Er leeft veel frustratie in de Tweede Kamer vanwege de problemen in de jeugdzorg. Het gaat onder andere niet goed bij de uithuisplaatsing van kinderen. Snelle oplossingen zijn er niet, bleek donderdag tijdens een debat over dit onderwerp.

"De rechtsstaat is geen schild, maar een gehaktmolen", zei het onafhankelijk Kamerlid Pieter Omtzigt. "Ouders hebben al schulden en stress. En dan is er ook nog de Staat die de kinderen van je afpakt."

GroenLinks-Kamerlid Lisa Westerveld noemde het "pijnlijk" dat in Nederland relatief meer kinderen dan in andere landen uit huis worden geplaatst. Het "rommelt" in de jeugdzorg, aldus Westerveld.

Het onderwerp kwam prominenter op de politieke agenda toen vorig jaar bleek dat er tussen 2015 en 2020 1.115 kinderen van toeslagenouders uit huis zijn geplaatst. Gisteren werd bekend dat dat aantal is toegenomen tot in totaal 1.675, omdat ook het jaar 2021 erbij is opgeteld. Daarvan waren eind vorig jaar nog 555 kinderen uit huis geplaatst.

Sinds 4 april heeft het kabinet een speciaal ondersteuningsteam in het leven geroepen waarmee gemeenten en betrokken jeugdorganisaties de gezinnen bijstaan.

Roep om alle dossiers opnieuw te herbeoordelen

Omtzigt wil dat de zaken van al deze 555 kinderen nog voor de zomer worden herbeoordeeld. Wat de PVV betreft moet dat nog voor de zomer zijn gebeurd, waarbij het uitgangspunt is dat de band tussen kind en ouder wordt hersteld en de gezinnen worden herenigd.

Dat voornemen kreeg bijval van andere oppositiepartijen. "We moeten die zaken zo snel mogelijk herbeoordelen, waarbij het uitgangspunt is: het kind gaat naar huis, tenzij", zei SP-leider Lilian Marijnissen.

Ook de coalitiepartijen kon zich daar in vinden, maar D66-Kamerlid Marijke van Beukering acht de deadline van voor de zomer niet haalbaar. "Laten we voorzichtig zijn met wat we vandaag beloven."

CDA'er René Peters pleitte voor een "simpeler en beter ingericht" stelsel, een boodschap die hij al langer uitdraagt. "Loze woorden", vond PvdA'er Khadija Arib, omdat het CDA al sinds 2017 in de regering zit en er dus iets aan had kunnen doen.

VVD-Kamerlid Ruud Verkuijlen kon aanvankelijk niet worden bevraagd tijdens het debat, omdat hij zijn zogenoemde maidenspeech hield. Tijdens zo'n eerste toespraak in het parlement is het een ongeschreven regel dat je niet onderbroken mag worden. Het leidde tot veel onbegrip bij andere Kamerleden dat Verkuijlen bij uitgerekend zo'n belangrijk debat, waarbij de VVD belangrijk beleid heeft gevoerd, niet in debat wilde gaan. Verkuijlen kwam hier later op terug en erkende dat zijn actie een "inschattingsfout" was.

Problemen bij jeugdzorg groot en wijdverspreid

Er is geen direct verband tussen de uithuisplaatsingen en het toeslagenschandaal. Maar door de financiële problemen die ontstonden doordat de Belastingdienst de gedupeerden onterecht als fraudeur zag, speelden hierbij wel een rol, erkende het kabinet vorig jaar.

De link tussen het toeslagenschandaal en de uithuisgeplaatste kinderen is de aanleiding voor het debat, maar de problemen in de jeugdzorg zijn veel breder. De Ombudsman, verschillende gemeenten en zelfs de rechterlijke macht luidden de noodklok.

Met name die laatste groep is opvallend, omdat rechters zich zelden in maatschappelijke en politieke debatten mengen. Nu werd echter al in maart een brandbrief naar het kabinet gestuurd. Een antwoord daarop kwam er tot nu toe niet.

Op verzoek van de Kamer is premier Mark Rutte bij het debat aanwezig. Ook minister Franc Weerwind (Rechtsbescherming) en staatssecretarissen Aukje de Vries (Toeslagen) en Maarten van Ooijen (Jeugdzorg) zitten in de plenaire zaal en zullen later de gestelde vragen beantwoorden.