet inzetten op nog meer besparing. Ze gaan grootverbruikers financieel helpen om minder gas te verbruiken. Zij kunnen hier een plan voor indienen.

Consumenten gaan zelf niks van de maatregelen merken, denkt Jetten. De energieprijzen zullen door het extra laten draaien van de kolencentrales en de besparingsmaatregelen niet opeens fors gaan dalen. Het kabinet buigt zich de komende tijd over eventuele extra regelingen voor lage inkomens.

Gaswinning Groningen is echt pas 'allerlaatste redmiddel'

Een andere mogelijkheid is om de gaswinning in Groningen weer op te voeren, maar die optie komt pas in beeld als "allerlaatste redmiddel", zei Vijlbrief. Hij benadrukte nogmaals dat extra gaswinning op dit moment niet veilig kan.

Om toch tot dit besluit over te gaan moet dan een acuut veiligheidsrisico ontstaan voor Nederland, dat moet worden afgewogen tegen het veiligheidsrisico van Groningers. Bijvoorbeeld als ziekenhuizen niet meer verwarmd kunnen worden of huishoudens niet meer kunnen koken. Voor het zover is, kunnen er eerst nog tal van andere maatregelen getroffen worden die in het Bescherm- en Herstelplan Gas staan.

Jetten wil gasvraag terugdringen:  ‘Kolencentrales op vol vermogen’
60
Jetten wil gasvraag terugdringen: ‘Kolencentrales op vol vermogen’