De asielopvang blijft een worsteling voor het kabinet. De problemen in Ter Apel houden aan en een structurele oplossing is nog steeds ver weg. Het kabinet wil nu kijken wat er maximaal mogelijk is binnen de huidige wetgeving, maar zelfs het gebruiken van eigen vastgoed lijkt een ingewikkelde opgave.

Het kabinet heeft de afgelopen tijd onderzocht wat ze op korte termijn kunnen doen om aanmeldcentrum Ter Apel te ontlasten. Het is daar al wekenlang overvol waardoor er regelmatig niet genoeg bedden zijn.

Een grote oorzaak voor de volle opvang is dat zo'n dertienduizend van de 39.000 opvangplekken bezet worden gehouden door asielzoekers met een verblijfsvergunning (statushouders). Zij moeten eigenlijk doorstromen naar een woning, maar dit lukt niet vanwege het grote tekort. Gemeenten krijgen elk half jaar een taakstelling voor het huisvesten van statushouders, maar lopen enorm achter. Volgens Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) komt dit ook omdat sommige gemeenten andere woningzoekenden of aandachtsgroepen vaker voorrang geven.

De Jonge wil nu dat statushouders alsnog versneld een woning krijgen. Hij roept provincies op gemeenten erop te wijzen dat ze achterlopen op hun taakstelling.

Of dit veel zoden aan de dijk zet, is nog maar de vraag. Als gemeenten blijven aangeven dat ze geen huizen hebben, kan de provincie in het uiterste geval de taak van de gemeente zelfs overnemen en bijvoorbeeld een hotel aanwijzen voor de opvang van statushouders. Dit kan binnen bestaande wetgeving. Toch denkt en hoopt De Jonge dat het niet zover zal komen.

Kabinet wil ook eigen leegstaande vastgoed opeisen voor asielopvang

Daarnaast wil het kabinet asielzoekers gaan opvangen in eigen vastgoed dat leegstaat, bijvoorbeeld een oud belastingkantoor of een kazerne. Op dit moment gebeurt dit nog in overleg met gemeenten, maar sommige gesprekken verlopen "stroef", aldus De Jonge.

Er zijn zo'n twaalftal panden in beeld. Afhankelijk van hoe de gebouwen ingericht worden komt het neer op ongeveer minimaal 2.500 en maximaal tienduizend plekken.

Maar voordat een gebouw, ook al is het van de overheid, als opvangplek gebruikt kan worden moet de locatie het juiste bestemmingplan en daarnaast een vergunning hebben. In principe gaat de gemeente hier over, maar als zij hier niet aan meewerken kan het Rijk dit ook zelf doen, aldus De Jonge. Het verlenen van een vergunning door het Rijk duurt alleen langer en het wijzigen van het bestemmingsplan door het Rijk is nog "veel ingewikkelder".

Als een locatie al aan beide voorwaarden voldoet kan de opvang, zo denkt De Jonge, al in "enkele dagen tot een week" geregeld worden. Dit is bij een paar panden het geval. De minister kon niet aangeven om hoeveel locaties het exact gaat.

Op de lange termijn moet er een wet komen waarin gemeenten de taak krijgen om locaties voor asielopvang aan te bieden. Staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) verwacht dat dit pas eind dit jaar of begin volgend jaar geregeld is.

Staatssecretaris is met één gemeente concreet in gesprek over aanmeldcentrum

Ook wil de staatssecretaris een tweede en het liefst zelfs een derde en vierde aanmeldcentrum openen, zodat niet alle druk op Ter Apel ligt. Op dit moment is het kabinet "met één gemeente heel concreet in gesprek" over zo'n locatie.

Wanneer een nieuw centrum zijn deuren kan openen, is nog niet helemaal duidelijk. Van der Burg wil verder nog geen informatie geven over de plek. De staatssecretaris wil eerst alle gesprekken met de gemeente afronden.