Een beetje liefde, een beetje humor, een grote portie nuchterheid en niet bang ergens iets van te vinden. Dat kunnen we volgens de nieuwbakken PvdA-fractievoorzitter Attje Kuiken zelf de komende jaren verwachten. Vooralsnog tot 2025, als er Tweede Kamerverkiezingen zijn, want grotere ambities zoals het partijleiderschap wil Kuiken nog niet uitspreken.

"Strijden tegen ongelijkheid is mijn eerste, tweede en derde prioriteit", zegt Kuiken, een half uur nadat ze door haar fractiegenoten was gekozen tot fractievoorzitter. De stijgende energie- en huizenprijzen en het "achteruitkachelende onderwijs" staan ook hoog op haar lijstje.

Kuiken stapt op een onzeker moment naar voren. De partij staat er niet per se goed voor. De PvdA telt nog altijd maar negen zetels in de Tweede Kamer en bij de recente gemeenteraadsverkiezingen werden kleine overwinninkjes geboekt. Niet genoeg voor een triomfstemming, niet te weinig voor een crisis.

Kuiken spreekt zelf van een "beladen moment". Dat heeft alles te maken met het vroegtijdig afscheid van de laatste twee politiek leiders Lodewijk Asscher (2021) en Lilianne Ploumen (2022) in korte tijd. "Een partijleider of fractievoorzitter tussentijds verliezen is nooit leuk", zegt ze. Kuiken heeft sinds zij in 2006 de Kamer in kwam, er vijf zien komen en gaan.

Goede band met Klaver heel belangrijk

Partijbreed gaat er veel aandacht naar de samenwerking met GroenLinks. De band tussen Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver was innig. Klaver noemde Ploumen zijn "politieke maatje".

Kuiken loopt iets minder hard van stapel en houdt het bij een gezamenlijke kop koffie, het liefst nog deze vrijdagmiddag. "We kunnen goed samenwerken", zegt ze er desgevraagd over.

Samenwerken met GroenLinks en Klaver is voor Kuiken wel een serieuze zaak. Als het tussen de twee bijvoorbeeld totaal niet zou boteren, had ze misschien niet haar vinger opgestoken, zegt ze zelf. "Het is natuurlijk niet de enige afweging, maar wel relevant."

Begroting en opgestapte Van Dijk gevoelige kwesties

Kuiken krijgt direct al te maken met precaire partij- én nationale kwesties. Sinds vandaag heeft het opgestapte Kamerlid Gijs van Dijk recht op de zetel die Ploumen achterlaat. Er loopt een onderzoek naar Van Dijk na meldingen over ongewenst gedrag. Tot de uitkomst mag hij niet namens de PvdA het woord voeren. Kuiken trekt die lijn door. "Ik ga hem niet bellen, maar ik ga natuurlijk wel aan de partijvoorzitter vragen hoe het ermee staat."

Kuiken kan zelf binnenkort een telefoontje van premier Mark Rutte verwachten. Er is de laatste weken flink overlegd over de begroting voor volgend jaar. Door de vele miljardentegenvallers is dat een enorme puzzel geworden.

Steun vanuit de oppositie is nodig om de plannen ook door de eerste Kamer te leiden, want daar heeft de coalitie geen meerderheid. "Ik verwacht wel snel een belletje", zegt Kuiken. "Voor goede oplossingen wil ik altijd praten en staat mijn deur altijd open. Maar als ik er niet in geloof, dan steunen wij het niet."

Over het algemeen wil ze best verklappen dat haar eerdere genoemde prioriteiten dan een rol zullen spelen: ongelijkheid, energie- en huizenprijzen en onderwijs. De vraag waar bijvoorbeeld de compensatie voor de vermogenstaks van moet worden betaald, is voor Kuiken op dit moment nog te gedetailleerd.

Kuiken loopt niet weg voor confrontaties

De sociaaldemocraten hebben de twijfelachtige eer erom bekend te staan dat ze elkaar op z'n tijd de tent uit vechten, maar Kuiken vreest die confrontaties niet.

"Misschien heeft het te weinig geknetterd de laatste tijd. Als het niet schuurt en schaaft, dan wordt het niet beter en komen de radicale oplossingen ook niet boven tafel."

Het typeert haar als mens, zegt ze. "Samenwerken, botsen en af en toe knetteren."