Het is geen verrassing dat Mark Rutte al jaren een oude Nokia gebruikt; zijn imago dat hij niet zo gesteld is op spullen heeft hij bijna gecultiveerd. Nu dankzij de Volkskrant vaststaat dat de premier daardoor zelf jarenlang bepaalde welke sms'jes hij bewaarde en welke niet, komt hij daarmee in de problemen.

Donderdag debatteert Rutte opnieuw met de Tweede Kamer over openheid en informatievoorziening, en in het verlengde daarvan over het vertrouwen tussen Kamer en kabinet.

De Volkskrant probeert al geruime tijd sms-verkeer van Rutte tijdens de coronacrisis via Wob-verzoeken boven tafel te krijgen. De krant kreeg maar gedeeltelijk waar om was gevraagd. Algemene Zaken, het ministerie van Rutte, had alleen berichten openbaar gemaakt die de premier zelf had doorgestuurd naar ambtenaren.

Het dagblad stapte naar de rechter om al het gevraagde sms-verkeer alsnog te krijgen, maar woensdag werd dus bekend dat Rutte zelf bepaalde welke berichten hij doorstuurde en dus beschikbaar waren voor Wob-verzoeken. Zijn oude telefoon, inmiddels ingeruild voor een moderner exemplaar, kan maar zo'n twintig berichten opslaan.

Speelt 'Rutte-doctrine' hier ook weer een rol?

Tijdens de verhoren van de parlementaire-enquêtecommissie over het toeslagenschandaal kwam het begrip 'Rutte-doctrine' bovendrijven. De term dook op in het sms-verkeer tussen ambtenaren. De premier is van mening dat ambtenaren stukken onderling en met bewindspersonen vrij moeten kunnen uitwisselen, "zonder dat er angst is dat die stukken allemaal naar buiten gaan".

De Kamer wilde destijds weten of die werkwijze een belemmering was voor de voortgang van de compensatie voor gedupeerde ouders, de controlerende taak van de Tweede Kamer, het werk van de commissie-Van Dam en voor het werk van de media. Dat laatste lijkt hier het geval te zijn.

Rutte over wissen sms'jes: 'In lijn met gemaakte afspraken'
86
Rutte over wissen sms'jes: 'In lijn met gemaakte afspraken'

Geen herinneringen of documenten lijkt een patroon

Vorig jaar april kende Rutte de moeilijkste uren uit zijn politieke loopbaan tijdens het 'functie elders'-debat. Hij had toen "geen actieve herinnering" aan wat hij in de verkenningsfase over toenmalig CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt had gezegd.

Het niet publiceren of niet herinneren van onwelgevallige documenten of gebeurtenissen lijkt een patroon in het lange premierschap van Rutte. Dit zijn namelijk recente voorbeelden. Iets verder terug in de tijd waren soortgelijke kwesties te zien bij de dividendmemo's of de Teevendeal.

Vertrouwen Rutte loopt weer deuk op

Dus wil de Kamer opnieuw opheldering. "We wisten dat de premier niet dol is op notulen en dat hij een slecht geheugen heeft", zei Jesse Klaver woensdag toen hij een debat over de kwestie aanvroeg. "Maar dat hij zelf zijn sms'jes wist, is toch wel echt stuitend en ook in strijd met de wet." De GroenLinks-leider kreeg Kamerbrede steun voor zijn verzoek.

Rutte zal zich kranig moeten verweren, zoals hij dat al tig keer heeft gedaan. Zijn politieke leven zal niet op het spel staan, maar het wordt waarschijnlijk wel een nieuwe deuk in het toch al broze vertrouwen tussen hem en de Kamer.