Het ministerie van Defensie gaat flink investeren in nieuw materieel, waaronder F-35's en bewapende drones. Ondersteunende troepen, zoals de logistieke en geneeskundige dienst, worden ook versterkt.

Het gaat om in totaal zes extra F-35's (gevechtsvliegtuigen), vier extra Reaper-drones, meer Patriot-luchtverdedigingssystemen en kruisvluchtwapens (ook wel kruisraketten genoemd) voor de marine.

Ook wordt er geïnvesteerd in meer vuurkracht voor de landmacht. Zo worden er weer meer pantserhouwitsers in gebruik genomen. Dit is het zwaarste geschut van de landmacht en kan tot 50 kilometer ver doelen bestoken. Er moet ook raketartillerie komen om doelen op een afstand zo'n 100 tot 300 kilometer te beschieten.

Minister Kajsa Ollongren, staatssecretaris Christophe van der Maat en de Commandant der Strijdkrachten (de hoogste militair) Onno Eichelsheim presenteerden het boodschappenlijstje woensdag in de defensienota. Ollongren sprak van een "historisch moment". Het gaat om de grootste investering in defensie sinds het einde van de Koude Oorlog.

Met de plannen gaan we "bouwen aan een krijgsmacht die we over tien tot vijftien jaar willen hebben", zegt Ollongren. De minister hoopt snel grote slagen te kunnen maken, maar sommige dingen kosten meer tijd. Zo kan het bijvoorbeeld jaren duren voordat een bestelde F-35 daadwerkelijk geleverd wordt en gebruikt kan worden.

Door de oorlog in Oekraïne is Nederland niet het enige land dat nu extra geld aan defensie uitgeeft. Hierdoor kan het lastiger zijn om materieel aan te schaffen. Door goede afstemming met de industrie en bondgenoten moet dit makkelijker gaan.

Er worden ook miljarden uitgetrokken om de ondersteunende troepen te versterken. Het gaat hier bijvoorbeeld om logistieke en geneeskundige doeleinden. Op dit moment zijn er grote tekorten, waardoor er amper meerdere missies en/of oefeningen tegelijkertijd kunnen plaatsvinden.

Nieuwe cao moet meer personeel aantrekken

Maar het tekort aan materieel is niet het enige probleem. Een misschien wel groter probleem zijn de duizenden vacatures. Defensie kampt met een enorm personeelstekort.

Een nieuwe cao moet hier verandering in brengen. Dit werd dinsdag al bekendgemaakt. Vooral de lagere rangen krijgen meer loon. Het kabinet hoopt dat het hierdoor aantrekkelijker wordt om bij de krijgsmacht te werken. "Het wordt hard werken om genoeg mensen te vinden", zegt Eichelsheim.

Wat is een F-35?

  • De F-35 is een gevechtsvliegtuig.
  • Hij wordt gebruikt voor aanvallen op vijandelijke doelen en het verdedigen en bewaken van het luchtruim.
  • De F-35 heeft bommen, raketten en een intern wapen aan boord.
  • Nederland had er al 46 gekocht, een deel moet nog geleverd worden.

Reaper-drones kunnen worden bestuurd vanuit Nederland

Met de aankoop van vier extra Reaper-drones wordt het totale aantal in één klap verdubbeld. De vier waarover Nederland al beschikt, worden dit jaar getest. Als het goed is, kunnen ze halverwege volgend jaar ingezet worden.

De Reapers zijn zo'n 11 meter lang en kunnen tot een hoogte van 13 kilometer vliegen. Ze zijn onbemand en kunnen worden bestuurd vanuit Nederland.

Deze drones van Defensie worden nu bewapend. Die bewapening lag lange tijd gevoelig in de Tweede Kamer. Er was twijfel of het ethisch te verantwoorden is om bijvoorbeeld vanuit een kantoor in Leeuwarden doelen in een ander land te bestoken. Daarom werd eind 2019 een motie aangenomen om de bewapening te onderzoeken.

De oorlog in Oekraïne heeft dat proces nu versneld. Deze maand stemde een Kamermeerderheid voor het bewapenen van de drones als Defensie daarom zou vragen.

Wat is een Reaper-drone?

  • Een Reaper-drone is een onbemand luchtvaartuig van zo'n 11 meter lang.
  • Ze is bedoeld voor het observeren en verzamelen van informatie.
  • De drone is via een satelliet vanuit Nederland te besturen.
  • Ze kunnen wel aangepast worden voor bewapening.

Na jaren van bezuinigingen wil kabinet in 2024 NAVO-norm halen

Door de oorlog in Oekraïne is het besef ontstaan dat Nederland zichzelf en in NAVO-verband beter moet kunnen verdedigen.

Vanaf 1990 (het einde van de Koude Oorlog) tot 2015 is er bezuinigd op defensie. De focus kwam te liggen op vredesmissies. Zo had Nederland in de jaren zeventig bijna duizend tanks. Daar zijn er nog maar achttien van over, die geleend worden van Duitsland. Ook is het luchtverdedigingssysteem in deze jaren uitgekleed.

Sinds 2015 wordt er weer geïnvesteerd in defensie, maar nog lang niet voldoende om de NAVO-norm te halen. Deze afspraak uit 2014 betekent dat 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie wordt besteed.

Het kabinet wil nu in 2024 en 2025 voldoen aan de NAVO-norm. In het coalitieakkoord was al afgesproken jaarlijks 3 miljard euro te investeren. Hiermee zouden de uitgaven op ongeveer 1,9 procent van het bbp uitkomen. Deze maand is besloten om hier uiteindelijk 5 miljard van te maken, zodat de NAVO-norm gehaald wordt.