Premier Mark Rutte heeft donderdag tijdens het debat over de gewiste sms'jes flink uitgehaald naar een aantal Kamerleden. Die beschuldigden hem ervan dat hij met opzet belangrijke informatie heeft weggemoffeld. "Wat zou de reden zijn dat steeds meer mensen niet meer kijken naar debatten op televisie? Omdat alles begint bij wantrouwen. Bij een absoluut fundamenteel gevoel dat de zaak wordt geflest en belazerd", aldus Rutte richting de oppositie.

Rutte wiste jarenlang sms'jes op zijn telefoon en stuurde zelf de belangrijkste berichten door naar ambtenaren om die te archiveren. Zijn telefoon, inmiddels omgewisseld voor een moderner exemplaar, kan namelijk niet veel berichten opslaan.

Dat leidde direct tot kritische reacties vanuit de oppositie. Kamerleden zagen een patroon bij Rutte dat hij "de waarheid als optie" ziet. Ook denken ze dat Rutte documenten die hem in de problemen kunnen brengen zo lang mogelijk achterhoudt.

Van die beschuldigingen had Rutte nu eens genoeg en dat liet hij merken. "Mensen krijgen niet eens meer de kans iets rustig uit te leggen. Ik hoor het ook in de ministerraad. We vinden onze baan mooi, maar wat zijn de debatten in de Tweede Kamer ingewikkeld, onaangenaam en wat gaat het soms tekeer."

Onder anderen Lilian Marijnissen (SP), Jesse Klaver (GroenLinks) en Geert Wilders (PVV) somden op waar het de afgelopen jaren allemaal mis is gegaan bij Rutte. De dividendbelasting, de Teeven-deal, het bombardement op de Irakese stad Hawija, de herinnering rondom het debat over de "functie elders" voor Pieter Omtzigt. In al die gevallen liet het geheugen van Rutte hem in de steek. Een patroon, vinden deze parlementariërs.

"Er wordt een icoon gemaakt dat ik lieg. Wat ik er ook tegenin breng, dat is niet meer relevant", zei Rutte daarover. "Ik verdedig hier ook mijn integriteit." Dat de oppositieleden een patroon vast willen stellen, noemde hij "vals".

'Waar haalt hij het lef vandaan?'

Het gebeurt zelden dat Rutte de Kamer zo toespreekt. De premier worstelt zich regelmatig door ingewikkelde en kritische debatten. Vaak buigt hij verbaal mee met politieke tegenstanders en weet hij de sfeer zo goed en zo kwaad als het gaat goed te houden, ondanks felle discussies.

De uitbrander van Rutte leidde tot boze reacties. Zo was Caroline van der Plas (BBB) sprakeloos. "De minister-president komt in de problemen en vervolgens wordt het zo gedraaid dat Kamerleden vervelende vragen stellen. Echt schandalig."

"Vragen stellen en de regering controleren is mijn taak", zei PvdA-fractievoorzitter Attje Kuiken. "Ik kan nu niet alles controleren, want de sms’jes zijn er niet meer."

"Waar haalt hij het lef vandaan?" wilde SP-leider Lilian Marijnissen weten. "Praat eens met de gedupeerden van de kinderopvangtoeslag en de gaswinning in Groningen. Dan hoor je waarom het vertrouwen daalt."

Waarom Rutte in sms-debat opvallend fel uithaalde naar Kamerleden
202
Waarom Rutte in sms-debat opvallend fel uithaalde naar Kamerleden

Rutte waarschuwt voor omgangsvormen

Van der Plas vroeg Rutte zijn woorden terug te nemen, maar daar piekerde de premier niet over. Hij riep liever in herinnering hoe de omgangsvormen in de tijd van Hans Wiegel en Joop den Uyl waren. "Er werd met vertrouwen en onderling respect gediscussieerd. Vanuit de inhoud vonden zware politieke discussies plaats. Wat ik nu zie, is dat er etiketten worden geplakt zoals 'je liegt' en 'je probeert de waarheid te verdraaien'".

Rutte heeft er geen last van zegt hij. "Ik vind dat ik de dikste huid moet hebben en dat heb ik ook. Ik vind mijn werk prachtig en ik vind het nog steeds prachtig om naar de Tweede Kamer te komen." Hij waarschuwde tot slot voor een "verschuiving van waarden" en van "omgangsvormen met elkaar".

Ondanks Rutte's betoog, diende PVV-leider Wilders een motie van wantrouwen in die werd gesteund door SP, JA21, Groep Van Haga, Partij voor de Dieren, FvD, DENK en BBB. Geen meerderheid, maar met 47 zetels toch bijna een derde van de Kamer.